پایان عصر فرمان های گرد ؛ راز استفاده از غربیلک فرمان D کات چیست؟

تا همین چند سال قبل، غربیلک فرمان اکثر خودروها دارای همان فرم گرد سنتی بود. اما در مدل های جدید، این قطعه دچار تغییرات قابل توجهی شده و در اشکال و فرم های متنوعی تولید می شود. در بعضی مدل ها، غربیلک فرمان همان شکل دایره ای را حفظ کرده، ولی در برخی خودروها قسمت پایینی فرمان تخت (D کات یا D شکل) است. شماری از مدل ها هم با فرمان های دارای بخش بالایی صاف، دسته های ضخیم تر در طرفین یا حتی فرم بیضی شکل تولید می شوند.

به گزارش آخرین خودرو، اگرچه طراحی متفاوت غربیلک فرمان می تواند ظاهر کابین خودرو را متمایز کند، اما داستان فقط به زیبایی شناسی یا تمایز مربوط نمی شود. شکل فرمان با فاکتورهای دیگری مثل فضای پای راننده، ارگونومی کابین، نحوه ورود و خروج، استفاده بهینه از فضا و حتی عملکرد سیستم فرمان ارتباط دارد.

چرا پایین فرمان برخی خودروها تخت است؟

اصلی ترین دلیل استفاده از فرمان تخت یا همان D شکل افزایش فضای موجود برای پاهای راننده است. وقتی پشت فرمان می نشینید، پاها و زانوها دقیقاً در قسمت پایین فرمان قرار می گیرند. یک فرمان کاملاً گرد در بخش پایینی خود فضای بیشتری را اشغال می کند و ممکن است فاصله میان فرمان، ران ها و زانوها را کاهش دهد. با صاف کردن قسمت پایین فرمان، خودروساز می تواند بدون کوچک کردن قطر کلی فرمان، فضای بیشتری برای پاهای راننده فراهم کند. این موضوع به ویژه در خودروهای اسپرت اهمیت دارد، زیرا فاصله راننده با فرمان کمتر است.

فرمان تخت یا D کات همچنین می تواند ورود و خروج از خودرو را راحت تر کند، به خصوص زمانی که فرمان به پاهای راننده نزدیک باشد. از سوی دیگر، حذف بخش پایینی فرمان باعث می شود فضای اطراف راننده بازتر و خلوت تر به نظر برسد.

ایجاد یک مرجع بصری برای تشخیص موقعیت فرمان دیگر ویژگی جالب فرمان تخت است. وقتی فرمان در وضعیت مستقیم قرار دارد، قسمت صاف در پایین قرار می گیرد. بنابراین راننده می تواند با یک نگاه سریع تشخیص دهد فرمان تا چه اندازه چرخیده است. این موضوع برای رانندگان علاقه مند به رانندگی اسپرت اهمیت بیشتری دارد. البته قرار نیست صرفاً با دیدن قسمت صاف فرمان، فرد به راننده مسابقات فرمول یک تبدیل شود، اما این ویژگی می تواند اطلاعات بصری مفیدی در اختیار او بگذارد!

مزایای فرمان تخت یا D شکل

فرمان تخت یا دی کات علاوه بر ظاهر اسپرت، مزایای کاربردی مختلفی دارد که به طور خلاصه عبارتند از:

فضای بیشتر برای پاها؛ قسمت صاف پایین فرمان فاصله بیشتری برای ران ها و زانوها ایجاد می کند.

ورود و خروج آسان تر؛ بخش پایین غربیلک فرمان فضای کمتری اشغال می کند و راننده هنگام سوار یا پیاده شدن آزادی عمل بیشتری دارد.

مرجع بصری؛ قسمت صاف فرمان به راننده کمک می کند سریع تر متوجه شود فرمان در چه موقعیتی قرار گرفته است.

استفاده بهتر از فضای کابین؛ طراحان آزادی بیشتری برای جانمایی فرمان، پدال ها، صندلی و داشبورد پیدا می کنند.

