تاریخچه دانگ فنگ ؛ باد شرقی که جهان را درنوردید

در تاریخ صنعت خودروسازی جهان، کمتر شرکتی را می‌توان یافت که مسیرش اینقدر شبیه یک رمان حماسی باشد؛ از یک کارگاه کوچک در دل کوه‌های هوبی تا یکی از چهار غول خودروسازی چین، از تولید یک کامیون نظامی در یک سوله‌ی نی‌پوش تا همکاری با غول‌هایی مثل نیسان، هوندا، ولوو و اخیراً استلانتیس. این، داستان «دانگ‌ فنگ» است؛ همان «باد شرقی» که آرام آغاز کرد، اما امروز با وزیدنش، صنعت خودروسازی جهان را به لرزه درآورده است.

پرده صفر؛ رازِ نام و نشان؛ از «باد شرقی» تا «رقص پرستوها»

به گزارش آخرین خودرو، پیش از آنکه به دل تاریخ بزنیم، خوب است بدانیم با چه نامی سر و کار داریم. «دانگ‌ فنگ» (东风) در زبان چینی، به معنای واقعی کلمه، «باد شرقی» است. اما این اسم، ریشه‌ای عمیق‌تر از یک توصیف جغرافیایی ساده دارد.

در سال ۱۹۵۷، مائو تسه‌تونگ، بنیان گذار جمهوری خلق چین، جمله‌ای تاریخی بر زبان آورد: «نه باد شرق بر باد غرب چیره می‌شود و نه باد غرب بر باد شرق.» این جمله در آن فضای جنگ سرد، معنایی سیاسی داشت و اشاره به برتری نهایی بلوک شرق بر بلوک غرب. وقتی در سال ۱۹۷۵، دومین کارخانه‌ خودروسازی چین (که بعدها دانگ‌فنگ نام گرفت) محصولات خود را نام‌گذاری کرد، این جمله‌ی تاریخی را انتخاب کردند. «باد شرقی» برای آنها، نه‌تنها یک اسم، که یک بیانیه‌ی سیاسی و نماد اعتماد به ‌نفس ملی بود.

اما نکته‌ی ظریف‌تر، خود آرم دانگ‌فنگ است؛ آن دو پرستوی معروف که روی همه‌ی محصولات این برند خودنمایی می‌کند. در سال ۱۹۷۸، طراحان دانگ‌فنگ از میان ۵۰۰ طرح، طرحی را انتخاب کردند که در آن دو پرستو در حالِ پرواز در باد بهاری (همان باد شرقی) تصویر شده بودند. این طرح، «双燕舞东风» یا رقص دو پرستو در باد شرقی نام گرفت. طراحِ آن، «آی دِکون» گفته بود: باد، چیز انتزاعی‌ است، اما پرستو عینی است؛ هرجا پرستو باشد، باد شرقی هست؛ هرجا خودروی دانگ‌فنگ باشد، گرما و امید هست.

و این نام در فرهنگ چین تداعی‌کننده‌ی بهار، زندگیِ تازه، شانس و فرصت است. در ضرب‌المثلِ معروف چینی « همه‌چیز آماده است، فقط باد شرقی می‌خواهد » دقیقاً به همین مفهوم اشاره دارد.

حالا جالب است بدانید که وقتی دانگ‌ فنگ در دهه‌ی ۱۹۷۰ تصمیم به صادرات گرفت، متوجه شد در فرهنگ اروپایی، «باد شرقی» معنی خوبی ندارد و تداعی‌کننده‌ی باد سرد و زمستانی است! به‌همین‌دلیل، برای بازارهایِ خارجی، برند Aeolus  را هم تعریف کردند که نام خدای باد در اسطوره‌های یونان باستان است.

 پرده اول: تولد در دل کوه‌ها؛ از یک آرزوی ملی تا قهرمان جاده‌ها

سال ۱۹۶۹ بود. چین در تبوتاب یک تحول بزرگ. تصمیم گرفته شد در دل رشته‌کوه‌های استان هوبی، در اعماق یک دره‌ی دورافتاده، دومین کارخانه‌ی خودروسازی کشور (Second Automotive Works)  ساخته شود. نه در پکن، نه در شانگهای، بلکه در یک منطقه‌ی کوهستانی که هیچ‌کس فکر نمی‌کرد روزی به قطب صنعت تبدیل شود.

