نگاهی به ساختار موتورهای بنزینی؛ تفاوت چرخه اتو، اتکینسون و میلر چیست؟

موتورهای بنزینی معمولاً با چرخه اتو کار می کنند، اما چرخه اتکینسون و میلر برای کاهش مصرف سوخت و افزایش راندمان حرارتی توسعه یافته اند.
تمام موتورهای بنزینی از ترکیب سوخت و هوا و ایجاد احتراق برای تولید نیرو استفاده می کنند. اما روش تبدیل انرژی حاصل از احتراق به حرکت در همه آنها یکسان نیست. بیشتر خودروهای بنزینی به موتورهایی مجهز هستند که بر اساس چرخه اتو (Otto) کار می کنند؛ چرخه ای که بیش از یک قرن است در صنعت خودروسازی مورد استفاده قرار می گیرد. با این حال، مهندسان برای دستیابی به مصرف سوخت کمتر و راندمان حرارتی بالاتر، روش های دیگری مانند چرخه اتکینسون و میلر را نیز توسعه داده اند.
هر سه چرخه از اصول پایه موتورهای چهار زمانه پیروی می کنند، اما جزئیات تفاوت هایی دارند. همین تفاوت های مهندسی باعث می شود هر کدام برای کاربرد مشخصی مناسب باشند؛ یکی قدرت و پاسخگویی بهتر را در اولویت قرار می دهد، دیگری به دنبال کاهش مصرف سوخت است و سومی تلاش می کند میان این دو ویژگی تعادل برقرار کند.
چرخه اتو؛ روش سنتی تولید قدرت در موتورهای بنزینی
چرخه اتو (Otto Cycle) اساس عملکرد بیشتر موتورهای بنزینی متداول را تشکیل می دهد. نام این چرخه از نیکولاس اتو، مهندس آلمانی برگرفته شده که در قرن نوزدهم موتور چهار زمانه را توسعه داد. در این فرایند، موتور ابتدا مخلوط هوا و سوخت را وارد سیلندر می کند، سپس آن را تحت فشار قرار می دهد و با جرقه شمع مشتعل می سازد. در نهایت نیز گازهای حاصل از احتراق از سیلندر خارج می شوند.
چرخه اتو از چهار مرحله اصلی تشکیل شده است:
مکش: پیستون به سمت پایین حرکت می کند و هوا یا مخلوط هوا و سوخت را به داخل سیلندر می کشد.
تراکم: پیستون به سمت بالا برمی گردد و مخلوط داخل سیلندر را فشرده می کند. نزدیک پایان این مرحله، شمع جرقه می زند و احتراق آغاز می شود.
تولید قدرت: انبساط گازهای داغ حاصل از احتراق، پیستون را به سمت پایین می راند. حرکت پیستون از طریق میل لنگ به نیروی چرخشی تبدیل می شود و موتور قدرت تولید می کند.
تخلیه: سوپاپ دود باز می شود و پیستون با حرکت رو به بالا، گازهای حاصل از احتراق را از سیلندر خارج می کند.
مهم ترین تفاوت چرخه اتو با دو چرخه دیگر، نسبت تراکم و انبساط آن است. در مدل ترمودینامیکی ایده آل، نسبت تراکم و انبساط در چرخه اتو اساساً برابر هستند. البته در موتورهای واقعی، زمان بندی باز و بسته شدن سوپاپ ها و عوامل دیگری بر نسبت های موثر تأثیر می گذارند، اما اصل عملکرد همچنان بر همین مبنا استوار است.
چرخه اتو ترکیبی متعادل از قدرت، واکنش سریع به فشردن پدال گاز و بازده مناسب ارائه می دهد. به همین دلیل، از خودروهای شهری کوچک گرفته تا مدل های اسپرت و پرفورمنس، همچنان کاربرد گسترده ای دارد. همچنین، ساختار نسبتاً ساده و عملکرد قابل پیش بینی آن باعث شده این چرخه به انتخاب اصلی بسیاری از خودروسازان تبدیل شود.