طراحی متمایز کابین؛ شکل متفاوت فرمان یکی از ساده ترین روش ها برای ایجاد تفاوت در فضای داخلی یک خودرو است.

ظاهر اسپرت تر؛ فرمان کف تخت طی سال های اخیر به یکی از نشانه های اصلی خودروهای اسپرت و پرفورمنس تبدیل شده است.

با این حال، هیچ کدام از این مزایا به این معنا نیست که فرمان تخت همیشه بهتر از فرمان گرد است. این نوع طراحی در واقع نوعی ایجاد تعادل میان راحتی، فضای کابین، زیبایی و نحوه استفاده از خودرو محسوب می شود.

چرا همه خودروها فرمان D شکل ندارند؟

اگر فرمان تخت این همه مزیت دارد، پس چرا تمام خودروها از آن استفاده نمی کنند؟ پاسخ ساده است، فرمان گرد همچنان مزایای مهمی دارد. در فرمان گرد سنتی، شکل و سطح تماس در تمام نقاط تقریباً یکسان است. این ویژگی هنگام رانندگی روزمره بسیار مفید و کاربردی واقع می شود. برای مثال، راننده می تواند فرمان را هنگام پیچیدن از میان دست های خود عبور دهد، بدون اینکه ناگهان با بخشی از فرمان مواجه شود که شکل متفاوتی دارد.

موضوع دیگر به هندسه سیستم فرمان مربوط می شود. در بسیاری از خودروها، هنگام چرخیدن و انجام مانوری مثل پارک کردن، فرمان باید به مقدار زیادی بچرخد. فرمان گرد در هر زاویه ای امکان گرفتن طبیعی و راحت را در اختیار راننده قرار می دهد. اما یک فرمان مربعی شکل یا با بخش های حذف شده، حین انجام حرکات بزرگ و مانورهای پیچیده، طبیعی بودن خود را از دست می دهد. به همین دلیل است که طراحی های بسیار تهاجمی فرمان بیشتر در خودروهای اسپرت و پرفورمنس دیده می شوند و کمتر به خودروهای خانوادگی راه پیدا کرده اند.

فرمان خودرو بخشی از یک پازل بزرگ تر است

فرمان خودروها به صورت جداگانه طراحی نمی شود. مهندسان باید شکل و ابعاد آن را با داشبورد، صفحه آمپر، ستون فرمان، پدال ها، موقعیت صندلی راننده، کیسه هوا، کلیدها و حتی ابعاد بدن راننده هماهنگ کنند. در این بین، کیسه هوای راننده اهمیت بسیار زیادی دارد. مرکز فرمان محل قرارگیری این قطعه حیاتی است؛ بنابراین خودروساز باید حجم قابل توجهی از تجهیزات را در فضای نسبتاً کوچکی جای دهد. پره ها و حلقه فرمان نیز باید استحکام لازم را حفظ کنند و همزمان فضای کافی برای نصب کنترل های سیستم صوتی، کروز کنترل و سامانه های کمک راننده را فراهم نمایند.

با افزایش تعداد تجهیزات الکترونیکی خودروها، طراحی فرمان ها پیچیده تر از قبل شده است. امروزه فرمان فقط وسیله ای برای تغییر مسیر خودرو نیست؛ بلکه یک مرکز کنترل کوچک برای مجموعه ای از امکانات خودرو به حساب می آید.

چرا بعضی خودروسازان به سراغ فرمان یوغی شکل رفته اند؟

افراطی ترین نمونه تغییر شکل فرمان، فرمان یوغی شکل یا Yoke است. در این نوع طراحی، قسمت زیادی از بخش بالایی حلقه فرمان حذف می شود و به جای یک فرمان دایره ای، ساختاری شبیه فرمان هواپیما ایجاد می شود. اگرچه این ساختار افزایش دید رو به جلو و ایجاد ظاهری مدرن و آینده نگرانه را در پی دارد، اما در عین حال نحوه تعامل راننده با سیستم فرمان را تغییر می دهد.

