چرا برد خودروهای برقی در زمستان کاهش پیدا می کند؟

سرمای زمستان با کند کردن واکنش باتری، افزایش مصرف گرمایش و محدود شدن بازیابی انرژی، پیمایش خودروهای برقی را به شکل محسوسی کاهش می دهد.
مقدمه
برد اعلام شده از سوی سازنده در همه فصل ها و شرایط رانندگی قابل دستیابی نیست. دمای محیط، سرعت، شیوه رانندگی، وضعیت مسیر و استفاده از تجهیزات رفاهی بر برد واقعی اثر می گذارند. زمستان برای خودروهای برقی فصل دشوارتری است زیرا عملکرد شیمیایی باتری تغییر می کند و بخشی از انرژی ذخیره شده نیز صرف گرم کردن باتری و کابین می شود. این افت معمولا به معنای خرابی باتری یا کاهش دائمی ظرفیت آن نیست. با بازگشت باتری به محدوده دمایی مناسب، بخشی از عملکرد از دست رفته بازیابی می شود. با این حال راننده ممکن است در روز سرد زودتر از معمول به شارژ نیاز پیدا کند.
واکنش های شیمیایی باتری در سرما کندتر می شوند

بیشتر خودروهای برقی امروزی از باتری های لیتیوم یونی استفاده می کنند. در این باتری ها انرژی از طریق جابه جایی یون های لیتیوم میان دو الکترود ذخیره و آزاد می شود. این فرایند به دما وابستگی دارد و در محدوده حرارتی مناسب، با بازده بیشتری انجام می شود. وقتی دمای سلول ها پایین می آید حرکت یون ها در الکترولیت دشوارتر می شود و مقاومت داخلی باتری افزایش پیدا می کند. نتیجه این است که باتری برای تأمین توان مورد نیاز موتور با محدودیت بیشتری روبه رو می شود و بخشی از انرژی نیز به شکل تلفات داخلی از دست می رود.
پیامد این وضعیت فقط کاهش پیمایش نیست. در سرمای شدید ممکن است شتاب گیری محدود شود یا سامانه مدیریت باتری، توان خروجی را موقتا پایین بیاورد. باتری سرد در برابر دریافت جریان شارژ بالا نیز حساس تر است. شارژ سریع در شرایط نامناسب می تواند خطر رسوب لیتیوم روی سطح آند را افزایش دهد و در صورت تکرار به عمر سلول ها آسیب بزند.
سامانه مدیریت باتری (BMS) با پایش دما، ولتاژ و جریان، آن را در محدوده ایمن نگه می دارد و بنابراین ممکن است بخشی از توان یا ظرفیت تا زمان گرم شدن باتری در دسترس نباشد. این محدودیت معمولا موقتی است و نباید با فرسودگی دائمی اشتباه گرفته شود.
بخاری کابین؛ مصرف کننده ای که در خودرو برقی پنهان نمی ماند
در خودروهای بنزینی و دیزلی، بخشی از گرمای تولید شده موتور از طریق مدار خنک کاری به کابین منتقل می شود. موتور الکتریکی گرمای تلف شده کمتری دارد و برای گرم کردن فضای داخلی کافی نیست. بنابراین خودروی برقی باید گرمای کابین را از انرژی باتری تأمین کند.
در برخی مدل ها این کار به کمک گرمکن مقاومتی انجام می شود. در این سامانه جریان برق از یک عنصر مقاومتی عبور می کند و انرژی الکتریکی مستقیما به گرما تبدیل می شود. فناوری ساده و مؤثری است اما مصرف آن می تواند بالا باشد به خصوص زمانی که اختلاف دمای بیرون و دمای مطلوب کابین زیاد است. در مسیرهای کوتاه شهری نیز بخاری ممکن است در ابتدای هر سفر انرژی قابل توجهی برای رساندن کابین به دمای مطلوب مصرف کند بی آنکه خودرو فرصت پیمایش طولانی داشته باشد.
به همین دلیل مصرف زمستانی به ویژه در سفرهای کوتاه می تواند بیشتر شود. در مسیر طولانی، انرژی گرم کردن اولیه کابین میان مسافت بیشتری تقسیم می شود اما در رفت و آمدهای چند کیلومتری سهم گرمایش از کل انرژی مصرفی بزرگ تر است. زمان بندی حرکت و گرم کردن کابین پیش از خروج، از تکرار مصرف سنگین در ابتدای سفر جلوگیری می کند.
پمپ حرارتی چه کمکی می کند؟
همه خودروهای برقی برای گرم کردن کابین از روش یکسانی استفاده نمی کنند. برخی مدل ها به پمپ حرارتی مجهز هستند. سامانه ای که به جای تولید مستقیم تمام گرمای مورد نیاز با مصرف برق، گرما را از محیط یا اجزای مختلف خودرو جذب و به کابین منتقل می کند. سازوکار آن از نظر کلی شبیه سیستم تهویه مطبوع است با این تفاوت که چرخه کاری آن برای گرم کردن فضای داخلی تنظیم می شود. به همین دلیل پمپ حرارتی معمولا در دماهای پایین انرژی کمتری از گرمکن مقاومتی مصرف می کند.
