کنگره جهانی خودروهای انرژی نو؛ تغییر مسیر ۱۴۰ ساله خودروسازی

کنگره جهانی خودروهای انرژی نو ۲۰۲۶ در هایکو چین نشان داد رقابت آینده خودرو فقط بر سر موتور نیست و انرژی، باتری، نرم افزار و داده وارد بازی شده اند.

برقی شدن دیگر پایان راه نیست

هشتمین دوره کنگره جهانی خودروهای انرژی نو (WNEVC ۲۰۲۶) از ۳۱ شهریور تا ۲ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۲۲ تا ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶، در شهر هایکو، مرکز استان هاینان چین برگزار شد. انجمن علم و فناوری چین، دولت استان هاینان، وزارت علوم و فناوری و وزارت صنعت و فناوری اطلاعات چین از برگزارکنندگان اصلی این رویداد بودند. در این دوره، موضوعاتی مانند خودروهای تجاری بدون آلایندگی، باتری، هوش مصنوعی، ارتباط خودرو با شبکه برق، زنجیره تامین و همکاری های بین المللی بررسی شد. اما مهم ترین پیام کنگره، تغییر سوال اصلی صنعت خودرو بود. بحث دیگر فقط این نیست که خودروهای برقی چه زمانی جای خودروهای درون سوز را می گیرند؛ مسئله این است که این گذار از نظر اقتصادی، انرژی و صنعتی چگونه باید ادامه پیدا کند.

هیلدگارد مولر، رئیس انجمن صنعت خودروی آلمان، نیز گفت صنعت خودرو از مرحله بحث درباره اصل گذار به خودروهای برقی عبور کرده و حالا باید به پایداری اقتصادی و توان رقابت جهانی این صنعت فکر کرد.

چین نشان داد خودرو برقی دیگر بازار کوچکی نیست

آمار ارائه شده در کنگره نشان می دهد این تغییر در چین به مرحله گسترده ای رسیده است. خودروهای انرژی نو در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۴۹.۶ درصد از فروش خودروهای جدید چین را تشکیل دادند و تعداد خودروهای انرژی نو در حال تردد این کشور تا پایان ژوئن به حدود ۴۹ میلیون دستگاه رسید. وقتی میلیون ها خودرو برقی وارد خیابان می شوند، مسئله فقط تولید خودرو نیست. این خودروها به برق نیاز دارند و همین موضوع، صنعت خودرو را به صنعت انرژی وصل می کند. به همین دلیل، یکی از بحث های مهم کنگره به این موضوع اختصاص داشت که خودروهای برقی چگونه می توانند در مدیریت شبکه برق هم نقش داشته باشند.

خودرو می تواند بخشی از شبکه برق شود

فناوری V2G یا ارتباط خودرو با شبکه برق یکی از راهکارهای مطرح شده در کنگره بود. در این مدل، خودروهای برقی در زمان وجود برق مازاد شارژ می شوند و در ساعات اوج مصرف می توانند مصرف خود را کاهش دهند یا بخشی از انرژی ذخیره شده در باتری را به شبکه بازگردانند. در نتیجه، باتری خودرو فقط برای حرکت استفاده نمی شود و می تواند به یک ذخیره کننده انرژی تبدیل شود. اجرای این مدل نیز فقط به خودرو وابسته نیست و به شبکه برق، ایستگاه های شارژ، نرم افزارهای مدیریت انرژی و قوانین مرتبط نیاز دارد. بنابراین، رشد خودروهای برقی ارتباط صنعت خودرو و انرژی را بیشتر می کند.

