تاریخچه لانچیا؛ داستان برندی که مهندسی را به هنر تبدیل کرد

در دنیای خودرو، بعضی نام ها را با فروش بالا می شناسیم، بعضی را با قدرت موتور و بعضی دیگر را با مسابقات اما لانچیا را نمی شود فقط با یکی از این معیارها تعریف کرد.

به گزارش آخرین خودرو، لانچیا یکی از آن برندهایی است که وقتی تاریخش را ورق می زنید، مدام با ایده هایی روبه رو می شوید که برای زمان خود عجیب، پرریسک یا حتی جلوتر از دورانشان بوده اند. برندی که زمانی از نخستین خودروهای تولیدی با شاسی یکپارچه و سیستم تعلیق مستقل استفاده کرد، یکی از نخستین موتورهای V6 تولیدی جهان را ساخت، وارد فرمول یک شد و بعدتر با خودروهایی مانند Stratos، ۰۳۷ و Delta نام خود را برای همیشه در تاریخ رالی ثبت کرد. داستان لانچیا در واقع داستان شرکتی است که همیشه تلاش می کرد خودرو را کمی متفاوت تر از دیگران بسازد و همه چیز از یک راننده شروع شد.

وینچنزو لانچیا؛ راننده ای که می خواست خودرو بسازد

۲۷ نوامبر ۱۹۰۶، در شهر تورین ایتالیا، وینچنزو لانچیا به همراه Claudio Fogolin شرکت خودروسازی Lancia را تاسیس کرد.

لانچیا پیش از آنکه یک خودروساز باشد، با دنیای مسابقات آشنا بود. او به عنوان راننده برای فیات مسابقه داده بود و موفقیت های مختلفی نیز به دست آورده بود. همین تجربه باعث شد نگاه او به خودرو از همان ابتدا صرفا تجاری نباشد. لانچیا خودرو را فقط وسیله ای برای جابه جایی نمی دید؛ مهندسی، وزن، رفتار خودرو و کیفیت ساخت برایش اهمیت داشت.

نخستین محصول شرکت در سال ۱۹۰۸ با نام ۱۲ HP معرفی شد. خودرویی که برای آن دوران چندان متعارف نبود و از شاسی سبک و پایین و میل گاردان به جای زنجیر انتقال نیرو استفاده می کرد. برای شرکتی که تازه تاسیس شده بود، تولید بیش از ۱۰۰ دستگاه از نخستین محصول موفقیتی قابل توجه محسوب می شد.

اما ۱۲ HP تنها آغاز کار بود. لانچیا خیلی زود نشان داد که قرار نیست صرفا یکی دیگر از خودروسازان ایتالیایی باشد.

Lambda؛ زمانی که لانچیا به آینده نگاه می کرد

اگر قرار باشد تنها یک خودرو را به عنوان نماد روح مهندسی لانچیا انتخاب کنیم، احتمالا باید سراغ Lambda برویم.

Lambda  در سال ۱۹۲۲ معرفی شد و یکی از مهم ترین نوآوری های تاریخ این برند را با خود داشت: ساختار بدنه یکپارچه یا Unibody و سیستم تعلیق مستقل جلو. در زمانی که بسیاری از خودروها هنوز بر پایه شاسی های جداگانه و ساختارهای سنتی ساخته می شدند، لانچیا تصمیم گرفت راه متفاوتی را امتحان کند. نتیجه، خودرویی سبک تر، پایین تر و از نظر هندلینگ پیشرفته تر بود. البته Lambda فقط به یک ایده مهندسی محدود نمی شد. طراحی و بسته بندی آن نیز نشان می داد لانچیا به دنبال بازتعریف رابطه میان موتور، بدنه و فضای سرنشینان است. این همان چیزی بود که بعدها بارها در تاریخ لانچیا تکرار شد: یک فناوری جدید فقط زمانی ارزش داشت که بتواند تجربه کلی خودرو را بهتر کند.

Lambda  بعدها به یکی از مهم ترین نقاط عطف تاریخ شرکت تبدیل شد و نام خود را در تاریخ مهندسی خودرو ثبت کرد. منابع تاریخی رسمی لانچیا نیز Lambda را در کنار ۱۲ HP و Aurelia از مهم ترین خودروهای نوآورانه تاریخ برند معرفی می کنند.