پمپ حرارتی راه حل کامل نیست. با افت بیشتر دمای بیرون، استخراج گرما دشوارتر می شود و برخی خودروها برای تأمین گرمای کافی از گرمکن مقاومتی کمکی استفاده می کنند. عایق بندی کابین و طراحی مدار حرارتی نیز بر بازده نهایی اثر دارند. در بعضی خودروها این سامانه می تواند گرمای تولید شده توسط موتور، اینورتر و باتری را نیز بازیابی کند و به جای دور ریختن آن دوباره در چرخه گرمایش به کار ببرد. چنین یکپارچگی حرارتی در طراحی های پیشرفته تر به مدیریت بهتر انرژی کمک می کند.
هنگام خرید خودروی برقی علاوه بر ظرفیت باتری باید وجود پمپ حرارتی، گرمکن باتری و قابلیت پیش گرمایش را نیز بررسی کرد. این تجهیزات در مناطق سردسیر اهمیت زیادی دارند.
ترمز احیا کننده هم در سرما محدود می شود

یکی از مزیت های خودروهای برقی ترمز احیا کننده یا بازیابی انرژی است. هنگام کاهش سرعت، موتور الکتریکی می تواند مانند ژنراتور عمل کند و بخشی از انرژی حرکتی خودرو را به برق تبدیل کرده و به باتری بازگرداند. این قابلیت در ترافیک شهری و مسیرهایی که توقف و حرکت زیادی دارند به افزایش بازده کمک می کند و باعث می شود بخشی از انرژی که در خودروهای معمولی به صورت گرما در ترمزها تلف می شود دوباره قابل استفاده باشد.
اما باتری سرد نمی تواند در همه شرایط جریان شارژ بالایی را بپذیرد. برای محافظت از سلول ها، سامانه مدیریت باتری ممکن است شدت ترمز احیا کننده را کاهش دهد یا در ابتدای حرکت، بازیابی انرژی را به طور موقت محدود کند. در نتیجه راننده انرژی کمتری از طریق کاهش سرعت به باتری باز می گرداند و سهم بیشتری از توقف خودرو بر عهده ترمزهای اصطکاکی قرار می گیرد. این محدودیت در برخی خودروها با نمایشگر یا پیام هشدار قابل مشاهده است. به همین دلیل ممکن است پدال گاز را رها کنید اما کاهش سرعت خودرو به اندازه روزهای گرم نباشد. راننده باید در این شرایط فاصله ایمن بیشتری با خودروی جلویی حفظ کند و به تغییر رفتار ترمز احیا کننده عادت داشته باشد. بنابراین در زمستان هم مصرف انرژی برای گرمایش افزایش می یابد و هم ممکن است بازیابی بخشی از انرژی حرکتی محدود شود. این ترکیب افت برد را تشدید می کند.
تایر، جاده و سرعت؛ عوامل مکمل افت پیمایش

سرما فشار باد تایر را کاهش می دهد. اگر راننده فشار باد لاستیک ها را مطابق توصیه سازنده تنظیم نکند سطح تماس و تغییر شکل تایر می تواند مقاومت غلتشی را افزایش دهد. در این وضعیت موتور برای حفظ سرعت به انرژی بیشتری نیاز خواهد داشت. بررسی فشار باد، به ویژه پس از افت محسوس دمای هوا یکی از ساده ترین اقداماتی است که می تواند از مصرف انرژی اضافی جلوگیری کند.
هوای سرد چگالی بیشتری دارد و در سرعت های بزرگراهی می تواند مقاومت آیرودینامیکی را افزایش دهد. حرکت روی برف یا سطح خیس نیز مقاومت حرکت را بیشتر می کند و ممکن است سامانه های کنترل کشش و پایداری را فعال تر نگه دارد.
شتاب گیری ناگهانی، سرعت زیاد و تغییرات مکرر سرعت نیز مصرف را بالا می برند. در نتیجه افت زمستانی تنها به شیمی باتری مربوط نیست. تایر، مسیر و شیوه رانندگی هم در آن سهم دارند.
برد خودروهای برقی در زمستان چقدر کاهش پیدا می کند؟
هیچ درصد ثابتی را نمی توان برای افت برد تمام خودروهای برقی اعلام کرد. ظرفیت و شیمی باتری، پمپ حرارتی، نوع گرمکن، دمای محیط و تنظیم کابین در نتیجه اثر دارند. با این حال آزمایش های کنترل شده نشان می دهند که کاهش پیمایش در هوای سرد می تواند قابل توجه باشد.
