نتیجه جنجالی یک تحقیق ؛ مصرف سوخت خودروهای پلاگین هیبرید ۴ برابر ادعاهای رسمی است

خودروسازان بزرگ جهان سال‌هاست خودروهای پلاگین هیبریدی یا هیبریدی شارژی (PHEV) را به عنوان «پل ارتباطی» میان خودروهای بنزینی و خودروهای تمام برقی معرفی می‌کنند. اما یک مطالعه گسترده و بی‌سابقه حالا نشان می‌دهد این پل، آن قدرها هم که گفته می‌شود سبز و مستحکم نیست.

بر اساس پژوهش تازه‌ای که موسسه فراونهوفر (Fraunhofer Institute) انجام داده، مصرف سوخت واقعی این خودروها در دنیای واقعی بسیار بیشتر از ارقام درج‌شده روی برچسب‌های رسمی است.

بررسی داده‌های نزدیک به یک میلیون خودرو در اروپا

در این پژوهش، داده‌های مربوط به ۹۸۱,۰۳۵ دستگاه خودروی پلاگین هیبریدی در سراسر اروپا مورد ارزیابی قرار گرفته است. یافته‌های محققان حکایت از آن دارد این خودروها به طور میانگین بیش از ۳۰۰ درصد بیشتر از عدد اعلامی در تست‌های دولتی سوخت مصرف می‌کنند.

در حالی که خودروسازان روی نقش مثبت این محصولات در کاهش آلایندگی و کمک به محیط زیست مانور زیادی می‌دهند، داده‌های واقعی در جاده‌ها و خیابان‌ها تصویر متفاوتی ترسیم می‌کنند. برخلاف وعده مصرف سوخت بسیار پایین در بروشورها، بسیاری از این خودروها در عمل رفتاری مشابه یک خودروی بنزینی معمولی دارند.

اختلاف فاحش با استاندارد WLTP

در اروپا، تست رسمی مصرف سوخت و آلایندگی خودروها بر اساس استاندارد WLTP انجام می‌شود. طبق این آزمایش‌های مربوط به این استاندارد، یک خودروی پلاگین هیبریدی معمولی باید در هر صد کیلومتر چیزی در حدود ۱.۵۷ لیتر مصرف داشته باشد. چنین رکوردی روی کاغذ بسیار چشمگیر به نظر می‌رسد.

اما داده‌های واقعی چیز دیگری می‌گویند. بررسی‌های میدانی نشان داده میانگین مصرف واقعی این خودروها با ۶.۱۲ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر برابری می‌کند. این رقم نه‌ تنها فاصله خیلی زیادی با ادعای رسمی دارد، بلکه حتی در حد یک خودروی دیزلی اقتصادی هم چندان ایده‌آل محسوب نمی‌شود. به بیان دیگر، خودروهای پلاگین هیبریدی در عمل حدود ۳.۹ برابر بیشتر از عدد تبلیغ‌شده سوخت مصرف می‌کنند.

نقش انکارناپذیر افزایش وزن

موسسه فراونهوفر برای این بررسی از داده‌های ثبت‌شده توسط سامانه‌های پایش داخلی خودروها استفاده کرده است. این سامانه‌ها میزان مصرف بنزین را به صورت دقیق ثبت می‌کنند.

گستردگی نمونه آماری و تنوع مدل‌ها و رانندگان باعث شده نتایج این مطالعه به‌ سختی قابل انکار باشد. در عمل، بسیاری از این خودروهای هیبریدی به جای ایفای نقش یک خودروی برقی با پشتیبان بنزینی، بیشتر شبیه یک خودروی بنزینی با باتری سنگین اضافی عمل می‌کنند.

حتی در حالت برقی هم بنزین مصرف می‌شود

یکی از نکات کلیدی این تحقیق بررسی حالت «تخلیه شارژ» یا Charge Depleting Mode بود؛ حالتی که خودرو حرکت با انرژی باتری را در اولویت قرار می‌دهد. انتظار می‌رود در این وضعیت، مصرف سوخت بنزین به حداقل برسد. اما محققان فراونهوفر در تست‌های خود متوجه شدند حتی در این حالت، خودروها به طور متوسط ۲.۹۸ لیتر در هر صد کیلومتر بنزین مصرف می‌کنند! این رقم تقریباً دو برابر میانگین مورد انتظار نهادهای قانون‌گذار است.

احتمالاً خواهید پرسید دلیل این موضوع چیست. در پاسخ باید گفت موتور بنزینی بسیار بیشتر از آنچه تصور می‌شود، خود را در مدار قرار می‌دهد. در شرایطی مثل شتاب‌گیری ناگهانی، گرم کردن کابین در صبح سرد، یا زمانی که سطح شارژ باتری پایین می‌آید، این موتور روشن می‌شود. حتی زمانی که راننده تصور می‌کند در حال رانندگی تمام برقی است، در بسیاری موارد موتور درون‌سوز همچنان فعال باقی می‌ماند.

رفتار متفاوت مالکان برندهای لوکس

یکی از یافته‌های جالب این پژوهش به الگوی شارژ خودروها در برندهای مختلف مربوط می‌شود. تصور عمومی این بود که خریداران خودروهای گران‌قیمت به دلیل توان مالی بالاتر، بیشتر اقدام به نصب شارژر خانگی و استفاده از حالت برقی می‌کنند. اما داده‌ها خلاف این انتظار را نشان داده است. طبق داده‌ها، مالکان برندهای اقتصادی تمایل بیشتری به شارژ منظم خودرو دارند، در حالی که خریداران برندهای لوکس مانند پورشه، بنتلی و فراری کمتر خودروهای خود را به شارژر متصل می‌کنند.

