فورد سینرژی ؛ کانسپتی ۳۰ ساله که آینده را پیش بینی کرد

فورد سینرژی (Ford Synergy) خودروی کانسپتی است که در اواسط دهه ۹۰ میلادی معرفی شد. این خودرو با تعاریفی نوین آمده بود پیش‌ نمایشی از مدل‌های تولیدی در هزاره سوم را ارائه کند. حالا پس از سه دهه، مشخص شده برخی از پیش‌بینی‌های فورد کاملاً درست از آب درآمده‌اند.

اولین خودروی کانسپت تاریخ

از ابتدای شکل‌گیری صنعت خودرو، شرکت‌های مختلف همواره تلاش کرده‌اند با معرفی کانسپت‌های پیشرفته، آینده را پیش‌بینی کنند. کمپانی آمریکایی بیوک در این زمینه یکی از پیشگامان به شمار می‌رود. این کمپانی در سال ۱۹۳۸ با مدلی به نام Y-Job، نخستین خودروی کانسپت تاریخ را به جهانیان معرفی کرد. پس از بیوک، تقریباً همه خودروسازان بزرگ دنیا وارد میدان شده و با ساخت انواع کانسپت‌ها، برداشت خود را از آینده به نمایش گذاشته‌اند. در این بین، برخی کانسپت‌ها به واقعیت نزدیک‌تر بوده و با دقتی تحسین‌برانگیز توانسته‌اند سمت و سوی صنعت خودرو در سال‌های پیش رو را به تصویر بکشند. فورد سینرژی یکی از این کانسپت‌هاست که قصد داشت برداشتی آزاد از خودروهای تولیدی در سال ۲۰۱۰ را ارائه کند.

فورد سینرژی، کانسپتی که به آینده تعلق داشت

در همان نگاه نخست به تصاویر کانسپت فورد سینرژی، ظاهر مدرن و آینده‌نگرانه آن جلب توجه می‌کند. با وجود گذشت حدود ۳۰ سال از زمان رونمایی، این مفهومی هنوز هم پیشرفته احساس شده و گویی از آینده به حال آمده است. اما نکته جالب‌تر به فناوری‌های به کار رفته در سینرژی مربوط می‌شود. این فناوری‌ها اگرچه به دهه ۹۰ تعلق دارند، ولی همچنان کاربردی و بروز هستند.

آیرودینامیک شگفت‌انگیز در دهه نود

کانسپت فورد سینرژی که نام آن به معنای همکاری است، از لحاظ آیرودینامیک جزو پیشرفته‌ترین خودروهای تاریخ به شمار می‌رود. این مفهومی سی ساله با ضریب درگ ۰.۲۰ در مقایسه با بسیاری از خودروهایی که اکنون خط تولید را ترک می‌کنند، مقاومت کمتری در برابر جریان هوا دارد. هرچند این خودرو صرفاً یک کانسپت بود و فورد محدودیتی از نظر قوانین تولید نداشت، اما دستیابی به چنین رکوردی در اوایل دهه ۱۹۹۰، آن هم با فناوری‌های محدود آن دوران، مهندسی فوق‌العاده پیشرفته و فراتر از زمان را نشان می‌دهد. این دستاورد زمانی چشمگیرتر می‌شود که بدانیم فورد حدود ۲۵ سال پیش از مرسدس EQS به چنین سطحی از آیرودینامیک نزدیک شده بود.

بهره‌وری مهم‌تر از زیبایی

باید پذیرفت کانسپت فورد سینرژی از لحاظ جذابیت ظاهری حرفی برای گفتن ندارد؛ البته که هدف از ساخت این کانسپت، جلب نظر داوران زیبایی نبود. تمام تمرکز فورد در این خودروی مفهومی روی کاهش مقاومت هوا و افزایش بهره‌وری قرار داشت. درست مانند فولکس واگن اسکوتر مدل ۱۹۸۶، سینرژی نیز بیش از هر چیز نماد تفکر مهندسی برای دستیابی به حداکثر کارایی بود.

فرود سینرژی و پیشرانه‌ای فراتر از زمان

مفهومی فورد سینرژی در نمایشگاه خودروی دیترویت ۱۹۹۶ با یک پیشرانه هیبریدی متفاوت معرفی شد. این کانسپت در اصل یک خودروی برقی بود و از موتور بنزینی به عنوان افزایش‌دهنده برد حرکتی بهره می‌برد. این موتور هیچ ارتباطی با چرخ‌ها نداشت و فقط مثل یک ژنراتور عمل می‌کرد. برق تولیدی توسط این موتور بنزینی، برای تغذیه چهار موتور الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گرفت. هر کدام از این موتورها به یک چرخ متصل بودند. بسیاری ب ام و i3 Rex را اولین خودروی برقی مجهز به ژنراتور می‌شناسند. اما فورد سینرژی زمانی معرفی شد که i3 REx هنوز ۱۷ سال با تولد فاصله داشت.