چرخه اتکینسون؛ مصرف سوخت کمتر با قربانی کردن بخشی از قدرت
چرخه اتکینسون (Atkinson Cycle) با رویکرد متفاوتی طراحی شده است. در این روش، هدف اصلی استخراج بیشترین قدرت ممکن از هر مرحله احتراق نیست؛ بلکه مهندسان تلاش می کنند انرژی بیشتری از سوخت مصرف شده به دست آورند و تلفات انرژی را کاهش دهند.
نسخه اولیه موتور اتکینسون را جیمز اتکینسون، مهندس بریتانیایی، در سال ۱۸۸۲ به ثبت رساند. در طراحی مکانیکی اولیه، از یک سازوکار پیچیده برای ایجاد تفاوت میان طول مرحله تراکم و انبساط استفاده می شد. در این موتور، کورس انبساط طولانی تر از کورس تراکم بود. به این ترتیب، احتراق فرصت بیشتری برای وارد کردن نیرو به پیستون داشت و پیش از خروج گازها از سیلندر، انرژی بیشتری از آنها استخراج می شد.
اما موتورهای مدرن اتکینسون برای دستیابی به همین هدف، معمولاً از زمان بندی متغیر سوپاپ ها استفاده می کنند. در این موتورها، سوپاپ هوا نسبت به موتورهای معمولی چرخه اتو برای مدت بیشتری باز می ماند. هنگامی که پیستون در ابتدای مرحله تراکم به سمت بالا حرکت می کند، بخشی از مخلوط هوا و سوخت دوباره به منیفولد ورودی بازمی گردد.
این فرایند باعث کاهش نسبت تراکم موثر می شود، در حالی که نسبت انبساط همچنان در سطح بالاتری حفظ می شود. نتیجه چنین رویکردی، استخراج انرژی مفید بیشتر از گازهای حاصل از احتراق و افزایش راندمان حرارتی موتور است.
البته این مزیت بدون هزینه به دست نمی آید. ورود هوای کمتر به سیلندر معمولاً قدرت خروجی موتور را در مقایسه با یک موتور اتو با حجم مشابه محدود می کند. به همین دلیل، موتورهای اتکینسون به ویژه در خودروهای هیبریدی محبوب هستند. شرکت هایی مانند تویوتا و هوندا از نسخه های مختلف این فناوری در قوای محرکه هیبریدی خود استفاده می کنند. در چنین خودروهایی، موتور الکتریکی بخشی از ضعف گشتاور موتور بنزینی در دورهای پایین را جبران می کند. به این ترتیب، خودرو می تواند شتاب گیری مناسبی داشته باشد و همزمان از مصرف سوخت پایین موتور اتکینسون بهره ببرد.
چرخه میلر؛ راهکاری برای افزایش راندمان بدون افت شدید قدرت
چرخه میلر (Miller Cycle) شباهت زیادی به نسخه مدرن چرخه اتکینسون دارد، اما یک تفاوت مهم میان آنها وجود دارد. این چرخه با هدف افزایش راندمان موتور و در عین حال حفظ قدرت خروجی توسعه پیدا کرد و استفاده از سیستم پرخوران، مانند توربوشارژر یا سوپرشارژر، نقش مهمی در دستیابی به این هدف دارد.
نام این چرخه از رالف میلر، مهندس آمریکایی برگرفته شده که در سال ۱۹۵۷ ایده آن را به ثبت رساند. در چرخه میلر نیز با تغییر زمان بندی سوپاپ هوا، نسبت تراکم موثر کاهش پیدا می کند، در حالی که نسبت انبساط در سطح بالاتری باقی می ماند. این ویژگی کمک می کند انرژی بیشتری از احتراق استخراج شود و سهم کمتری از آن به شکل گرما و گازهای خروجی هدر برود.
چالش اصلی این روش آن است که کاهش نسبت تراکم موثر، مقدار هوای محبوس شده در سیلندر را نیز محدود می کند. برای جبران این موضوع، از توربوشارژر یا سوپرشارژر استفاده می شود. این تجهیزات با فشرده سازی هوا و وارد کردن مقدار بیشتری از آن به موتور، کمبود هوای ناشی از تغییر زمان بندی سوپاپ ها را جبران نموده و امکان حفظ قدرت خروجی را فراهم می کنند.
