تولید خودروهای ناقص و بحران CKD؛ روزهای سیاه صنعت خودرو

بحران تامین قطعات CKD و افزایش خودروهای ناقص در خطوط و انبارهای خودروسازان، از مهم ترین پیامدهای محدودیت های ناشی از محاصره دریایی است و آثار آن می تواند ماه ها ادامه داشته باشد.

خودروهای ناقص، فقط مشکل یک کارخانه نیستند

مشاهدات میدانی خبرنگار آخرین خودرو از یکی از انبارهای پارس خودرو نشان می دهد تعداد خودروهای ناقص افزایش پیدا کرده و بخشی از آنها به محل های دیگری خارج از مجموعه تولیدی منتقل شده اند. با این حال، این وضعیت محدود به پارس خودرو نیست و خودروسازان مختلف با درجات متفاوتی با مشکل تامین قطعه و خودروهای ناقص روبه رو هستند.

ناقص بودن خودرو هم لزوما به معنای نبود قطعه ای ساده مانند سپر نیست. گاهی یک قطعه فنی یا قطعه ای که در بخش های زیرین خودرو قرار دارد، برای تکمیل محصول نرسیده است. بنابراین ممکن است یک خودرو با وجود تکمیل شدن بیشتر مراحل تولید، تنها به دلیل نبود یک قطعه خاص امکان تحویل نداشته باشد. ادامه تولید خودروهای ناقص در شرایطی که تامین قطعه با مشکل مواجه شده، نشان می دهد مسئله فقط کمبود یک قطعه در خط تولید نیست و ریشه آن به کل زنجیره تامین خودرو برمی گردد.

محاصره دریایی، مسیر تامین CKD را مختل کرده است

بر اساس اطلاعات مطرح شده در گفتگو با یکی از افراد مطلع صنعت خودرو، بخشی از کانتینرهای حامل قطعات CKD به دلیل محدودیت های ناشی از محاصره دریایی به کشور نمی رسند. مشکلات نقل و انتقال پول نیز باعث شده برخی مسیرهایی که در سال های گذشته برای تامین قطعه در شرایط تحریم استفاده می شد، دیگر مانند گذشته کارایی نداشته باشد.

خودروسازان برای حل این مشکل به دنبال مسیرهای جایگزین رفته اند، اما این مسیرها هم هزینه بیشتری دارند و هم ظرفیت آنها برای تامین قطعات مورد نیاز صنعت کافی نیست. طبق همین اظهارات، دو خودروساز بزرگ کشور نیز تلاش کرده اند از مسیرهای دیگری قطعات مورد نیاز خود را تامین کنند. این وضعیت برای محصولاتی که وابستگی بیشتری به قطعات وارداتی دارند، اهمیت بیشتری دارد و می تواند سرعت تولید را به شکل محسوسی کاهش دهد.

رسیدن قطعه هم پایان بحران نیست

حتی اگر مسیر تامین قطعه از امروز باز شود، تولید بلافاصله به شرایط عادی برنمی گردد. وقتی یک خط تولید برای مدتی با ظرفیت پایین کار می کند، هزینه های ثابت شرکت همچنان ادامه دارد اما تعداد خودروهای تولید شده کاهش پیدا می کند. پس از تامین قطعات، خودروساز باید تولید از دست رفته را جبران کند. این کار به چند ماه زمان و افزایش ظرفیت تولید نیاز دارد. به همین دلیل، آثار اختلال فعلی می تواند حتی پس از رفع مشکل تامین، دست کم در یک بازه حدود شش ماهه ادامه داشته باشد.

حتما بخوانید : پای محاصره دریایی روی گلوی مونتاژکاران

خودروهای ناقص، پول شرکت را قفل می کنند

خودرویی که بیشتر مراحل تولید آن انجام شده اما به دلیل نبود چند قطعه تکمیل نشده، برای شرکت به معنای سرمایه ای است که هنوز به پول تبدیل نشده است. شرکت برای تولید آن خودرو هزینه کرده، اما تا زمانی که محصول تکمیل و فروخته نشود، پول به چرخه نقدینگی برنمی گردد.

در شرایط تورمی، طولانی شدن این زمان اهمیت بیشتری پیدا می کند؛ چون هزینه قطعات و مواد اولیه دائما تغییر می کند. از طرف دیگر، تاخیر در تحویل خودرو نیز برای خودروساز هزینه دارد و می تواند پرداخت خسارت یا سود تاخیر به مشتری را به دنبال داشته باشد.

