کمربند ایمنی خودرو ؛ اهمیت، انواع و نکاتی درباره آن

کمربند ایمنی یکی از مهم ترین اجزا در بحث ایمنی خودرو ها است که در این مطلب به طور مفصل به بررسی آن پرداخته ایم.

کمربند ایمنی خودرو یکی از اصلی‌ترین تجهیزات ایمنی است که نقش بسیار حیاتی در حفاظت از سرنشینان در حوادث رانندگی دارد. براساس آمار سازمان بهداشت جهانی، استفاده از کمربند ایمنی می‌تواند خطر مرگ در تصادفات را تا ۴۵% و خطر آسیب‌های جدی را تا ۵۰% کاهش دهد. این ابزار، همراه با سیستم‌های دیگر مانند کیسه‌های هوا، در کاهش تلفات جاده‌ای نقش اساسی دارد. در این مطلب، تاریخچه، انواع و نکاتی در مورد استفاده صحیح از کمربند ایمنی را بررسی خواهیم کرد.

تاریخچه کمربند ایمنی

تاریخچه کمربند ایمنی به اوایل قرن بیستم بازمی‌گردد. در ابتدا، کمربندهای ایمنی به‌عنوان ابزاری برای ایمنی در هواپیماها و برخی خودروهای مسابقه‌ای استفاده می‌شدند. اما تحول واقعی در استفاده از کمربند ایمنی خودرو به سال ۱۹۵۹ برمی‌گردد، زمانی که شرکت خودروسازی ولوو به عنوان نخستین شرکت، کمربند ایمنی سه نقطه‌ای را به طور رسمی در خودروهای تولیدی خود معرفی کرد. نایلز بولین، مهندس ایمنی در شرکت ولوو، طراحی این کمربند را ابداع کرد که به سرعت به استاندارد جهانی تبدیل شد. این کمربند برای اولین بار در خودروی ولوو PV544 استفاده شد.

کمربند ایمنی سه نقطه‌ای با موفقیت فراوانی مواجه شد، چرا که نیروی وارده در زمان تصادف را به صورت متوازن به نواحی قوی‌تر بدن مانند لگن و شانه‌ها منتقل می‌کرد و از وارد آمدن ضربه‌های شدید به اندام‌های حساس بدن مانند سر و گردن جلوگیری می‌کرد. طبق آمارهای موجود، این کمربند تا سال ۱۹۷۰ جان حدود ۱۰۰ هزار نفر را نجات داده بود.

از اواخر دهه ۱۹۷۰ و اوایل ۱۹۸۰، استفاده از کمربند ایمنی به‌طور قانونی در بسیاری از کشورها اجباری شد. در سال ۱۹۸۳ بریتانیا اولین کشور اروپایی بود که استفاده از کمربند ایمنی برای سرنشینان جلو را الزامی کرد و در سال ۱۹۹۱ این قانون شامل سرنشینان عقب نیز شد. بر اساس گزارش‌های اروپایی، از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۰ استفاده از کمربند در کشورهای عضو اتحادیه اروپا به میزان قابل توجهی به کاهش تلفات جاده‌ای کمک کرده است. سازمان ایمنی جاده‌های اتحادیه اروپا (ETSC) اعلام کرده که استفاده از کمربند ایمنی هر ساله جان حدود ۱۰,۰۰۰ نفر را در اروپا  نجات می‌دهد.

اهمیت استفاده از کمربند ایمنی

کمربند ایمنی در مواقع تصادف، نیروی وارده به بدن را به‌صورت یکنواخت تقسیم کرده و از آسیب‌های جدی به قسمت‌های حساس بدن جلوگیری می‌کند. نیروی تصادف به سرعت به کاهنده شتاب کمربند یا سطوح سخت داخل خودرو منتقل می‌شود و بدون کمربند، سرنشینان ممکن است با شیشه جلو، داشبورد یا دیگر اجزای خودرو برخورد کنند. آمارهای نشان می‌دهند که بیش از ۵۰ درصد از مرگ‌ومیرهای تصادفات رانندگی در نتیجه عدم استفاده از کمربند ایمنی رخ می‌دهد.

استفاده از کمربند ایمنی همچنین به کارآمدتر شدن سایر سیستم‌های ایمنی، مانند کیسه هوا، کمک می‌کند. بدون بستن کمربند، کیسه هوا به تنهایی نمی‌تواند از سرنشین به‌طور کامل محافظت کند و حتی ممکن است باعث آسیب‌دیدگی شود.در بسیاری از برند های خودرو سازی مانند تویوتا یکی از شرط های بازشدن کیسه هوا بسته بودن کمربند است.

انواع کمربند ایمنی

کمربندهای ایمنی در طول سال‌ها به اشکال مختلفی توسعه یافته‌اند و انواع مختلفی از آنها در خودروهای امروزی استفاده می‌شود.

کمربند دو نقطه‌ای: این نوع کمربند تنها دور کمر قرار می‌گیرد و در گذشته بیشتر در خودروهای قدیمی و هواپیماها استفاده می‌شد. این نوع کمربند سطح حفاظت محدودی دارد و امروزه به ندرت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کمربند سه نقطه‌ای: نوع استانداردی که در اکثر خودروهای امروزی استفاده می‌شود و از شانه و کمر عبور می‌کند. این نوع کمربند به دلیل توزیع یکنواخت نیروی تصادف بر روی شانه و لگن، ایمنی بیشتری فراهم می‌کند.