موتورهای چرخه میلر بسته به طراحی خود می توانند از بسته شدن زودهنگام یا دیرهنگام سوپاپ هوا استفاده کنند. هر دو روش باعث کاهش نسبت تراکم موثر می شوند، اما سازوکار متفاوتی دارند. در مجموع، چرخه میلر را می توان راهکاری میانی دانست که بخشی از مزایای مصرف سوخت و راندمان چرخه اتکینسون را ارائه می دهد، اما با کمک سیستم پرخوران، محدودیت های آن در زمینه تولید قدرت را کاهش می دهد.
تفاوت موتورهای چرخه اتو، اتکینسون و میلر در یک نگاه
هر سه چرخه در کاربردهای مدرن خودرویی از فرایند چهار زمانه استفاده می کنند، اما تفاوت اصلی آنها به نحوه مدیریت تراکم، انبساط و مقدار هوای ورودی به سیلندر بازمی گردد.
چرخه اتو: نسبت تراکم و انبساط در مدل ایده آل آن برابر است. این چرخه تعادلی از قدرت، پاسخگویی و راندمان ارائه می دهد و در خودروهای بنزینی متداول کاربرد گسترده ای دارد.
چرخه اتکینسون: با کاهش نسبت تراکم موثر و حفظ نسبت انبساط بالاتر، انرژی بیشتری از احتراق استخراج می کند. این روش به ویژه در موتورهای تنفس طبیعی خودروهای هیبریدی رایج است.
چرخه میلر: از نسبت تراکم موثر پایین تر و نسبت انبساط بالاتر استفاده می کند، اما معمولاً با کمک توربوشارژر یا سوپرشارژر، محدودیت قدرت را جبران می کند.
تفاوت کاربردی این سه فناوری کاملاً مشخص است. موتورهای اتو بیشتر در خودروهای بنزینی معمولی دیده می شوند، موتورهای اتکینسون به دلیل راندمان بالا انتخاب محبوبی برای خودروهای هیبریدی هستند و چرخه میلر در کاربردهایی مورد توجه قرار می گیرد که خودروساز به دنبال ترکیب مصرف سوخت مناسب با قدرت خروجی قابل توجه است.
البته مرز میان موتورهای مدرن اتکینسون و میلر همیشه کاملاً مشخص نیست. هر دو می توانند از راهبردهای مشابهی در زمان بندی سوپاپ ها استفاده کنند و برخی خودروسازان نیز این نام ها را با تعاریف متفاوتی به کار می برند. وجود توربوشارژر یا سوپرشارژر می تواند یک نشانه برای تشخیص چرخه میلر باشد، اما در نهایت طراحی واقعی موتور اهمیت بیشتری از نامی دارد که سازنده روی آن می گذارد.
کدام چرخه موتور بهتر است؛ اتو، اتکینسون یا میلر؟
برای انتخاب بهترین چرخه موتور نمی توان یک برنده قطعی معرفی کرد؛ زیرا هر کدام با هدف متفاوتی توسعه یافته اند. چرخه اتو به دلیل انعطاف پذیری و توانایی تولید قدرت مناسب در طیف گسترده ای از شرایط، همچنان انتخابی محبوب است. این فناوری برای رانندگانی که عملکرد متعارف و قابل پیش بینی می خواهند و تمایلی به پیچیدگی سیستم هیبریدی یا پرخوران ندارند، گزینه مناسبی محسوب می شود.
چرخه اتکینسون زمانی انتخاب منطقی تری خواهد بود که مصرف سوخت در اولویت قرار داشته باشد. کاهش قدرت خروجی آن می تواند در یک خودروی بنزینی معمولی نقطه ضعف محسوب شود، اما ترکیب با موتور الکتریکی این محدودیت را تا حد زیادی برطرف می کند. به همین دلیل، اتکینسون به یکی از فناوری های کلیدی خودروهای هیبریدی امروزی تبدیل شده است.
جنجال در اینستاگرام؛ ب ام و محصول جدیدش را با خودرویی شبیه تویوتای ۳۰ ساله مقایسه کرد!
ب ام و M760 xDrive معرفی شد؛ بازگشت موتور V8 با قدرت ۵۷۰ اسب بخار
نسل جدید ب ام و سری ۳ با این سبک طراحی معرفی شد
خاص ترین سدان آلمانی در غرفه ویدا موتور ؛ معرفی سری 5 M Sport