برای نمونه انجمن خودرویی آمریکا (AAA) در مطالعه ای که در مه ۲۰۲۶ منتشر کرد سه خودروی برقی را در دماهای منفی ۷، ۲۴ و ۳۵ درجه سانتی گراد آزمایش کرد. در دمای منفی ۷ درجه، میانگین برد محاسبه شده خودروهای برقی نسبت به شرایط معتدل حدود ۳۹ درصد کاهش داشت. در این آزمون، دمای کابین حدود ۲۲ درجه سانتی گراد تنظیم شده بود. این نتیجه میانگین سه خودروی آزمایش شده است و نباید به عنوان عددی قطعی برای تمام مدل ها در نظر گرفته شود.
پژوهش آزمایشگاه ملی آرگون که در چارچوب برنامه وزارت انرژی آمریکا انجام شده نیز نشان می دهد در دمای حدود منفی ۷ درجه سانتی گراد، افت میانگین برد می تواند به حدود ۴۱ درصد برسد و در دمای نزدیک به منفی ۱۷٫۸ درجه، این افت در آزمون مورد اشاره به حدود ۵۴ درصد افزایش یافته است. تفاوت نتایج به مدل خودرو و شرایط آزمون مربوط است. بنابراین برد کاتالوگی تضمین نمی کند که همان مسافت در سرمای شدید نیز طی شود.
چگونه در زمستان برد بیشتری از خودرو برقی بگیریم؟
مؤثرترین راهکار، پیش گرمایش کابین و در صورت پشتیبانی خودرو، باتری پیش از شروع حرکت است. بسیاری از خودروهای برقی امکان زمان بندی یا فعال سازی گرمایش از طریق اپلیکیشن را دارند. بهتر است این کار زمانی انجام شود که خودرو به شارژر متصل است. در این حالت بخشی از انرژی مورد نیاز برای گرم کردن از برق شبکه تأمین می شود و شارژ باتری برای حرکت باقی می ماند. پیش گرمایش باتری همچنین می تواند به بهبود عملکرد و آماده شدن آن برای شارژ سریع کمک کند.
به جای بالا بردن بیش از اندازه دمای کل کابین، می توان از گرمکن صندلی و فرمان استفاده کرد. این تجهیزات گرما را مستقیم به سرنشین منتقل می کنند و معمولا انرژی کمتری نسبت به گرم کردن هوای تمام کابین نیاز دارند. البته نباید برای حفظ برد، بخارزدایی شیشه ها یا گرمایش ضروری را خاموش کرد. دید مناسب و ایمنی همیشه اولویت دارند.
نکته دیگر به زمان شارژ مربوط می شود. اگر باتری در سرمای شدید به ایستگاه شارژ سریع برسد ممکن است خودرو برای محافظت از سلول ها توان ورودی را محدود کند و شارژ بیشتر از انتظار طول بکشد. پیش گرمایش باتری در مسیر رسیدن به شارژر در خودروهایی که این قابلیت را دارند می تواند زمان انتظار را کاهش دهد. در مقابل، صرفا روشن کردن بخاری کابین الزاما به معنای گرم شدن باتری نیست. این دو سامانه ممکن است کنترل جداگانه ای داشته باشند.
پارک سرپوشیده، تنظیم فشار باد تایرها، رانندگی یکنواخت و پرهیز از شتاب گیری ناگهانی نیز مؤثرند. در سفرهای زمستانی مسیر و ایستگاه های شارژ را از قبل مشخص کنید و حاشیه شارژ بیشتری در نظر بگیرید. در خودروهای مجهز، انتخاب شارژر در مسیریاب می تواند پیش گرمایش باتری برای شارژ سریع را فعال کند.
جمع بندی؛ افت برد زمستانی طبیعی است اما قابل مدیریت
افت برد زمستانی حاصل یک عامل واحد نیست. کند شدن واکنش های باتری، مصرف گرمایش، محدودیت ترمز احیا کننده و افزایش مقاومت حرکت در کنار هم اثر می گذارند. شدت آن نیز به فناوری خودرو و شرایط استفاده بستگی دارد.
در خرید خودروی برقی نباید فقط به برد اعلام شده توجه کرد. نوع سامانه گرمایش، پیش گرمایش باتری و دسترسی به شارژر نیز مهم هستند. افت پیمایش در روزهای سرد الزاما نشانه خرابی باتری نیست و با شناخت محدودیت ها و برنامه ریزی مناسب می توان آن را مدیریت کرد.
آیا واقعاً باید قبل از حرکت در زمستان خودرو را گرم کنیم؟
ضدیخ خودرو؛ اشتباهاتی که می توانند به موتور آسیب بزنند
۱۰ نشانه مهم خرابی گیربکس اتوماتیک که رانندگان نباید نادیده بگیرند
خودروهای هیبریدی در ترافیک و سفر چه تفاوتی در مصرف دارند؟