چرا فروش خودرو متوقف نمی شود؟

در این شرایط ممکن است این سوال مطرح شود که چرا خودروساز فروش را متوقف نمی کند تا ابتدا خودروهای قبلی را تحویل دهد. پاسخ این است که خودروساز برای ادامه فعالیت به نقدینگی نیاز دارد. دستمزد، نگهداری خطوط و سایر هزینه های روزانه حتی در زمان کاهش تولید هم ادامه دارند. به همین دلیل ممکن است ثبت نام برخی محصولات متوقف شود، اما توقف کامل فروش برای شرکت ساده نیست. این تصمیم می تواند مشکل نقدینگی ایجاد کند و فشار مالی را بیشتر کند.

حفظ مشتری، هزینه ای برای آینده برند

در چنین شرایطی، نحوه برخورد با مشتری اهمیت زیادی دارد. خودروساز می تواند با پرداخت مناسب خسارت تاخیر، سود انصراف قابل قبول یا ارائه گزینه های جایگزین، بخشی از فشار ایجاد شده را جبران کند. این اقدامات برای شرکت هزینه دارد، اما فقط نباید به عنوان هزینه کوتاه مدت دیده شود. حفظ رضایت مشتری در زمان بحران می تواند به حفظ اعتبار برند کمک کند و باعث شود آسیب ایجاد شده به رابطه شرکت و مشتری، به یک مشکل بلندمدت تبدیل نشود.

قطعه ساز هم توان نسیه دادن ندارد

در این میان، تامین قطعات داخلی نیز یک چالش جداگانه است. شاید ساده ترین راه این باشد که قطعه ساز قطعه را تحویل دهد و پول آن را بعدا دریافت کند، اما این روش زمانی عملی است که قطعه ساز از توان مالی کافی برخوردار باشد. قطعه سازان سال هاست با مطالبات معوق از خودروسازان مواجه هستند.

از طرف دیگر، قیمت مواد اولیه و هزینه تولید دائما تغییر می کند. بنابراین قطعه ساز نمی تواند بدون زمان مشخص برای دریافت پول، تولید خود را ادامه دهد. اگر این وضعیت طولانی شود، قطعه ساز هم با کمبود نقدینگی روبه رو می شود و مشکل از خودروساز به بخش دیگری از زنجیره منتقل خواهد شد.

خطر به خطوط تولید محدود نمی ماند

اگر تامین قطعات داخلی همزمان با واردات قطعات و مواد اولیه از چین و دیگر کشورها دچار مشکل شود، احتمال توقف برخی خطوط تولید بیشتر خواهد شد. در این حالت، بحران دیگر فقط مشکل یک خودروساز نیست. قطعه ساز، شرکت حمل و نقل، شبکه فروش و مشتری نیز به شکل مستقیم یا غیرمستقیم تحت تاثیر قرار می گیرند و بازگشت زنجیره به شرایط عادی سخت تر می شود.

بازار خودرو در انتظار آزاد شدن تقاضاست

در بازار هم شرایط ساده نیست. عرضه خودرو در سال جاری با نیاز بازار همخوانی ندارد و قیمت ها افزایش یافته اند، اما رکود و کاهش قدرت خرید اجازه نمی دهد قیمت ها بدون محدودیت رشد کنند. از طرف دیگر، بخشی از مردم پول خودرو را پرداخت کرده اند اما هنوز محصول خود را تحویل نگرفته اند.

بنابراین بخشی از تقاضای واقعی بازار فعلا در قالب تعهدات خودروسازان متوقف شده است. اگر خودروهای معوق در یک بازه کوتاه وارد بازار شوند، ممکن است ابتدا عرضه افزایش پیدا کند و قیمت ها واکنش نشان دهند. پس از آن، بازار می تواند با کاهش یا افزایش دوباره قیمت به دنبال تعادل جدید میان عرضه و تقاضا باشد. بنابراین مسیر آینده بازار را نمی توان یک روند مستقیم و قطعی دانست.

بررسی ها نشان می دهد که خودروهایی با قیمت حدود ۳ تا ۳.۵ میلیارد تومان ممکن است در نتیجه این شرایط با افزایش هزینه ای حدود ۱ تا ۱.۵ میلیارد تومان مواجه شوند. در نهایت، بحران CKD فقط با رسیدن قطعه تمام نمی شود. تولید از دست رفته، سرمایه قفل شده در خودروهای ناقص و تعهدات عقب افتاده، همگی نیاز به زمان دارند تا جبران شوند. به همین دلیل، آنچه امروز در انبار و خط تولید دیده می شود، می تواند اثر خود را برای مدت بیشتری در کل صنعت خودرو و بازار نشان دهد.