لانچیا؛ برندی که اسم خودروهایش هم داستان داشت

لانچیا حتی در نام گذاری محصولاتش هم مسیر مخصوص خودش را داشت. در سال های نخست، خودروها با اعداد مرتبط با قدرت موتور مانند ۱۲ HP شناخته می شدند. اما از سال ۱۹۱۹، استفاده از حروف الفبای یونانی آغاز شد؛ نام هایی مانند Kappa، Lambda و Dilambda.

در دهه ۱۹۳۰، نام گذاری به سمت نام های برگرفته از تاریخ روم باستان رفت و مدل هایی مانند Augusta، Aprilia و Ardea  متولد شدند و بعدتر، در دهه های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰، نام جاده های تاریخی ایتالیا وارد محصولات لانچیا شد؛ Aurelia، Appia، Flaminia، Flavia و Fulvia.

این جزئیات شاید در نگاه اول کم اهمیت به نظر برسند، اما نشان می دهند لانچیا همیشه تلاش می کرد برای محصولاتش هویت ایجاد کند؛ خودرو فقط یک کد یا محصول صنعتی نبود. همین نگاه بعدها در طراحی نشان تجاری نیز دیده شد؛ فرمان، پرچم، نیزه و سپر آبی و طلایی به مرور به عناصر اصلی هویت بصری لانچیا تبدیل شدند.

Aurelia؛ وقتی یک V6 مسیر تاریخ را تغییر داد

پس از جنگ جهانی دوم، لانچیا وارد یکی از مهم ترین دوره های تاریخ خود شد. در سال ۱۹۵۰، Aurelia معرفی شد؛ خودرویی که یکی از مهم ترین دستاوردهای فنی آن، استفاده از موتور V6 بود. این موتور در یک خودروی تولیدی، اتفاق بسیار مهمی محسوب می شد و Aurelia را به یکی از پیشرفته ترین خودروهای زمان خود تبدیل کرد.

اما مهندسی Aurelia به موتور محدود نمی شد. لانچیا برای توزیع بهتر وزن و بهبود رفتار خودرو، مجموعه گیربکس و دیفرانسیل را در قسمت عقب قرار داد؛ آرایشی که به Transaxle معروف است.

Aurelia  در نسخه های مختلفی عرضه شد و بعدها نسخه GT آن، B20، به یکی از نمادهای اولیه مفهوم Gran Turismo  تبدیل شد. اینجا یک ویژگی مهم لانچیا دوباره خودش را نشان داد: این شرکت نمی خواست فقط سریع ترین خودرو را بسازد؛ می خواست خودرویی بسازد که هم برای جاده مناسب باشد و هم در مسیرهای دشوار بتواند توانایی خودش را نشان دهد.

Aurelia  حتی وارد مسابقات نیز شد و موفقیت های آن در رقابت های جاده ای به ایجاد یک تیم مسابقه ای جدی تر در شرکت کمک کرد.

D50؛ لانچیا به سراغ فرمول یک می رود

لانچیا در دهه ۱۹۵۰ حتی پا را فراتر گذاشت و وارد فرمول یک شد. خودروی D50 یکی از جاه طلبانه ترین پروژه های مسابقه ای شرکت بود. این خودرو با طراحی متفاوت و موتور V8 ساخته شد و قرار بود لانچیا را به یکی از قدرت های اصلی مسابقات فرمول یک تبدیل کند. در سال ۱۹۵۵، Alberto Ascari، قهرمان جهان فرمول یک در سال های ۱۹۵۲ و ۱۹۵۳، برای لانچیا رانندگی می کرد. اما سرنوشت D50 و خود لانچیا در فرمول یک بسیار عجیب بود.

Ascari  در گرندپری موناکو ۱۹۵۵ با D50 تصادف کرد و خودرو وارد آب شد. چند روز بعد، در حالی که برای تماشای آزمایش یک خودروی اسپرت به مونزا رفته بود، دوباره پشت فرمان نشست؛ تنها چند روز بعد در همان پیست جان خود را از دست داد.

در همان سال، شرایط مالی لانچیا نیز به شدت دشوار شد و برنامه فرمول یک آن پایان یافت. سرانجام تجهیزات و خودروهای مسابقه ای D50 به فراری منتقل شدند و فراری از این میراث برای ادامه رقابت های خود استفاده کرد. برای لانچیا، این پایان یک رویا بود اما پایان داستان نبود.

ورود به دوران تازه؛ Fulvia و یک لانچیا متفاوت

در دهه ۱۹۶۰، لانچیا همچنان تلاش می کرد در بازار خودروهای باکیفیت و مهندسی پیشرفته جایگاه خود را حفظ کند.