باتری وارد مرحله تازه ای شده است

با افزایش استفاده از باتری، مسئله دیگری نیز اهمیت پیدا می کند: سرنوشت باتری پس از پایان عمر خودرو. در WNEVC ۲۰۲۶ تاکید شد که این زنجیره از استخراج مواد اولیه و تولید سلول شروع می شود و تا ساخت پک، استفاده در خودرو، استفاده مجدد و بازیافت ادامه دارد. بنابراین، عملکرد باتری فقط با برد خودرو سنجیده نمی شود و میزان مواد اولیه، انرژی مصرف شده برای تولید و امکان بازیافت نیز اهمیت دارد. در نشست کاربردهای چندگانه باتری نیز استفاده از این فناوری در خودروهای سواری و تجاری، ماشین آلات ساختمانی و کشاورزی، شناورها، برخی کاربردهای هوایی و ربات ها بررسی شد.

چرا هیدروژن هنوز مطرح است؟

باتری برای تمام انواع حمل و نقل پاسخ یکسانی ندارد. در خودروهای سنگین، وزن باتری، زمان شارژ، برد و تاثیر وزن باتری بر ظرفیت حمل بار از چالش های اصلی هستند. در مسیرهای طولانی نیز توقف برای شارژ می تواند بهره وری ناوگان را کاهش دهد. به همین دلیل، در نشست خودروهای تجاری متوسط و سنگین بدون آلایندگی، استفاده از سلول سوختی هیدروژنی برای برخی مسیرهای پرتردد و طولانی مطرح شد. هاینان نیز یک ایستگاه تولید و سوخت گیری هیدروژن را به صورت یکپارچه آزمایش کرده است. این مجموعه با استفاده از متانول هیدروژن تولید می کند و ظرفیت تولید روزانه آن هزار کیلوگرم هیدروژن با خلوص بالا است. در نتیجه، مسیر آینده صنعت خودرو لزوما به انتخاب یک فناوری واحد محدود نمی شود و نوع خودرو، مسیر، وزن و زیرساخت در انتخاب فناوری موثر است.

هوش مصنوعی در حال تغییر خودرو است

اگر برقی شدن قوای محرکه را تغییر داده، هوش مصنوعی در حال تغییر ساختار الکترونیکی خودرو است. در روز دوم کنگره، خودروهای هوشمند و هوش مصنوعی محور بخش مهمی از برنامه بودند. خودرو در این رویکرد یک سیستم محاسباتی متحرک است که می تواند با رایانه داخلی، فضای ابری، زیرساخت جاده و سایر خودروها ارتباط داشته باشد. در نتیجه، بخشی از ارزش خودرو از قطعات مکانیکی به نرم افزار، تراشه و داده منتقل می شود. در کنار این فرصت، چالش هایی مانند امنیت سایبری، حفاظت از داده، آزمون سامانه های هوشمند و ایمنی عملکرد نیز اهمیت بیشتری پیدا می کنند.

خودروساز باید از فناوری جدید درآمد بسازد

افزایش فناوری به معنی افزایش هزینه توسعه هم هست. رالف براندشتتر، مدیرعامل فولکس واگن چین، در کنگره بر همین موضوع تاکید کرد. خودروسازان باید همزمان سرعت توسعه هوش مصنوعی، رانندگی هوشمند و محصولات جدید را افزایش دهند و هزینه توسعه و تولید را کنترل کنند. بنابراین، رقابت آینده فقط بر سر معرفی فناوری جدید نیست. خودروساز باید بتواند فناوری را با هزینه مناسب وارد محصول کند و از آن یک کسب و کار پایدار بسازد.

یک نسخه برای تمام بازارها وجود ندارد

مسئله زمانی پیچیده تر می شود که خودروساز بخواهد همین فناوری ها را در بازارهای مختلف عرضه کند.

