پایان عصر فانتزی‌ بازی تسلا و تویوتا ؛ استاندارد جدید چین فرمان یوغی را ممنوع می کند

وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین (MIIT)، به تازگی پیش‌نویس تأییدیه استاندارد ملی اجباری جدیدی با عنوان «مقررات حفاظت از راننده در برابر آسیب ناشی از مکانیسم فرمان خودرو» را منتشر کرده است. این استاندارد که با کد GB 11557-202X تعریف شده، قرار است از اول ژانویه ۲۰۲۷ اجرایی شود. یکی از مهم‌ترین بندهای این استاندارد، تأکید بر حذف کامل فرمان‌های یوغی شکل و ممنوعیت استفاده از آنهاست. در نتیجه، مدل‌های جدیدی که از اول سال آینده وارد بازار چین می‌شوند، باید دارای غربیلک فرمان سنتی باشند.

چرا استاندارد فرمان چین به‌روزرسانی شد؟

نسخه فعلی این استاندارد با کد GB 11557-2011 بیش از یک دهه است که مورد استفاده قرار می‌گیرد. با این حال، رشد انفجاری خودروهای برقی و ورود فناوری‌های نوین در صنعت خودرو باعث شده این استاندارد دیگر پاسخگوی ارزیابی ایمنی سامانه‌های جدید نباشد. توسعه خودروهای الکتریکی، طراحی کابین‌های مدرن و بهره‌گیری از غربیلک‌هایی با فرم متفاوت، چالش‌های تازه‌ای در حوزه ایمنی تصادف ایجاد کرده که در مقررات قبلی پیش‌بینی نشده بودند.

نسخه جدید استاندارد، الزامات را در چند حوزه کلیدی سخت‌گیرانه‌تر کرده و خودروسازان را ملزم می‌کند سطح ایمنی فرمان را مطابق با معیارهای به‌روز جهانی ارتقا دهند.

هم‌راستایی با مقررات جهانی ایمنی

در نسخه جدید، حد نیروی افقی در آزمون ماژول انسانی به ۱۱٬۱۱۰ نیوتن کاهش یافته؛ عددی که با الزامات استاندارد بین‌المللی UN R12 مطابقت دارد. این هم‌راستایی نشان می‌دهد چین در حال نزدیک کردن استانداردهای ایمنی خودرو خود به چارچوب‌های بین‌المللی است.

علاوه بر این، آستانه‌های دقیقی برای میزان جابه‌جایی ستون فرمان حین تصادف به دو سمت بالا و عقب تعیین شده است. کنترل دقیق این جابه‌جایی‌ها نقش مهمی در کاهش آسیب‌های قفسه سینه و سر راننده در برخوردهای شدید ایفا می‌کند.

حذف معافیت‌های قبلی در تست برخورد انسانی

یکی از مهم‌ترین تغییرات استاندارد جدید، حذف کامل معافیت‌هایی است که پیش‌تر در برخی شرایط برای آزمون برخورد انسانی در نظر گرفته می‌شد. بر اساس مقررات جدید، تمامی مدل‌های خودرو بدون توجه به شرایط خاص باید این آزمون تأییدیه را با موفقیت پشت سر بگذارند. این موضوع به معنای افزایش سطح سخت‌گیری در فرایند اخذ تأییدیه نوع (Type Approval) برای تمامی خودروسازان فعال در بازار چین است.

فرمان‌های یوغی شکل در بن‌بست قانونی

فرمان‌های نیمه یا یوغی شکل که در برخی محصولات برندهایی مانند تسلا، تویوتا، لکسوس و شماری از برندهای چینی دیده می‌شوند، اکنون با چالش اساسی برای تطابق با استاندارد جدید مواجه شده‌اند. با اجرایی شدن این استاندارد مدل‌هایی مانند تسلا مدل S، تویوتا bZ4X و لکسوس RZ باید فقط با فرمان سنتی در چین عرضه شوند.

طبق متن مقررات، آزمون ضربه باید در ده نقطه مشخص روی غربیلک فرمان انجام شود؛ از جمله «نقطه میانی ضعیف‌ترین بخش» و «نقطه میانی کوتاه‌ترین بخش بدون تکیه‌گاه». در فرمان‌های یوغی که قسمت بالایی حذف شده است، این نقاط حیاتی اساساً وجود خارجی ندارند. به بیان ساده، ساختار فیزیکی این نوع فرمان اجازه انجام کامل تست‌های الزامی را نمی‌دهد و در نتیجه تطبیق با استاندارد ملی جدید عملاً غیرممکن خواهد بود.

آمار تصادفات چه می‌گوید؟

بر اساس آمار تصادفات منتشرشده توسط رسانه‌های چینی، حدود ۴۶ درصد از آسیب‌های رانندگان در سوانح رانندگی منشأیی مرتبط با فرمان و مکانیسم‌های آن دارند. فرمان‌های گرد سنتی به دلیل سطح تماس وسیع‌تر، هنگام پرتاب شدن بدن راننده به جلو نقش ضربه‌گیری بیشتری ایفا می‌کنند. در مقابل، فرمان‌های نیمه و یوغی در سناریوهایی مشابه باعث می‌شوند که بدن در برخورد ثانویه از بالای فرمان عبور کند؛ موضوعی که می‌تواند خطر آسیب‌دیدگی را به شکل چشمگیری افزایش دهد.