کمربند با پیش‌کشنده: سیستم‌های پیش‌کشنده در خودروهای جدید به کار می‌روند و در لحظه تصادف به طور خودکار کمربند را سفت می‌کنند تا سرنشین را بهتر در جای خود نگه دارند و جلوی حرکت ناگهانی او را بگیرند البته انواع کمربند های میتواند از این قابلیت بهرمند باشند.

کمربندهای چهار یا پنج نقطه‌ای: این کمربندها معمولاً در خودروهای مسابقه‌ای و خودروهای خاص به‌کار می‌روند و به دلیل استفاده در شرایط سرعت بالا و تصادفات شدید، حفاظت بیشتری را برای سرنشین فراهم می‌کنند.

نکاتی درباره استفاده صحیح از کمربند ایمنی

استفاده صحیح از کمربند ایمنی می‌تواند تفاوت بین زندگی و مرگ را در تصادفات رانندگی ایجاد کند. این نکات مهم را همواره در نظر داشته باشید:

بستن صحیح کمربند برای همه سرنشینان، حتی در صندلی عقب: بسیاری از افراد تصور می‌کنند که بستن کمربند در صندلی عقب ضروری نیست. اما براساس تحقیقات انجام شده در اروپا، احتمال مرگ سرنشینان عقب که از کمربند استفاده نمی‌کنند در تصادفات تا ۷۵% افزایش می‌یابد. بنابراین، بستن کمربند ایمنی برای تمامی سرنشینان خودرو، حتی در صندلی عقب، حیاتی است حتا نبستن کمربند توسط سرنشین عقب حین تصادف میتوانید منحرب به مرگ سرنشین جلو!شود به دلیل پرتاب شدن سرنشین عقب به جلو و برخورد آن با صندلی سرنشین جلو.

تنظیم ارتفاع کمربند: کمربند ایمنی باید به گونه‌ای تنظیم شود که از روی شانه عبور کرده و فشار آن بر روی گردن یا بازوها نباشد. در غیر این صورت، کمربند ممکن است در هنگام تصادف به بدن آسیب برساند.

 اطمینان از بسته شدن صحیح کمربند: همیشه مطمئن شوید که کمربند به درستی در قفل خود قرار گرفته است و شل یا گره‌خورده نیست. این وضعیت می‌تواند در عملکرد صحیح کمربند اختلال ایجاد کند.

عدم استفاده از کمربند زیر بازو: برخی افراد برای راحتی بیشتر، کمربند ایمنی را زیر بازو قرار می‌دهند، اما این کار بسیار خطرناک است. کمربند باید به درستی از روی شانه عبور کند تا فشار به قسمت‌های قوی‌تر بدن منتقل شود.

پیش از شروع حرکت کمربند را ببندید: کمربند ایمنی تنها در زمان تصادف عمل می‌کند و بستن آن در حین حرکت، هر لحظه امکان تصادف را افزایش می‌دهد. توصیه می‌شود بلافاصله پس از نشستن در خودرو، کمربند ایمنی خود را ببندید.

قوانین مربوط به استفاده از کمربند ایمنی

در بسیاری از کشورها استفاده از کمربند ایمنی برای تمامی سرنشینان اجباری است. قوانین استفاده از کمربند ایمنی در اروپا به‌طور جدی پیگیری می‌شود و عدم رعایت آن با جریمه‌های سنگین همراه است. برای مثال، در کشور فرانسه جریمه عدم بستن کمربند ایمنی برای سرنشینان جلو حدود ۱۳۵ یورو است. همچنین، استفاده از کمربند ایمنی برای سرنشینان عقب در کشورهای عضو اتحادیه اروپا اجباری است و به صورت گسترده‌ای اجرا می‌شود.

پلیس راهور ایران به صورت گسترده قانون بستن کمربند برای سرنشینان عقب را اجرا نمیکند ولی برای سرنشین جلو در صورت نبستن آن جریمه در آزادراه‌ها ۱۵۰ هزار تومان و در معابر شهری ۵۰ هزار تومان است.

آینده کمربندهای ایمنی

کمربندهای ایمنی نیز با پیشرفت تکنولوژی دستخوش تغییرات خواهند شد. کمربندهای هوشمند با استفاده از حس گرها و فناوری‌های جدید قادر به تحلیل وضعیت بدن سرنشینان و تنظیم خودکار کمربند هستند. همچنین، در برخی خودروهای مفهومی، سیستم‌هایی به کار گرفته شده که کمربند ایمنی را با دیگر سیستم‌های حفاظتی مانند کیسه هوا هماهنگ می‌کنند تا حداکثر ایمنی را برای سرنشینان فراهم کنند.

کمربند ایمنی به عنوان یکی از اصلی‌ترین تجهیزات ایمنی خودرو، نقشی حیاتی در کاهش تلفات جاده‌ای دارد. استفاده صحیح از کمربند، نه تنها یک الزام قانونی است، بلکه می‌تواند جان شما و سایر سرنشینان خودرو را نجات دهد. از این رو، باید به طور مداوم از آن استفاده کنیم و از نکات مهمی که به بهبود عملکرد کمربند کمک می‌کند، آگاه باشیم.