ژو هوارونگ، رئیس گروه چانگان و رئیس سازمان توسعه جهانی خودروهای انرژی نو، در کنگره بر تفاوت بازارها تاکید کرد. اروپا بیشتر به سمت خودروهای تمام برقی حرکت کرده، در جنوب شرق آسیا خودروهای هیبریدی و برقی همزمان رشد دارند، بازار خاورمیانه وابستگی بیشتری به خودروهای درون سوز دارد و آمریکای لاتین نیز در حال افزایش استفاده از خودروهای انرژی نو است. در کنگره همچنین اعلام شد سهم خودروهای انرژی نو با تعریف گسترده تر در بازار جهانی در نیمه نخست ۲۰۲۶ به حدود ۳۱ درصد رسیده است. در چنین شرایطی، خودروساز نمی تواند یک محصول و یک قوای محرکه را بدون توجه به زیرساخت، قیمت انرژی، قدرت خرید و قوانین به همه بازارها عرضه کند.

چین و آلمان؛ همکاری در کنار رقابت

در نشست همکاری و توسعه صنعت خودرو چین و آلمان، موضوع فقط تولید خودروهای آلمانی در چین نبود و توسعه محصول، معماری الکترونیکی، نرم افزار، باتری و انتقال تجربه نیز بررسی شد. مولر معتقد است چین در سرعت توسعه محصول، باتری و فناوری های دیجیتال ظرفیت بالایی دارد و آلمان در مهندسی، ایمنی، بهره وری و اعتبارسنجی صنعتی تجربه بیشتری دارد. همکاری آئودی و سایک برای توسعه محصولات متناسب با بازار چین، فعالیت بوش در توسعه فناوری در چین، انتقال تجربه نیروهای فنی چینی به پروژه های بی ام و در اروپا و فعالیت کاتل در آلمان از نمونه های مطرح شده در این کنگره بود. با این حال، همکاری به معنی پایان رقابت نیست و شرکت های چینی و آلمانی همچنان در بازارهای مختلف با یکدیگر رقابت می کنند.

هاینان فقط میزبان کنگره نبود

انتخاب هاینان برای برگزاری WNEVC ۲۰۲۶ نیز با برنامه این استان برای توسعه صنعت خودرو ارتباط دارد. در هشت ماه نخست ۲۰۲۶، خودروهای انرژی نو ۶۶.۱۴ درصد از خودروهای جدید شماره گذاری شده در هاینان را تشکیل دادند. تعداد خودروهای انرژی نو در حال تردد این استان نیز به ۵۹۳ هزار و ۶۰۰ دستگاه رسید که معادل ۲۵.۷۴ درصد از کل خودروهای هاینان است. هاینان می خواهد از یک بازار مصرف فراتر برود و در بخش هایی مانند خدمات پس از فروش، تامین قطعات، آزمون خودروهای صادراتی، داده های خودرویی و حمل و نقل تجاری نقش بگیرد.

چند پروژه برای صنعت خودرو تعریف شد

یکی از خروجی های عملی کنگره، مرکز تحقیقات مشترک برای ارزیابی خودروهای صادراتی بود. هدف این مرکز، توسعه روش های آزمون خودرو در داخل چین و کاهش هزینه شرکت ها برای انجام آزمون در خارج از کشور است. تدوین یک استاندارد بین المللی برای ایمنی سه بخش اصلی خودروهای انرژی نو در مناطق گرمسیری نیز مطرح شد. این استاندارد باتری، موتور برقی و سامانه کنترل خودرو را پوشش می دهد. شبکه تعویض باتری کامیون های سنگین، توسعه خودروهای بدون سرنشین برای گردشگری و لجستیک و توزیع درون شهری نیز از دیگر پروژه های مطرح شده در هاینان بود. جریان برون مرزی داده های خودرویی نیز در کنگره مورد توجه قرار گرفت. با افزایش خودروهای متصل، انتقال قانونی و ایمن داده میان بازارهای مختلف به یکی از مسائل جدید صنعت خودرو تبدیل شده است.

