تغییرات کلیدی قوانین در تاریخ فرمول یک

از موتورهای جدید گرفته تا آیرودینامیک اصلاح‌شده و هر چیزی که در این بین قرار دارد، تغییرات زیادی در قوانین F1 در طول سال‌ها رخ داده است. فرمول یک در سال ۲۰۲۶ وارد دوران جدیدی خواهد شد زیرا خودروها و پیشرانه‌های بازسازی‌شده وارد پیست می‌شوند اما در مورد سایر تغییرات مقررات که این ورزش در سال‌های گذشته شاهد آن بوده است، چه می‌دانیم. همراه این مطلب باشید تا مروری بر این تغییرات داشته باشیم.

۱۹۶۱ – فرمول جدید موتور

اگرچه از زمان آغاز مسابقات قهرمانی جهان F1 در سال ۱۹۵۰، چندین تغییر در قوانین رخ داده بود اما فصل ۱۹۶۱ انقلابی در این ورزش بود، به طوری که ظرفیت موتورهای تنفس طبیعی از حداکثر ۲.۵ لیتر به ۱.۵ لیتر کاهش یافت و حداقل وزن خودرو ۴۵۰ کیلوگرم تعیین شد. موتور جدید فراری، بر اساس واحد ۱.۵ لیتری V6 فرمول ۲ که در سال ۱۹۶۰ استفاده می‌شد، فصل را تحت سلطه خود درآورد و از هفت مسابقه، پنج مسابقه را پیروز شد.

۱۹۸۳ – خودروهای کف‌صاف (flat-bottom floor)

در سال ۱۹۷۷ پدیده ground effect با لوتوس ۷۸ به فرمول یک وارد شد؛ ساخته‌ کالین چپمن (Colin Chapman) که در هنر استفاده از قسمت زیرین خودرو برای ایجاد فشار منفی و کشیدن آن به سمت پیست استاد بود! با این حال به دلیل افزایش سرعت در پیچ‌ها به میزان بسیار خطرناک، خودروهای کف‌صاف از مسابقات سال ۱۹۸۳ به بعد ممنوع شدند. فراری نیز مثل همیشه البته در آن دوران، به خوبی از تغییرات قوانین عبور کرد و عنوان قهرمانی تیم‌ها را برای آن فصل حفظ کرد.

۱۹۸۹ – ممنوعیت موتورهای توربو

رنو با معرفی اولین خودروی توربوشارژ این ورزش در سال ۱۹۷۷، روند جدیدی را در مسابقات F1 آغاز کرد. اگرچه RS01 بسیار غیرقابل اعتماد بود اما بسیاری از رقبای خود را به پذیرش این فناوری ترغیب کرد. خودروهای توربو بیش از یک دهه بخشی از مسابقات فرمول یک بودند اما نگرانی‌های فزاینده در مورد میزان قدرت تولیدی آنها و همچنین هزینه‌های مربوطه، باعث شد تا نهاد حاکم بر مسابقات فرمول یک، محدودیت‌هایی را قبل از ممنوعیت کامل آنها اعمال کند.

۱۹۹۴ – ممنوعیت استفاده از دستگاه‌های کمک راننده

فرمول یک در اوایل دهه ۱۹۹۰ یک زمین بازی برای وسایل کمک راننده الکترونیکی بود و FW15C ویلیامز با ترکیب یکپارچه سیستم تعلیق فعال، کنترل کشش، ترمز ضد قفل و موارد دیگر، نمونه نهایی آن بود که فصل ۱۹۹۳ را تحت سلطه خود درآورد. با این حال، استفاده از همه دستگاه‌های فوق برای فصل ۱۹۹۴ ممنوع شد در حالی که سوخت‌گیری در حین مسابقه برای اولین بار از سال ۱۹۸۳ مجاز شد. دور دیگری از تغییرات ایمنی خودرو در واکنش به مرگ سنا اعمال شد و پس از آن شوماخر (Schumacher) که بر محرومیت‌ها و ممنوعیت‌های مسابقه غلبه کرده بود، عنوان قهرمانی را از آن خود کرد.

۱۹۹۸ – ماشین‌های باریک‌تر، لاستیک‌های شیاردار

فصل ۱۹۹۸ آغاز دوران مسیر باریک (narrow track) در F1 بود. با کاهش عرض ماشین‌ها از دو متر به ۱.۸ متر، لاستیک‌های شیاردار (grooved tyres) نیز معرفی شدند تا سرعت‌های مارپیچی پیست را تحت کنترل درآورند. ویلیامز با پیشرفت دهه ۱۹۹۰ به یک تیم پیشرو تبدیل شد و در سال‌های ۱۹۹۲، ۱۹۹۳، ۱۹۹۴، ۱۹۹۶ و ۱۹۹۷ قهرمانی تیمی و همچنین چندین قهرمانی رانندگان را به دست آورد اما آنها یک سال قبل از شروع فصل ۱۹۹۸، طراح ستاره خود آدریان نیوی (Adrian Newey) را به مک‌لارن واگذار کردند. نیوی یک راه‌حل درخشان برای این تغییرات ارائه داد – MP4-13 با موتور مرسدس، ۹ پیروزی، ۲۰ سکو و از همه مهم‌تر، اولین قهرمانی رانندگان و تیم‌های مک‌لارن را به دست آورد.