نگرانی درباره عملکرد ایربگ

یکی دیگر از محورهای مهم استاندارد جدید، ایمنی مرتبط با عملکرد کیسه هوا است. طبق مقررات تازه، هنگام باز شدن ایربگ، هیچ جسم سختی مانند قطعات فلزی یا پلاستیکی نباید به سمت سرنشینان پرتاب شود. طراحی‌های نامتقارن و پوشش‌های غیرمعمول در فرمان‌های نیمه می‌توانند الگوی شکست غیرقابل پیش‌بینی ایجاد کنند؛ به ویژه در لحظه بسیار کوتاه باز شدن ایربگ که حتی با استفاده از دوربین‌های فوق‌سریع نیز اعتبارسنجی کامل آن دشوار است.

این مسئله نگرانی مهندسان ایمنی خودرو را دوچندان کرده، زیرا کوچک‌ترین شکست ساختاری در زمان فعال‌سازی ایربگ می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد.

چالش‌های کاربردی در رانندگی روزمره

فراتر از مباحث مقرراتی و ایمنی تصادف، بسیاری از رانندگان نیز تجربه‌های عملی متفاوتی با فرمان‌های یوغی شکل گزارش کرده‌اند. برخلاف خودروهای فرمول یک که به دلیل نسبت فرمان بسیار کم و شرایط خاص پیست مسابقه از طراحی مشابه استفاده می‌کنند، خودروهای سواری شهری برای انجام مانورهایی مانند دور زدن کامل یا پارک کردن نیازمند چرخش‌های بیشتر فرمان هستند.

کاربران اعلام کرده‌اند استفاده تک‌ دست از فرمان‌های نیمه دشوارتر است و در برخی موارد هنگام چرخاندن کامل فرمان، دست با نمایشگرهای داشبورد برخورد می‌کند. این موضوع در رانندگی شهری که نیازمند مانورهای سریع و دقیق است، می‌تواند به تجربه کاربری ضعیف‌تر منجر شود.

زمان اجرای استاندارد جدید مربوط به فرمان در چین

بر اساس اعلام رسمی، از سال ۲۰۲۷ تمامی مدل‌های جدیدی که برای دریافت تأییدیه نوع به بازار چین معرفی می‌شوند، باید با استاندارد به‌روزشده GB 11557-202X مطابقت داشته باشند. برای مدل‌هایی که پیش‌تر تأییدیه دریافت کرده‌اند، احتمالاً یک دوره گذار حدود ۱۳ ماهه در نظر گرفته خواهد شد تا فرصت کافی برای بازطراحی فرمان و انطباق با الزامات جدید فراهم شود.

بازگشت به گذشته و فرمان سنتی؟

استاندارد جدید چین را می‌توان نقطه عطفی در مسیر تنظیم‌گری صنعت خودرو دانست؛ جایی که جذابیت‌های طراحی آینده‌نگرانه و زبان طراحی مینیمال خودروهای برقی، در برابر اصول کلاسیک ایمنی تصادف قرار گرفته‌اند. حذف عملی فرمان‌های نیمه از بازار چین احتمالاً پیام روشنی برای سایر بازارهای جهانی نیز خواهد داشت. اگر خودروسازان نتوانند راهکاری فنی برای عبور از تست‌های سخت‌گیرانه جدید ارائه دهند، فرمان گرد سنتی بار دیگر به گزینه غالب در خودروهای برقی و بنزینی تبدیل خواهد شد؛ تصمیمی که شاید از نظر طراحی عقب‌گرد به نظر برسد، اما از منظر ایمنی خودرو، حرکتی محافظه‌کارانه و منطقی ارزیابی می‌شود.

شایان ذکر است استفاده از دستگیره‌های کشویی مخفی‌ شونده نیز در چین ممنوع شده و بر اساس مقررات جدید، از ابتدای سال ۲۰۲۷ تمامی خودروهای برقی فروخته‌شده در این کشور، هم در داخل کابین و هم در بیرون، باید به دستگیره‌های مکانیکی مجهز باشند.

سوالات متداول (FAQ) درباره ممنوعیت فرمان‌های یوغی شکل در چین

چرا استفاده از فرمان‌های یوغی (Yoke) در چین ممنوع می‌شود؟

دلیل اصلی این ممنوعیت، عدم انطباق ساختار فیزیکی این فرمان‌ها با تست‌های ایمنی استاندارد جدید GB 11557-202X است. در این استاندارد، ضربه باید در نقاطی از فرمان تست شود که در طراحی یوغی (به دلیل حذف بخش بالایی) وجود ندارند.

استاندارد جدید فرمان در چین از چه زمانی اجرایی می‌شود؟

این قانون جدید از اول ژانویه ۲۰۲۷ (۱۱ دی ۱۴۰۵) برای تمامی مدل‌های جدیدی که وارد بازار چین می‌شوند اجباری خواهد بود. خودروهایی که پیش از این تاریخ تأییدیه دریافت کرده‌اند، احتمالاً یک دوره گذار ۱۳ ماهه برای تغییر طراحی و تطبیق با قانون جدید فرصت خواهند داشت.

خطر فرمان‌های یوغی برای عملکرد کیسه هوا (ایربگ) چیست؟

طراحی نامتقارن این فرمان‌ها می‌تواند هنگام باز شدن سریع ایربگ، الگوی شکست غیرقابل پیش‌بینی ایجاد کند. این موضوع خطر پرتاب قطعات سخت (فلزی یا پلاستیکی) به سمت سر یا قفسه سینه راننده را افزایش می‌دهد که در استاندارد جدید ۲۰۲۷ به شدت با آن مقابله شده است.