تجهیز به سیستم احیای انرژی ترمز

موتور بنزینی فورد سینرژی حجمی برابر با یک لیتر داشت و در قسمت عقب بدنه کشیده و سیال آن نصب شده بود. مهندسان فورد در بخش جلوی این مفهومی یک فلای‌ویل قرار داده بودند تا انرژی اضافی موتور و انرژی حاصل از ترمزگیری را ذخیره کند. هنگام شتاب‌گیری یا عبور از مسیرهای شیب‌دار، انرژی ذخیره‌شده دوباره به سیستم باز می‌گشت. این یعنی فورد سینرژی ۳۰ سال قبل به تکنولوژی احیای نیروی ترمز مجهز بود؛ قابلیتی که جزو ویژگی‌های کلیدی خودروهای هیبریدی و برقی روز محسوب می‌شود.

وزن کم، برگ برنده اصلی کانسپت فورد سینرژی

فورد هرگز اعداد و ارقام رسمی مربوط به پیشرانه مفهومی سینرژی را اعلام نکرد. این موضوع خیلی هم جای تعجبی نداشت، چرا که اساساً هدف از توسعه سینرژی میزان خروجی پیشرانه نبود. وزن این کانسپت آمریکایی از ۱۰۰۰ کیلوگرم تجاوز نمی‌کرد، زیرا از بدنه‌ای عمدتاً آلومینیومی سود می‌برد. شرکت فورد در آن زمان مانور ویژه‌ای روی این ویژگی می‌داد و با مقایسه وزن سینرژی با سدان‌های هم‌دوره، سعی داشت مهندسی بالای آن را به رخ رقبا بکشد. البته استفاده از آلومینیوم تنها دلیل وزن پایین سینرژی نبود. کوچک‌سازی اجزایی مانند موتور، رادیاتور و سیستم ترمز نیز نقش بسزایی در کنترل وزن نهایی داشت.

اعتراف به غیرقابل تولید بودن

پس از رونمایی، الکس تراتمن مدیرعامل وقت فورد، صراحتاً اعلام کرد که کانسپت سینرژی گزینه‌ای برای تولید انبوه نیست؛ به‌ ویژه زمانی که بحث مقرون‌ به‌ صرفه کردن چنین فناوری پیشرفته‌ای مطرح می‌شد. او تأکید داشت این پروژه بیش از هر چیز دیگری، یک تمرین مهندسی است.

کابین دیجیتال بدون دکمه

پیش‌بینی‌های فورد سینرژی به نوع پیشرانه محدود نمی‌شد. این کانسپت به جای آینه‌های سنتی، از دوربین‌های جانبی بهره می‌برد و اطراف خود را از این طریق پوشش می‌داد. در داخل کابین هم، اثری از دکمه‌ها و کلیدهای فیزیکی نبود، زیرا کنترل تمامی عملکردها توسط نمایشگرها و فرمان‌های صوتی انجام می‌شد و راننده می‌توانست به ۱۸ عملکرد مختلف با صدا دسترسی داشته باشد.

فناوری‌هایی جلوتر از دوران و پیش‌بینی دقیق آینده

فورد سینرژی به منظور خنک‌سازی کابین در زمان پارک، روی سقف خود چند پنل خورشیدی داشت. فرمان یوغی‌ شکل متصل به بازوی مرکزی، هداپ دیسپلی، پدال‌های قابل تنظیم، پشت‌ سری‌ های عقب جمع‌ شونده و طراحی سازگار با ایربگ‌های جانبی، بخشی از ویژگی‌های کابین آینده‌نگر این خودرو بودند. بسیاری از این امکانات، سال‌ها بعد به خودروهای تولیدی راه پیدا کردند.

سینرژی حتی نوار نورانی سرتاسری عقب را نیز پیش‌بینی کرده بود؛ عنصری که امروز به یکی از ترندهای اصلی طراحی خودرو تبدیل شده است. اگرچه این کانسپت هرگز به مرحله تولید انبوه نرسید، اما به وضوح نشان داد فورد تا چه اندازه آینده صنعت خودرو، خودروهای برقی و فناوری‌محور را دقیق ترسیم کرده است.

بازگشت ایده‌ها در قالبی جدید

فورد سینرژی هرچند در تاریخ به عنوان یک کانسپت باقی ماند، اما ایده‌های آن اکنون و چند دهه بعد زنده هستند. به گفته فورد، نسل جدید F-150 Lightning در اواخر این دهه با پیشرانه‌ای مشابه به پیشرانه سینرژی – یعنی دارای موتور درون‌سوز به عنوان ژنراتور – معرفی خواهد شد. این نسل از پیکاپ آمریکایی با شارژ کامل باتری و باک پر خواهد توانست بیش از ۷۰۰ مایل یا ۱۱۲۶ کیلومتر مسافت را طی کند.

گفتنی است از خودروهای برقی مجهز به افزایش‌دهنده برد حرکتی به اختصار با نام EREV یاد می‌شود. این نوع خودروها اکنون در چین بسیار پرطرفدار بوده و از فروش بالایی برخوردار هستند. یکی از دلایل اصلی موفقیت این نوع خودروها، امکان استفاده از برق و بنزین به طور همزمان است. برخلاف مدل‌های تمام برقی که با اتمام شارژ باتری زمین‌گیر می‌شوند، در صورت خالی شدن باتری خودروهای EREV، می‌توان با پر کردن باک در پمپ بنزین بدون هیچ نگرانی به ادامه مسیر پرداخت. نیسان سیلفی e-Power و وویا فری جزو مدل‌هایی هستند که با این نوع پیشرانه در دسترس مشتریان ایرانی قرار دارند.