۱۱ فناوری جدید معرفی شد

در بخش فناوری کنگره، ۱۱ دستاورد جدید در حوزه خودروهای انرژی نو معرفی شد. نسل دوم باتری تیغه ای با قابلیت شارژ فوق سریع، مدیریت هوشمند ایمنی باتری، سامانه هیبریدی با ولتاژ بسیار بالا، سامانه ایمنی فعال مبتنی بر مدل جهانی و ترمز الکترومکانیکی EMB از جمله این فناوری ها بودند. سامانه پیل سوختی ۴۰۰ کیلوواتی برای خودروهای تجاری، فناوری شارژ فوق سریع بدون تشکیل لایه لیتیوم، تراشه پردازشی با توان بالا برای مدل های هوش مصنوعی، باتری ترکیبی جامد و مایع، سلول استوانه ای بزرگ با نیکل بالا و نیمه هادی نیترید گالیوم دوطرفه نیز در این فهرست قرار داشتند. این فناوری ها نشان می دهند رقابت فنی صنعت خودرو از موتور و باتری فراتر رفته و تراشه، نرم افزار، ایمنی و مواد را نیز دربر گرفته است.

نمایشگاه؛ فناوری هایی که به خودرو می رسند

همزمان با کنگره، نمایشگاهی به مساحت حدود ۸ هزار متر مربع برگزار شد و بیش از ۲۰ شرکت در آن حضور داشتند. چانگان، فولکس واگن، بی ام و، مرسدس بنز، سایک، نیسان و بی وای دی از جمله شرکت های حاضر بودند و محصولات و فناوری های مربوط به خودروهای برقی، هیبریدی، سامانه های محرکه و شارژ را نمایش دادند. یک کشنده تمام برقی با برد ۶۰۰ کیلومتر که به عنوان واحد سردخانه متحرک طراحی شده، از محصولات قابل توجه این نمایشگاه بود. بی ام و نیز جایزه «فناوری نوآورانه جهانی خودروهای انرژی نو» را برای باتری ولتاژ بالای نسل ششم خود دریافت کرد. این باتری از سلول های استوانه ای جدید با کاتد نیکل بالا استفاده می کند و یکی از فناوری های کلیدی نسل جدید محصولات این شرکت، یعنی Neue Klasse، است.

کنگره هایکو چه تصویری از آینده خودرو داد؟

مجموع بحث های WNEVC ۲۰۲۶ نشان می دهد صنعت خودرو در حال عبور از یک تغییر ساده در قوای محرکه است. افزایش خودروهای برقی، باتری را به موضوعی فراتر از خودرو تبدیل کرده و ارتباط با شبکه برق، مدیریت انرژی و بازیافت را به مسائل اصلی صنعت رسانده است. در حمل و نقل سنگین نیز هیدروژن به عنوان یک گزینه مکمل مطرح شده و همزمان هوش مصنوعی و نرم افزار در حال تغییر ساختار خودرو هستند.

از طرف دیگر، خودروسازان باید این فناوری ها را با هزینه قابل قبول تولید کنند و برای بازارهایی با شرایط متفاوت محصول مناسب بسازند. به همین دلیل، پیام اصلی کنگره جهانی خودروهای انرژی نو ۲۰۲۶ فقط برقی شدن خودرو نبود. صنعت خودرو در حال حرکت به سمت زنجیره ای است که در آن خودرو، باتری، انرژی، نرم افزار، داده، زیرساخت و تولید به یکدیگر متصل هستند. چین می خواهد با تکیه بر بازار بزرگ خودروهای انرژی نو و زنجیره تامین خود جایگاه بیشتری در این صنعت به دست آورد. آلمان نیز در کنار حفظ توان صنعتی خود، به دنبال استفاده از ظرفیت های جدید بازار چین است. هاینان هم می خواهد از یک بازار مصرف به محلی برای آزمون، خدمات، توسعه فناوری و صادرات خودرو تبدیل شود. در نهایت، رقابت آینده صنعت خودرو فقط میان خودروهای بنزینی و برقی نخواهد بود؛ رقابت اصلی میان شرکت هایی است که بتوانند کل زنجیره خودرو، از انرژی و باتری تا نرم افزار، داده، تولید و بازار جهانی را به هم متصل کنند.