ده‌ها هزار کارگر و مهندس از سراسر چین به این نقطه سرازیر شدند. آنها در شرایطی باورنکردنی کار می‌کردند؛ در سوله‌های نی‌پوش (سقف‌هایی از نی که به‌سختی باران را مهار می‌کردند)، با نور چراغ‌های نفت‌سوز، و با دستانی که بیشتر به دستان یک روستایی شبیه بود تا یک کارگر صنعتی.

اما همین دستان خالی، در سال ۱۹۷۰، اولین شاهکار را خلق کردندEQ ۲۴۰ : ، اولین خودروی تمام‌چرخ‌ متحرک نظامی چین که کاملاً به دست خودشان طراحی و ساخته شده بود. این خودرو بعدها به «ماشین قهرمان» یا «ماشین افتخارآفرین» معروف شد.

اما نقطه‌ی عطف واقعی، پنج سال بعد رقم خورد. در اول ژوئیه ۱۹۷۵، اولین کامیون ۲.۵ تنیِ دانگ‌فنگ از خط تولید تازه‌تأسیس بیرون خزید. این همان لحظه‌ای بود که «باد شرقی» شروع به وزیدن کرد؛ آرام، اما مصمم. در سال ۱۹۷۸، نوبت به EQ140  رسید؛ یک کامیون ۵ تنی که به ستون فقرات حمل‌ونقل چین تبدیل شد.

و اوج این دوره، سال ۱۹۸۶ بود؛ وقتی دانگ‌فنگ موفق شد اولین کامیون ۸ تنیِ پهن‌کابین چین را روانه‌ی بازار کند و برای همیشه به «کمبود کامیون‌های سنگین» در این کشور پایان دهد. در سال ۱۹۹۰، مدل EQ153  که نشان‌دهنده‌ی تکنولوژی روز کامیون‌های سنگین بود، رونمایی شد. و فقط یک سال بعد، در سال ۱۹۹۱، صدمین هزار خودروی دانگ‌فنگ از خط تولید پایین غلتید.

کارخانه‌ای که با صفر شروع کرده بود، حالا به یکی از قطب‌های صنعتی چین تبدیل شده بود. اما این، تازه شروع ماجرا بود…

پرده دوم: ازدواج‌های استراتژیک؛ وقتی دانگ‌ فنگ به مکتب جهان رفت

سال ۱۹۹۲، سالی سرنوشت‌ساز برای دانگ‌فنگ بود. در این سال، نامِ شرکت از «دومین کارخانه‌ی خودروسازی» به شرکت خودروسازیِ دانگ‌فنگ تغییر کرد. دیگر وقت آن بود که از قالبِ یک کارخانه‌ی دولتیِ صرف خارج شود و به یک شرکت واقعی تبدیل گردد.

اما مهم‌تر از تغییرِ اسم، اولین شراکت بزرگ بود؛ اتحاد با سیتروئن فرانسه و تأسیس (Dongfeng Peugeot Citroën – DPCA). اولین ثمره‌ی این همکاری، فوکانگ (Fukang) بود؛ خودرویی که برای اولین بار، خانواده‌های چینی را با مفهوم خودروی سواری مدرن آشنا کرد. تا پیش از آن، دانگ‌فنگ بیشتر به کامیون‌ها و خودروهای نظامی شهرت داشت. از اینجا به بعد، قصه‌ی تازه‌ای شروع شد.

این تنها شروعِ یک ماجراجوییِ بزرگ بود. در سال ۲۰۰۲، دانگ‌فنگ با گروه  (PSA)، قرارداد همکاری گسترده‌تری امضا کرد و سطح همکاری را به سطح گروه ارتقا داد. اما این تازه اول کار بود. دانگ‌فنگ در سال‌های بعد، یکی پس از دیگری با غول‌های جهانی پیمان بست:

نیسان در سال ۲۰۰۲: با تشکیل «Dongfeng Nissan»، یکی از بزرگترین جوینت‌ونچرهای تاریخ صنعت خودروی چین شکل گرفت.

هوندا (Honda) در سال ۲۰۰۳: تأسیس «Dongfeng Honda»  که بعدها به یکی از سودآورترین شراکت‌های دانگ‌فنگ تبدیل شد.

کیا (Kia) در اوایل دهه‌ی ۲۰۰۰: تأسیس «Dongfeng Yueda Kia»  که با وجود فرازونشیب‌های فراوان، سال‌ها سهمِ قابل‌توجهی از بازار چین را در اختیار داشت.

رنو (Renault) در سال ۲۰۱۳: که هرچند عمر این شراکت چندان طولانی نبود، اما درس‌های بزرگ مدیریتی را به دانگ‌فنگ آموخت.