وضعیت نگران‌کننده پورشه

در میان برندها، نام پورشه به‌طور مشخص در گزارش ذکر شده است. میانگین شارژ ثبت‌شده برای خودروهای پورشه در این مطالعه تنها به اندازه ۷ کیلووات‌ساعت برق در مسافتی معادل ۱۶,۷۸۰ مایل بوده است.

حتی نگران‌ کننده‌ تر اینکه از میان ۱۱,۳۰۷ دستگاه پورشه مورد بررسی، بیش از نیمی از آنها حتی یک دفعه هم به شارژر متصل نشده‌اند. در چنین شرایطی، خودرو عملکردی مانند یک مدل بنزینی دارد، با این تفاوت که وزن بیشتر باتری را نیز به دوش می‌کشد. این موضوع این گمانه‌زنی را تقویت می‌کند که برخی خریداران صرفاً برای بهره‌مندی از مزایای مالیاتی سراغ نسخه‌های پلاگین هیبریدی می‌روند.

اختلاف ۲۰ درصدی عادی است، اما ۳۰۰ درصد نه

در خودروهای بنزینی معمولی، اختلاف حدود ۲۰ درصدی میان مصرف آزمایشگاهی و مصرف واقعی موضوعی پذیرفته‌شده است. اما فاصله بیش از ۳۰۰ درصدی در خودروهای پلاگین هیبریدی موضوعی کاملاً متفاوت بوده و چالش جدی برای سیاست‌گذاری زیست محیطی ایجاد می‌کند. وقتی خودرویی با برچسب «سبز» در شرایط واقعی عملکردی خاکستری دارد، هزینه آن را محیط زیست پرداخت می‌کند؛ چیزی که در نهایت به کل جامعه تحمیل می‌شود.

اصلاح قوانین اروپایی در راه است

نهادهای قانون‌گذار اروپایی اکنون در حال بازنگری در نحوه محاسبه «ضریب کاربری» (Utility Factor) هستند. هدف از این کار اختصاص اعتبار کمتر برای عملکرد پاک این خودروها عنوان شده تا ارقام رسمی به واقعیت نزدیک‌تر شوند. طبق برنامه‌ریزی‌ها، قوانین جدید قرار است تا سال ۲۰۲۷ اجرا شوند تا شکاف میان اعداد درج‌شده در بروشورها و عملکرد واقعی در خیابان کاهش یابد.

مقاومت صنعت موتورهای احتراقی

طبیعی است که همه از این تغییر استقبال نکنند. شرکت‌هایی که بیش از یک قرن در توسعه موتورهای احتراقی سرمایه‌گذاری کرده‌اند، تمایل دارند همچنان این فناوری را در بازار حفظ کنند. برخی گروه‌های صنعتی در حال لابی‌گری برای جلوگیری از تغییر فرمول‌های محاسبه هستند. آنها معتقدند اعداد فعلی قابل قبول است و خودروهای هیبریدی باید نقش بلندمدتی در حمل و نقل ایفا کنند.

هشدار درباره ۲۳ تا ۲۵ میلیون تن دی‌اکسیدکربن اضافی

بر اساس هشدار پژوهشگران، اگر قوانین سخت‌گیرانه‌تر نشود، در بازه ۲۰ سال آینده بین ۲۳ تا ۲۵ میلیون تن دی‌اکسیدکربن اضافی وارد جو خواهد شد؛ رقمی بسیار بالا که تنها به دلیل اختلاف میان اعداد رسمی و مصرف واقعی ایجاد می‌شود.

پیشنهادهایی برای افزایش استفاده از حالت برقی

برخی کارشناسان پیشنهاد داده‌اند که برای افزایش استفاده از باتری، باید شفافیت نمایشگرها افزایش یابد؛ به گونه‌ای که خودرو دقیقاً درصد طی‌شده با برق و بنزین را نشان دهد. پیشنهاد دیگر که رویکردی سخت‌گیرانه‌تر دارد، ایده «الزام» است؛ به این معنا که اگر راننده هر ۵۰۰ کیلومتر خودرو را شارژ نکند، خودرو متوقف شود یا سرعت آن محدود گردد. با این حال، گزارش فراونهوفر تأکید می‌کند چنین مشوق‌ها و فشارهای جزئی کافی نیست و بهترین راه‌حل، اصلاح صادقانه ارقام رسمی و قوانین مصرف سوخت است.

آینده پلاگین هیبریدها در هاله‌ای از ابهام

مطالعه گسترده فراونهوفر نشان می‌دهد شکاف میان ادعا و واقعیت در مورد خودروهای پلاگین هیبریدی بسیار عمیق‌تر از آن چیزی است که تصور می‌شد. اگرچه این خودروها در تئوری می‌توانند گذار صنعت خودرو از سوخت‌های فسیلی به انرژی پاک را تسهیل کنند، اما بدون اصلاح قوانین و تغییر رفتار مصرف‌کنندگان، ممکن است به‌جای کاهش آلایندگی، تنها پوششی سبز بر فناوری‌های قدیمی بکشند. سال ۲۰۲۷ می‌تواند نقطه عطفی در تعیین سرنوشت این کلاس از خودروها باشد؛ جایی که سیاست‌گذاری دقیق‌تر، آینده واقعی این «پل انتقالی» را مشخص خواهد کرد.