خودروهای کارکرده وارداتی؛ از ثبت سفارش تا موانع جدی

ثبت سفارش واردات خودروهای کارکرده مدل ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ برای شرکت های واردکننده آغاز شده؛ اما اجرای این طرح با چند مانع و ابهام جدی روبه رو است.

ثبت سفارش خودروهای کارکرده برای شرکت ها آغاز شد

ثبت سفارش خودروهای کارکرده طبق ماده ۱۱ قانون ساماندهی صنعت خودرو برای شرکت های واردکننده باز شده است. در سامانه ثبت سفارش نیز گزینه جدیدی با عنوان «واردات خودرو کارکرده از محل ماده ۱۱ قانون ساماندهی صنعت خودرو» ایجاد شده است. شرکت های واردکننده برای استفاده از این مسیر باید کارت بازرگانی فعال داشته باشند و ارز مورد نیاز خودرو نیز می تواند از محل ارز خود یا ارز دیگران تامین شود. البته ثبت سفارش به تنهایی کافی نیست. واردکننده باید پیش از ثبت سفارش، تاییدیه تامین قطعات یدکی و ارائه خدمات پس از فروش را از دفتر خدمات فنی و مهندسی وزارت صمت دریافت کند. علاوه بر این، تاییدیه های فنی از دفتر صنایع خودرو وزارت صمت و سازمان حفاظت محیط زیست نیز لازم است.

چه خودروهایی امکان واردات دارند؟

خودروهای مشمول این طرح باید بیش از سه سال و کمتر از پنج سال از تاریخ تولیدشان گذشته باشد. بنابراین در سال ۱۴۰۵، خودروهای مدل ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ در این بازه قرار می گیرند. ثبت سفارش این خودروها فقط با یورو انجام می شود و سقف اعتباری و سهمیه واردکننده نیز به صورت سیستمی بررسی خواهد شد. مطابق اخبار و مستندات منتشر شده امروز، ردیف تعرفه خودروهای کارکرده مشابه خودروهای صفر کیلومتر در نظر گرفته شده است؛ موضوعی که در هزینه نهایی واردات این خودروها اهمیت زیادی دارد. مهلت ثبت سفارش نیز تا ۱۶ خرداد ۱۴۰۶ و پایان اعتبار مصوبه مربوطه اعلام شده است.

اشخاص حقیقی چه وضعیتی دارند؟

اینجا یکی از مهم ترین ابهام های این طرح مطرح می شود. اگرچه در مقررات، واردات خودروهای کارکرده توسط اشخاص حقیقی نیز پیش بینی شده و داشتن کارت بازرگانی برای افراد حقیقی امکان پذیر است، اما اطلاعیه جدید سامانه تجارت، مسیر ایجاد شده را مشخصا برای «شرکت های واردکننده» تعریف کرده است. بنابراین صرف داشتن کارت بازرگانی به این معنی نیست که یک شخص حقیقی می تواند از همین مسیر برای واردات خودروهای مدل ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ ثبت سفارش کند. به بیان ساده، مسیری که اکنون باز شده مربوط به شرکت های واردکننده است و وضعیت واردات توسط اشخاص حقیقی باید از مسیر جداگانه ای که در مقررات برای آنها پیش بینی شده، بررسی شود. همین موضوع و البته چالش های دیگری که در اجرای این طرح وجود دارد، باعث شد خبرنگار آخرین خودرو موضوع را با مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودروی کشور، در میان بگذارد.

قطعات و گارانتی خودروهای کارکرده چه می شود؟

دادفر درباره امکان تامین قطعات و ارائه گارانتی برای این خودروها گفت:

کدام شرکتی حاضر است زیر بار این برود که ماشینی که مشخص نیست داستانش چیست و سابقه اش چیست را گردن بگیرد، قطعاتش را تامین کند و گارانتی کند؟ ما در حال حاضر در تامین قطعات خودروهای صفر که وارد شده اند، همین الان مشکل داریم. شما زنگ بزنید بازار یا این طرف و آن طرف را ببینید؛ قطعات آن طور که باید باشد، نیست. به گفته او، وقتی حتی تامین قطعات خودروهای صفر وارداتی با مشکل روبه رو است، تامین قطعه و خدمات پس از فروش برای خودروهای کارکرده با سابقه و مشخصات متفاوت، می تواند چالش بزرگ تری باشد.

چه کسی سرقتی نبودن خودرو را تایید می کند؟

یکی دیگر از موضوعاتی که درباره واردات خودروهای کارکرده مطرح است، اطمینان از سابقه خودرو و سرقتی نبودن آن است. دادفر در این باره گفت:

نکته بعدی این است که اصلا چه کسی می خواهد امنیت و تایید عدم سرقت این خودروها را بدهد؟ قرار است اینترپل این کار را بکند؟ پلیس داخل این کار را بکند؟ ما همین الان این مشکل را داریم که خیلی ها کامیون بودند، رفتند خارج بار بردند، در رومانی و این طرف و آن طرف گرفتندشان؛ ماشین سرقتی اعلام شده و راننده دستگیر شده، سر هیچ و پوچ. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که خودرو از یک کشور دیگر خریداری و وارد ایران شود و قرار باشد سابقه آن در کشور مبدا نیز بررسی شود.