Flaminia  در بخش خودروهای لوکس قرار داشت و Flavia نیز با استفاده از موتور جلو و انتقال نیرو به چرخ های جلو، یکی دیگر از نمونه های رویکرد متفاوت لانچیا بود. بعدتر Fulvia وارد میدان شد.

Fulvia  در ظاهر شاید به اندازه برخی محصولات قبلی عجیب به نظر نمی رسید، اما تبدیل به یکی از مهم ترین خودروهای تاریخ مسابقات لانچیا شد. و اینجا بود که داستان لانچیا دوباره به مسابقه برگشت.

Stratos؛ خودرویی که برای رالی ساخته شد

اگر بخواهیم تنها یک تصویر برای توضیح فلسفه لانچیا در موتوراسپرت انتخاب کنیم، احتمالا تصویری از یک Stratos قرمز و سفید در جاده ای خاکی کافی است.

Stratos برخلاف بسیاری از خودروهای مسابقه ای که ابتدا نسخه خیابانی داشتند و بعد برای مسابقه آماده می شدند، از ابتدا با مسابقه در ذهن شکل گرفت. طراحی آن را مارچلو گاندینی فقید انجام داد؛ همان طراح معروفی که بعدها خودروهایی مانند لامبورگینی کانتاش را نیز طراحی کرد.

بدنه کوتاه، شیشه جلو با دید وسیع، فاصله محوری کوتاه و موتور V6 فراری در میانه خودرو، Stratos  را به یک ماشین کاملا متفاوت تبدیل کرده بود. این خودرو برای رالی ساخته شده بود؛ نه برای اینکه صرفا در خیابان ظاهر اسپرت داشته باشد.

نتیجه هم فوق العاده بود.

Stratos  در سال های ۱۹۷۴، ۱۹۷۵ و ۱۹۷۶ سه قهرمانی پیاپی سازندگان در مسابقات جهانی رالی به دست آورد. برای لانچیا، عصر طلایی آغاز شده بود.

037؛ آخرین نفس های گروه B

در دهه ۱۹۸۰، مسابقات رالی وارد یکی از دیوانه وارترین دوره های تاریخ خود شد: Group B.

لانچیا برای این دوران ۰۳۷ را ساخت. برخلاف Stratos که موتور V6 را در وسط داشت، ۰۳۷ از موتور چهار سیلندر سوپرشارژ استفاده می کرد و معماری متفاوتی داشت. اما مهم ترین ویژگی آن این بود که لانچیا توانست با یک خودروی دیفرانسیل عقب در برابر رقبای چهارچرخ محرک به موفقیت برسد.

در سال ۱۹۸۳، Lancia ۰۳۷ قهرمان سازندگان مسابقات جهانی رالی شد. این موفقیت اهمیت زیادی داشت، چون رقبای چهارچرخ محرک به تدریج در حال تغییر دادن قواعد بازی بودند و لانچیا هم خیلی زود پاسخ خودش را آماده کرد.

Delta؛ خودرویی که لانچیا را به افسانه تبدیل کرد

وقتی نام لانچیا را می شنویم، برای بسیاری از علاقه مندان خودرو احتمالا اولین تصویر یک Delta Integrale است. اما Delta  در ابتدا برای رالی ساخته نشده بود.

Delta یک هاچ بک شهری بود که در سال ۱۹۷۹ معرفی شد و طراحی آن توسط Giorgetto Giugiaro انجام شده بود اما چند سال بعد، همین خودرو تبدیل به یکی از موفق ترین ماشین های تاریخ رالی شد. نسخه های چهارچرخ محرک و مخصوص مسابقه به تدریج توسعه پیدا کردند و در نهایت Delta Integrale به میدان آمد. تغییرات شامل موتورهای قدرتمندتر، سیستم چهارچرخ محرک، بدنه عریض تر، تعلیق اصلاح شده و ترمزهای قوی تر بود.

Delta دیگر یک هاچ بک معمولی نبود یک سلاح رالی بود که اتفاقا می شد با آن در خیابان هم رانندگی کرد. لانچیا در این دوران به یکی از قدرت های اصلی مسابقات جهانی رالی تبدیل شد و Delta برای چندین سال پیاپی قهرمانی سازندگان را به ارمغان آورد.

در مجموع، میراث رسمی لانچیا در مسابقات جهانی رالی شامل ۱۱ عنوان قهرمانی سازندگان است؛ عددی که لانچیا را در میان موفق ترین خودروسازان تاریخ این رقابت ها قرار می دهد.