موفقیت فرمان یوغی تا حد زیادی به نسبت فرمان و میزان چرخش مورد نیاز آن بستگی دارد. در خودروهایی که از سیستم فرمان برقی بسیار سریع استفاده می کنند و برای تغییر مسیر به چرخش کمی نیاز دارند، فرمان یوغی می تواند عملکرد مناسبی داشته باشد. اما در خودرویی که برای یک پیچ به چند دور چرخاندن فرمان نیاز دارد، نبود بخش بالایی فرمان می تواند انجام روش سنتی دست روی دست را دشوارتر کند. به همین دلیل، طراحی فرمان در نهایت به ایجاد تعادل میان ارگونومی، فضای مورد نیاز، ظاهر، رفتار سیستم فرمان و نوع استفاده از خودرو بستگی دارد.

رانندگان درباره فرمان تخت چه نظری دارند؟

جالب اینجاست که میان رانندگان نیز درباره فرمان تخت یا دی شکل اتفاق نظر وجود ندارد. برخی رانندگان فضای بیشتر برای پاها را ترجیح می دهند، به ویژه افرادی که پاهای بلندتر یا ران های بزرگ تری دارند. گروهی دیگر نیز ظاهر و حس فرمان گرد کلاسیک را بیشتر می پسندند. به طور کلی باید گفت برای بعضی رانندگان، قسمت صاف فرمان واقعاً راحتی را افزایش می دهد؛ برای عده ای دیگر، این ویژگی بیشتر جنبه ظاهری دارد.

آیا فرمان دی کات واقعا بهتر از فرمان گرد است؟

اگر بخواهیم به شکل خلاصه به این سوال پاسخ دهیم باید گفت نه لزوماً. برای بیشتر رانندگان، تفاوت میان این دو نوع فرمان چندان بزرگ نیست. فرمان تخت یا دی شکل می تواند فضای بیشتری برای پا ایجاد کند و ظاهر کابین را اسپرت تر نشان دهد. در مقابل، فرمان گرد همچنان طراحی کاربردی تر و قابل درک تری دارد.

مهم ترین مزیت فرمان دی شکل به خودرو و راننده بستگی دارد. در یک خودروی اسپرت کوچک که فضای اطراف پاهای راننده محدود است، چند سانتی متر فضای بیشتر می تواند ورود و خروج را به شکل محسوسی آسان تر کند. اما در یک سدان بزرگ یا شاسی بلند، ممکن است تفاوت عملی آن چندان محسوس نباشد. فرمان تخت حتی می تواند یک مزیت روانی هم داشته باشد. از آنجایی که این طراحی به طور مستقیم با خودروهای پرفورمنس و اسپرت ارتباط پیدا کرده است، دیدن یک فرمان کف تخت می تواند حتی پیش از حرکت خودرو، احساس یک کابین راننده محور و اسپرت را ایجاد کند. برای علاقه مندان خودرو، همین حس ممکن است به اندازه فضای اضافه برای پا اهمیت داشته باشد.

فرمان گرد هنوز هم همه کاره ترین انتخاب است

در طرف مقابل، فرمان گرد همچنان طراحی انعطاف پذیرتری دارد. حلقه پیوسته فرمان باعث می شود راننده تقریباً در هر زاویه ای که فرمان قرار گرفته، سطحی یکسان برای گرفتن آن داشته باشد. این ویژگی در پیچ های تند یا اصلاحات سریع مسیر می تواند اهمیت زیادی داشته باشد.

در نهایت، انتخاب میان فرمان گرد و فرمان تخت یا دی کات به اولویت های راننده بستگی دارد. اگر فضای بیشتر برای پاها، ورود و خروج راحت تر و ظاهر اسپرت برای شما اهمیت دارد، فرمان دی شکل می تواند یک انتخاب مناسب تر باشد. اما اگر انعطاف پذیری، امکان گرفتن فرمان در هر زاویه و حس آشنای فرمان سنتی برایتان اهمیت بیشتری دارد، آن موقع متوجه خواهید شد که چرا فرمان گرد برای مدت بسیار طولانی استاندارد صنعت خودرو باقی مانده است.