این انبوه شراکت‌ها، آنقدر منحصربه‌فرد بود که تحلیلگران صنعتی، نام مدل دانگ‌فنگ را بر آن نهادند. رازِ دانگ ‌فنگ در این بود که هرگز به یک شریک وابسته نشد؛ بلکه با تکیه بر چندین شریک قدرتمند، تکنولوژی، مدیریت و بازاریابی روز جهان را جذب کرد، بدون آنکه هویت مستقل خود را از دست بدهد.

پرده سوم: طلوع مستقل؛ از «دانش‌آموز کوچک» تا «استاد بزرگ»

اما نکتۀ جالب اینجاست که دانگ ‌فنگ هرگز به جوینت ونچر ها دلخوش نکرد. مدیران این شرکت، یک جمله‌ی کلیدی داشتند : ما در ساخت کامیون در حد دانشگاهی‌ها هستیم، اما در ساخت خودروی سواری، تازه‌کاریم.

از سال ۲۰۰۵، دانگ‌فنگ به‌طورجدی وارد عرصه‌ی توسعه‌ی مستقلِ خودروهای سواری شد و مهم ترین ثمره‌ی این تلاش، دانگ‌فنگ فنگ‌شن S30 بود که در سال ۲۰۰۹ به بازار آمد.

راز موفقیت دانگ ‌فنگ در این دوره، ساده اما هوشمندانه بود: «در همکاری بیاموز، اما برای استقلال تلاش کن.» همان‌طور که یکی از مدیران ارشد دانگ‌ فنگ گفته بود: «جوینت‌ و نچرها پایانی دارند. روزی که شریک خارجی برود، چه چیزی برایمان می‌ماند؟» به همین خاطر، دانگ‌ فنگ در کنار شراکت‌های جهانی، یک «کارخانه‌ی فکری مستقل» (مرکز تحقیق و توسعه‌ی اختصاصی) را هم پرورش داد.

برندهای جدید؛ از «وویا» لوکس تا «ام‌هرو» نابودگرِ جاده‌ها

دانگ‌فنگ در سال‌های اخیر، با معرفی برندهای جدید خود، نشان داده که دیگر فقط یک خودروساز ارزان‌قیمت نیست؛ بلکه به دنبال جایگاهی در اوج صنعت است:

وویا (Voyah) : برند لوکس و هوشمند دانگ‌فنگ در حوزه‌ی خودروهای الکتریکی. وویا با محصولاتی مثل «تایتان ایکس ۸» (Titan X8) و مدل‌های سری H، به‌عنوانِ پرچم‌دارِ حرکت دانگ‌فنگ به سمت خودروهای باکیفیت و گران‌قیمت شناخته می‌شود.

ام‌هرو (M-Hero) : برند هوشمند آفرود، با الهام از خودروی نظامیِ افسانه‌ای «منگ‌شی» (Mengshi). مدل ام‌هرو ۹۱۷ نه‌تنها در چین، که در بازارهای اروپایی مثل سوئیس و اسپانیا هم به‌عنوان یک شاسی‌بلند لوکس و قدرتمند معرفی شده است. این خودرو، تلفیقی از طراحی خشن نظامی و تکنولوژی روز الکتریکی است.

همکاری با ایتال‌دیزاین (Italdesign) : دانگ‌فنگ برای طراحی نسل جدید محصولات لوکس خود، با یکی از معروف‌ترین استودیوهای طراحیِ جهان، یعنی «ایتال‌دیزاین» (بنیان‌گذار جورجتو جوجارو)، وارد همکاری شده است. این نشان می‌دهد که «باد شرقی» حالا با زبان طراحی ایتالیایی حرف می‌زند.

نتیجه‌ی این تحول، خیره‌کننده بوده: در سال ۲۰۲۴، دانگ‌فنگ موفق شد برای اولین بار، ۶ میلیون‌مین خودروی خود را تولید کند و به دومین خودروسازِ چینی تبدیل شود که به این رکورد دست می‌یابد. در سال ۲۰۲۵، فروش خودروهای برقی دانگ‌فنگ از مرز یک میلیون دستگاه عبور کرد و سهم برندهای مستقل از کل فروش، به بیش از ۶۰ درصد رسید.