۲۰۰۹ – بازنگری قوانین آیرودینامیک

کمی بیش از یک دهه بعد، F1 در آستانه‌ی یک بازنشانی دیگر بود. با ورود مجموعه‌ای از بالچه‌ها به خودروها در دهه‌ی ۲۰۰۰، تصمیم گرفته شد که تقریباً تمام دستگاه‌های آیرودینامیکی – به غیر از بال‌های جلو و عقب البته با ابعاد بسیار متفاوت – برای سال ۲۰۰۹ ممنوع شوند. در همین حال، بال‌های جلوی قابل تنظیم توسط راننده مجاز شدند، لاستیک‌های slick دوباره معرفی شدند و تیم‌ها همچنین این گزینه را داشتند که از یک KERS (سیستم بازیابی انرژی جنبشی) کاملاً جدید استفاده کنند که انرژی تولید شده هنگام ترمز را به افزایش محدودی از اسب بخار تبدیل می‌کرد و باتن (Button) و تیم Brawn GP قهرمان جهان شدند.

۲۰۱۴ – واحدهای قدرت توربو-هیبرید

یکی از بزرگترین تعمیرات اساسی موتور! در تاریخ این ورزش در سال ۲۰۱۴ اتفاق افتاد، زمانی که تیم‌ها موتورهای ۲.۴ لیتری V8 تنفس طبیعی خود را با واحدهای قدرت (power units) ۱.۶ لیتری V6 توربو هیبریدی تعویض کردند. در مرکز این واحدهای جدید، MGU-K (واحد ژنراتور موتور جنبشی) برای بازیابی انرژی جنبشی هنگام ترمزگیری و MGU-H (واحد ژنراتور موتور گرما) برای بازیابی انرژی گرمایی از گازهای خروجی، به همراه مجموعه‌ای از تغییرات دیگر قرار داشتند. مرسدس، که از زمان بازگشت به فرمول یک به عنوان یک شرکت کارخانه‌ای در سال ۲۰۱۰ پیشرفت زیادی داشته و منابع خود را در پروژه ۲۰۱۴ سرمایه‌گذاری کرده بود، از شروعی درخشان در دوران جدید لذت برد – ۱۶ مسابقه از ۱۹ مسابقه را برد و هر دو عنوان قهرمانی جهان را به دست آورد، و لوئیس همیلتون (Lewis Hamilton) تاج قهرمانی رانندگان را بر سر گذاشت.

۲۰۱۷ – خودروهای طویل‌تر، پهن‌تر و سریع‌تر

در سال ۲۰۱۷، کاهش عرض خودروها که در سال ۱۹۹۸ از دو متر به ۱.۸ متر کاهش یافته بود، عملاً معکوس شد و طول شاسی، عرض لاستیک‌های جلو و عقب، عرض باله‌های جلو و حداقل وزن کلی نیز افزایش یافت. با تولید نیروی downforce و چسبندگی بیشتر، نسل جدید خودروها در طول سال حداقل ۱۱ رکورد دور (در آذربایجان، موناکو، اتریش، انگلستان، بلژیک، سنگاپور، مالزی، روسیه، ایالات متحده آمریکا، مکزیک و برزیل) را شکستند. با وجود تغییرات بسیار زیاد، مرسدس همچنان تیمی بود که شکست نمی‌خورد! و همیلتون عنوان قهرمانی رانندگان دیگری را کسب کرد.

۲۰۲۲ – دوران دیگری از ground effect

همانطور که قبلاً اشاره شد پدیده ground effect در سال ۱۹۸۳ ممنوع شد اما روسای F1 تصمیم گرفتند آن را برای سال ۲۰۲۲ بازگردانند که باعث می‌شد خودروها راحت‌تر از یکدیگر سبقت بگیرند. بنابراین، قسمت زیرین بدنه، بخش عمده‌ای از چسبندگی آیرودینامیکی را ایجاد کرد، مشخصات بال جلو و عقب به طور قابل توجهی تغییر یافت، و رینگ‌های چرخ بزرگتر در کنار لاستیک‌های کم ارتفاع پیرلی (Pirelli) معرفی شدند. برای فصل ۲۰۲۲، ردبول با موتور هوندا شروع به کار کرد و یک تیم قدرتمند بود و به عنوان قهرمانی تیمی و رانندگان دست یافت.