پایان عصر خودروهای ارزان چینی؛ پکن ترمز جنگ قیمتی را کشید

دولت چین برای پایان دادن به جنگ قیمتی خودروسازان داخلی، گام تازه‌ای برداشته و قصد دارد کف معینی برای میزان تخفیف خودروسازان تعیین کند. این تصمیم پس از آن گرفته شده که فروش خودرو در نخستین ژانویه سال جاری افت محسوسی داشته است. گفته می‌شود پکن این بار مصمم‌تر از همیشه وارد میدان شده و در اجرای سیاست خود جدیت بیشتری نسبت به قبل دارد.  

فروش زیر قیمت تمام‌شده خودروهای چینی رسماً ممنوع می‌شود

بر اساس دستورالعمل‌های جدید منتشرشده از سوی سازمان تنظیم بازار، شرکت‌های خودروسازی دیگر اجازه ندارند محصولات خود را با قیمتی پایین‌تر از هزینه تولید عرضه کنند. این نهاد نظارتی تأکید کرده فروش زیر قیمت تمام‌شده با هدف حذف رقبا و انحصار بازار ممنوع است. اجرای این سیاست، عملاً به معنای توقف تخفیف‌های سنگینی است که طی سال‌های اخیر بازار خودرو چین را وارد رقابتی فرسایشی کرده بود. در چنین شرایطی، بسیاری از برندهای چینی برای حفظ سهم بازار مجبور شده بوند حاشیه سود خود را به حداقل برسانند.

زیان سنگین صنعت خودرو چین در سه سال گذشته

آنطور که انجمن نمایندگی‌های فروش خودرو چین اعلام کرده، جنگ قیمتی طی سه سال اخیر خسارتی معادل ۴۷۱ میلیارد یوان به صنعت خودرو این کشور وارد کرده است. با نرخ روز ارز، این رقم معادل تقریباً ۶۸ میلیارد دلار می‌شود.

همانطور که در ابتدا اشاره کردیم، بازار خودرو چین در ژانویه عملکردی ضعیف ثبت کرده است. طبق آمار، فروش در این ماه نسبت به ژانویه سال قبل ۱۹.۵ درصد کاهش یافته است. گزارش CTV News نشان می‌دهد افت فروش ماهانه حتی شدیدتر از این بوده؛ بر اساس این گزارش، فروش خودروهای نو از ۲.۲ میلیون دستگاه در دسامبر ۲۰۲۵ به ۱.۴ میلیون دستگاه در ژانویه ۲۰۲۶ افت کرده است. این یعنی کاهش ۳۶ درصدی تنها در عرض یک ماه.

احتمال افت تقاضای داخلی در سال جاری

برخی تحلیلگران معتقدند امسال تقاضا برای خودروهای نو در بازار داخل چین روندی کاهشی خواهد داشت. این تحلیلگران میزان افت تقاضا را تا ۳ درصد پیش‌بینی می‌کنند. کاهش قدرت خرید و اشباع نسبی بازار از دلایل اصلی این مسئله عنوان شده است. در این بین، خودروسازان چینی برنامه دارند با تمرکز بر صادرات، بخشی از این کاهش را جبران کنند.

شرکت بی وای دی نمونه‌ای روشن از این رویکرد است. این خودروساز قصد دارد در سال جاری ۱.۳ میلیون دستگاه خودرو تمام برقی و پلاگین هیبرید به سایر کشورها صادر کند. برای مقایسه، این رقم در سال گذشته با ۱.۰۵ میلیون دستگاه برابر بود. بنابراین، هدف‌گذاری جدید نشان می‌دهد خودروساز بزرگ چینی، امسال بیشتر از همیشه به صادرات محصولات خود چشم دوخته است.

بد نیست اشاره کنیم بی وای دی با تحویل ۴.۶ میلیون خودرو در سال گذشته، به عنوان ششمین خودروساز پرفروش دنیا دست پیدا کرده است. این شرکت موفق شده با کنار زدن کمپانی آمریکایی فورد، رتبه ششم را از آن خود کند.

هشدار رسمی به خودروسازان متخلف

سازمان تنظیم بازار چین اعلام کرده شرکت‌هایی که از مقررات جدید تبعیت نکنند، با «ریسک‌های حقوقی قابل توجه» روبرو خواهند شد. هرچند هنوز جزئیات مجازات‌ها منتشر نشده، اما پیام دولت روشن است: ادامه رقابت مخرب قیمتی دیگر تحمل نمی‌شود. کارشناسان معتقدند اجرای این مقررات می‌تواند به معنای پایان دوران خودروهای بسیار ارزان‌قیمت در چین باشد.

کاهش شدید دوره پرداخت به قطعه‌سازان

دولت چین تنها به تعیین کف قیمتی بسنده نکرده و نظارت مالی بر خودروسازان را نیز تشدید نموده است. به موجب این سیاست، دوره پرداخت‌ها به تامین‌کنندگان کاهش می‌یابد. در گذشته، میانگین زمان پرداخت به قطعه‌سازان حدود ۳۰۰ روز بود. اکنون بسیاری از شرکت‌ها این دوره را باید به کمتر از ۶۰ روز کاهش دهند. این تغییر، جریان نقدینگی شرکت‌های خودروسازی را محدودتر می‌کند.

آنطور که روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست (South China Morning Post) گزارش داده، برخی برندهای چینی با طولانی کردن زمان پرداخت، منابع مالی خود را حفظ می‌کردند. این منابع صرف تحقیق و توسعه و عرضه محصولات جدید می‌شد.

نگاه مثبت به مداخله دولت

چن جینژو، مدیرعامل شرکت مشاوره Shanghai Mingling Auto Service، اعتقاد دارد مداخله دولت تاثیرگذار است، زیرا  خودروسازان نگران مجازات‌های سنگین احتمالی هستند. به گفته وی، «وقتی امکان تعویق پرداخت به تامین‌کنندگان وجود نداشته باشد، نقدینگی کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی ادامه جنگ تخفیفی عملاً غیرممکن خواهد بود.»

تثبیت بازار یا تغییر چهره رقابت؟

بازار خودرو چین پس از سال‌ها رقابت فشرده، اکنون وارد مرحله‌ای تازه شده است. اقدام دولت این کشور برای تعیین کف قیمتی، به یک جراحی اضطراری برای جلوگیری از فروپاشی زنجیره تأمین تعبیر می‌شود. وقتی خودروسازان برای حذف رقیب، کالایی را زیر قیمت می‌فروشند، نتیجه آن افت کیفیت و بعضاً ورشکستگی صنایع پایین‌دستی است. این سیاست جدید، اگرچه در کوتاه‌مدت ممکن است باعث افت فروش شود، اما در بلندمدت به بقای برندهای قدرتمندتر و افزایش کیفیت محصولات صادراتی چین منجر خواهد شد.

آنطور که شواهد و قرائن نشان می‌دهند، شرکت‌های چینی باید برای دورانی جدید و البته پرچالش آماده شوند؛ دورانی که در آن خودروسازان با ساختاری متفاوت و در قالبی منظم‌تر و عادلانه‌تر باید به مصاف هم بروند.