کیلومتر خودروهای کارکرده چطور تایید می شود؟

پیمایش خودرو هم یکی دیگر از نقاط حساس این طرح است. عدد کیلومترشمار مستقیما روی ارزش خودرو اثر می گذارد و به همین دلیل، صحت آن اهمیت زیادی دارد. دادفر با اشاره به سابقه دستکاری کیلومتر خودروها در ایران گفت:

نکته بعدی این است که اصلا تایید پیمایش این ماشین را چه کسی می خواهد بدهد؟ ما همین الان در همین تهران و شهرهای دیگر ماشین داریم که وارد شده و کیلومترش کم می شود. اصلا وارد هم نشده، ماشین داخلی کیلومتر را از ۱۰۰ هزار کیلومتر کرده اند ۱۰ هزار کیلومتر، ۷۰ هزار یا ۸۰ هزار کیلومتر و وقتی کیلومتر کم شده، می فروشند. بنابراین اگر قرار باشد خودروهای کارکرده با قیمت و شرایط مشخص وارد کشور شوند، اعتبار اطلاعات مربوط به کارکرد واقعی آنها هم باید قابل بررسی باشد.

قیمت خودروهای کارکرده چگونه تعیین می شود؟

بعد از بحث سابقه خودرو، سراغ یکی از مهم ترین بخش های واردات یعنی قیمت گذاری می رسیم. خودروهای کارکرده در بازارهای خارجی افت قیمت قابل توجهی نسبت به نمونه صفر کیلومتر دارند و همین موضوع تعیین ارزش واقعی آنها را پیچیده می کند. دادفر در این باره گفت:

بعد نکته مهم تر از همه، اصلا چطور می خواهند قیمت گذاری کنند؟ افت قیمت خودروی کارکرده و خودروی صفر در خارج از ایران خیلی زیاد است و واقعا معیار قیمت گذاری این قرار است که چه باشد؟ اصلا آن طرف قیمت می گذارد، این طرف می خواهد چند یورو خوداظهاری کند، ماشین را بردارد و بیاورد. در واقع اگر قیمت خودرو بر اساس اظهار واردکننده تعیین شود، نحوه راستی آزمایی این قیمت و جلوگیری از اختلاف میان ارزش واقعی خودرو و ارزش اعلام شده، به یکی از مسائل مهم اجرای طرح تبدیل می شود.

تفاوت واردات شخصی با سازوکار فعلی

از نگاه دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، اگر واردات توسط خود فرد انجام شود، مسئولیت انتخاب خودرو و بررسی شرایط آن نیز تا حد زیادی بر عهده همان فرد خواهد بود؛ اما سازوکار فعلی که برای شرکت های واردکننده تعریف شده، موضوع را متفاوت می کند.

مهدی دادفر در این مورد گفت:

باز اگر این موضوع برای افراد حقیقی بود، یعنی من شخصا می رفتم یک ماشین می خریدم و می آوردم، خب صفر تا صدش با خودم بود. ولی الان یک سری تبعات بیشتری را در جامعه ما خواهیم دید.به نظر من اتفاقی که می افتد این است که این موضوع بوی خوبی از آن نمی آید و آینده بدی را خواهد داشت.

آیا واردات خودروهای کارکرده واقعا عرضه را افزایش می دهد؟

هدف اصلی باز شدن این مسیر، افزایش عرضه خودرو در بازار است، اما به اعتقاد دادفر، صرف باز شدن ثبت سفارش به معنی افزایش موثر عرضه نیست. او درباره نتیجه نهایی این طرح گفت:

چرا حالا این را می گوییم؟ چون به همان دلایلی که ذکر شد؛ مثل موضوع عدم سرقت، خوداظهاری قیمت نهایی و مسائل این چنینی که واقعا مشخص نیست چه نتیجه ای به ما بدهد و نکته نهایی این است که آیا این فقط عرضه را می خواهد بالا ببرد؟ به نظر نمی رسد که بتواند موفق باشد. در نتیجه، اگرچه ثبت سفارش خودروهای کارکرده برای شرکت های واردکننده آغاز شده، اما موفقیت این طرح فقط به باز شدن سامانه و امکان ثبت سفارش بستگی ندارد. نحوه تایید سابقه خودرو، تشخیص سرقتی نبودن، صحت پیمایش، تامین قطعات، خدمات پس از فروش و تعیین ارزش خودرو، بخش هایی هستند که در ادامه اجرای طرح باید برای آنها پاسخ روشنی وجود داشته باشد.