اما چرا چنین برندی از اوج فاصله گرفت؟

شاید عجیب ترین بخش تاریخ لانچیا همین جا باشد. برندی که زمانی در نوآوری مهندسی، طراحی و موتوراسپرت بسیار جلوتر از بسیاری از رقبایش حرکت می کرد، به تدریج با مشکلات اقتصادی و مدیریتی مواجه شد.

در سال ۱۹۶۹، لانچیا به گروه فیات پیوست. این اتفاق از یک طرف منابع و امکانات بیشتری در اختیار لانچیا قرار داد، اما از طرف دیگر به مرور مرز میان هویت مستقل لانچیا و سایر محصولات گروه فیات کمرنگ تر شد. لانچیا هنوز خودروهای جذابی می ساخت؛ مدل هایی مانند Thema حتی نسخه ۸.۳۲ با موتور V8 فراری داشتند. اما دوران خودروهای بسیار خاص و پرهزینه برای یک برند کوچک، دیگر مانند گذشته قابل ادامه نبود. در بازار اروپا، فشارهای اقتصادی، هزینه توسعه خودروهای اختصاصی و تغییر رفتار مشتریان، شرایط را سخت تر کردند. لانچیا به تدریج از یک خودروساز مهندسی محور و لوکس به برندی تبدیل شد که بیشتر با Ypsilon شناخته می شد. و این همان جایی است که داستان لانچیا کمی تلخ می شود.

از یک افسانه تا یک برند در جستجوی هویت تازه

لانچیا هرگز کاملا از بین نرفت Ypsilon سال ها در بازار ایتالیا حضور داشت و تبدیل به محصول اصلی برند شد.

اما فاصله میان تصویری که مردم از لانچیا با Stratos و Delta داشتند و محصولاتی که برند در سال های بعد عرضه می کرد، روز به روز بیشتر شد. در سال های اخیر، Stellantis  تلاش کرده این روند را تغییر دهد.

Ypsilon جدید در سال ۲۰۲۴ آغازگر فصل تازه ای برای برند شد و پس از آن، برنامه احیای لانچیا وارد مرحله جدی تری شد. خود شرکت از یک برنامه ۱۰ ساله برای بازسازی برند صحبت کرده است.

حتی در سال ۲۰۲۶ نیز داستان ادامه دارد. لانچیا بار دیگر به موتوراسپرت بازگشته و پروژه های Rally4 HF و Rally2 HF را دنبال می کند؛ در کنار آن، نسل جدید Gamma نیز در حال ورود به فصل تازه محصولات این برند است. بنابراین داستان لانچیا هنوز تمام نشده است.

لانچیا؛ بیشتر از یک خودروساز

شاید دلیل اینکه لانچیا تا این اندازه برای علاقه مندان خودرو جذاب است، همین تناقض باشد لانچیا هیچ وقت بزرگ ترین خودروساز ایتالیا نبود همیشه هم سریع ترین یا پرفروش ترین خودرو را نساخت اما در دوره هایی، ایده هایی را امتحان کرد که بسیاری از رقبا سال ها بعد به سراغشان رفتند.

Lambda  با شاسی یکپارچه و تعلیق مستقل جلو.

Aurelia  با موتور V6 و معماری Transaxle.

D50  در فرمول یک.

Stratos  که اساسا برای رالی متولد شده بود.

۰۳۷  که در برابر چهارچرخ محرک ها هنوز قهرمان شد.

و Delta که یکی از موفق ترین ماشین های تاریخ رالی را به وجود آورد.

شاید برای همین است که لانچیا را نمی توان فقط با تعداد فروش یا سودآوری سنجید این برند بخشی از تاریخ خودرو را با یک ویژگی خاص ساخته است: جرئت متفاوت بودنلانچیا از آن برندهایی بود که گاهی یک راه فنی را انتخاب می کرد، حتی وقتی راه ساده تر و ارزان تر جلوی پایش بود، گاهی شکست خورد ، گاهی هزینه این بلندپروازی را پرداخت. اما وقتی درست عمل کرد، نتیجه چیزی شد که دهه ها بعد هنوز درباره اش حرف می زنیم و شاید بهترین تعریف برای لانچیا همین باشد: برندی که همیشه تلاش نکرد خودروهای بیشتری بسازد؛ تلاش کرد خودروهایی بسازد که ارزش به خاطر سپردن داشته باشند.