گازوئیل چند نرخی فاجعه یا فرشته نجات اقتصاد؟

هیئت وزیران برای سه نرخی شدن گازوئیل به جمع بندی رسیده و گازوئیل با سه‌ نرخ سهمیه‌ای، نیمه‌یارانه‌ای و آزاد عرضه خواهد شد.

بر اساس تصویب نامه ای که از هیئت وزیران منتشر شده و تاریخ آن به ۷ اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۴ برمی گردد قرار بر این است که قیمت گازوئیل، سوخت محرک ترانزیت کشور چند نرخی شود. واژه چندنرخی در طول سالیان همیشه جزئی از اقتصاد ایران بوده و بسیاری از اقلام مصرفی تعیین کننده در کشور و همچنین نرخ ارز، دچار آن شده اند. چند نرخی شدن ارز و اقلام مصرفی مردم اکثرا در کشور هایی رخ می دهد که اقتصاد آنها به شکل متمرکز یا یارانه ای اداره می شود.

قاچاق گازوئیل

قاچاق سوخت که به دلیل قیمت پایین سوخت یارانه ای در ایران و قیمت بالای آن در کشورهای همسایه رخ می دهد شکافی بزرگ بر کیسه اقتصاد تحلیل رفته ایران است که دولت تصمیم دارد آن را ترمیم کند. جلوگیری از قاچاق سوخت از آنجایی برای دولت اهمیت زیادی دارد که با وجود کسری بودجه گسترده، کشور در حال دست پنجه نرم کردن با قاچاق سوختی با ارزش منفی ۵۰ میلیارد دلار برای اقتصاد است. بخش عمده قاچاق سوخت را گازوئیل تشکیل می دهد که عامل اصلی حمل و نقل کالا در کشور بوده و به همین دلیل دولت برای مدیریت آن به روش توزیع سه نرخی شدن گازوئیل که ترکیبی از سوخت یارانه ای، نیمه یارانه ای، و آزاد است روی آورده.

بارنامه سوری بلای همیشگی

درحال حاظر خودروی های که در سامانه حمل و نقل حضور نداشته باشند و در طول مدت تعیین شده هیچ بارنامه ای برای آنها ثبت نشود سهمیه گازوئیل آنها قطع خواهد شد. این سیستم که یکی از پایه های اصلی سیستم چند نرخی گازوئیل نیز بوده با مشکلات جدی مواجه است. اصلی ترین چالش های این سیستم بارنامه های سوری برای دریافت گازوئیل با نرخ سهمیه ۳۰۰ تومانی است. در سیستم جدید توزیع گازوئیل سهمیه ای چند نرخی اساس تخصیص سوخت به مقاصد جاده ای و شهری است که قرار است خودرو ذکر شده در بارنامه طی کند و همین موضوع باعث تشدید در صادر شدن بارنامه های سوری برای دریافت گازوئیل می شود.

محدودیت های اجرای

در سال های اخیر یکی از موضوعات داغ در بحث سوخت و سهمیه ایجاد کارت سوخت هایی هماهنگ با کارت بانکی بوده که به تازگی به دلیل مسائل امنیتی و چالش های ادغام چنین مسئله ای کنار گذاشته شد. ایجاد زیرساخت سه نرخی شدن گازوئیل از پیچیدیگی های فنی فراوانی برخوردارد است که باید رفع شود. از دیگر چالش های این طرح ایجاد بستری آنلاین برای تخصیص سوخت و ثبت راحت بارنامه در آن است.

ناوگان فرسوده بلای جان گازوئیل

طبق اظهارات پلیس راهور ۳۲ درصد از خودروهای موجود در ناوگان حمل نقل کشور فرسوده محسوب می شود و این فرسودگی یکی از بزرگ ترین دلایل مصرف سوخت بی رویه در کشور است. در شرایط کنونی نمی توان برای خودروی که مدل ساخت آن به ۴۰ سال پیش برمی گردد به اندازه خودروی با مدل جدید که از استاندارد های کافی برخودار است سهمیه سوخت تعیین کرد و این موضوع زمینه ساز مشکلات بزرگ می شود.

مسائل امنیتی

در برخی از جاده های و پایانه های مرزی، کامیون دارن که اصلی ترین کابران گازوئیل هستند با مشکلات امنیتی فراوانی مواجه هستند. برخی از این رانندگان اظهار دارند که در طول برخی از مسیر ها به دلیل سرقت گازوئیل هیچ توقفی انجام نمی دهند و در صف های پایانه های مرزی مجبور به نگهبانی باک خود هستند. کمبود گازوئیلی که با استفاده از سهمیه سوخت به دست کاسبان قاچاق سوخت می رسید باعث تشدید هرچه بیشتر این موضوع می شود.

در آخر باید اشاره کرد که قاچاق سوخت در ایران تنها وابسته به گازوئیل به دست آمده از سهمیه سوخت کامیون ها نیست و در این موضوع قطعا مافیا و دست های پشت پرده دیگری نیز وجود دارد و ریشه کن کردن این موضوع لازم به اقداماتی کارساز تر است.

خواندنی: بلوف به سبک سرمایه داری ؛ خریداران سایپا واقعی هستند؟