 پرده چهارم: باد شرقی در جاده‌های ایران؛ از کامیون‌های T300 تا کاوه و البرز

حالا برسیم به جایی که برای ما آشناست؛ جایی که دانگ‌فنگ، درست در سخت‌ترین شرایط، پایش به ایران باز شد. اواسط دهه‌ی ۱۳۸۰ خورشیدی (۲۰۰۴ میلادی)، تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، بسیاری از خودروسازان بزرگ جهان را از بازارِ ایران دور کرده بود. در این فضای خالی که از یک سو مقامات دولتی ایرانی به دنبال نوسازی ناوگان حمل و نقل جاده‌ای بودند و از سوی دیگر دانگ‌فنگ که به‌دنبال گسترش بازارهای صادراتی خود بود، فرصت را غنیمت شمرد و با سایپا دیزل وارد مذاکره شد.

نتیجه، ورود اولین کامیون ‌های دانگ‌فنگ به ایران بود:  سری T300 و T375. این کامیون‌ها در ابتدا برای جاده‌های سخت ایران، مناسب ارزیابی شدند و به خاطر قیمت ازران‌ار در مقایسه با گزینه‌های اروپایی به ‌سرعت مورد استقبال قرار گرفتند. اما داستان به همین جا ختم نشد، رانندگان ایرانی که سال‌ها با کامیون های اروپایی و آمریکایی خو گرفته بودند از گزینه‌های چینی نیز انتظار داشتند که همانقدر جان سخت و توانا باشد اما باد شرقی تازه وارد این گونه نبود و کیفیت ساخت پایین هم علت دیگری بود که خیلی زود ایرادات و مشکلات این کامیون ها یکی پس از دیگری و سریال گونه هویدا شوند تا انجا که خیلی زود این کامیون ها با لقب دنگ و فنگ بین رانندگان شناخته شد. پس از این اتفاقات سایپا‌دیزل تصمیم گرفت علاوه بر اعمال یک سری اصلاحات این کامیون‌ها را به‌صورت مونتاژ داخلی و با نام‌هایِ جدید و ایرانی البرز و کاوه تولید کند.

از «البرز» تا «کاوه»؛ تلاش برای یک کشنده‌ی ملی

در اواخر دهه‌ی ۱۳۸۰، سایپا‌دیزل دست به یک ابتکارِ جسورانه زد. آنها تصمیم گرفتند بر اساسِ کشنده‌ی T375 دانگ‌فنگ، یک کشنده‌ی به‌ظاهر ملی تولید کنند: کاوه با کد  KT420 ، مجهز به موتور ۴۲۰ اسب‌بخاری رنو و طراحی ظاهری که از کامیون‌های اسکانیا الهام گرفته شده بود.

انتخاب نام کاوه، بی‌حساب نبود. سایپا ‌دیزل ریشه‌های خود را در ایران کاوه می‌دید؛ همان شرکتی که در دوران درخشان خود، کامیون‌های ماک (Mack) را مونتاژ می‌کرد و نامی آشنا در جاده‌های ایران بود. با این نام‌گذاری، سایپا‌دیزل می‌خواست به آن دوران طلایی ادای احترام کند و در عین حال، یک کشنده‌ی مدرن و به‌روز را با هویتی ایرانی روانه‌ی بازار کند.

یک سال قبل‌تر، در سال ۱۳۸۸، سایپا‌دیزل تغییرات ظاهری دیگری را روی T375 اعمال کرده بود و آن را با نام البرز به بازار فرستاده بود. به‌این‌ترتیب، دانگ‌فنگ در ایران، صاحب دو فرزند خوانده با نام‌های کاملاً ایرانی شد.

از کامیون تا سواری؛ ورود دانگ‌ فنگ به خیابان‌های ایران

اما حضور دانگ‌فنگ در ایران، فقط به کامیون‌ها محدود نشد. در فروردین ۱۳۹۵ (آوریل ۲۰۱۶) ، ایران‌خودرو از دانگ‌فنگ H30 کراس (H30 Cross) به‌عنوان محصولی جدید رونمایی کرد. این خودروی کراس‌اوور شهری، با استقبال نسبی بازار مواجه شد و راه را برای ورود محصولات سواری دانگ‌ فنگ به ایران باز کرد.

یک سال بعد، در سال ۱۳۹۷، نسخه‌ی صندوق‌دار این خودرو با نام دانگ‌فنگ S30 نیز توسط ایران‌خودرو عرضه شد.

از آن زمان تا امروز، دانگ‌فنگ به یکی از برندهای آشنا در سبد محصولات خودروسازان ایرانی تبدیل شده است. تقریبا در سبد محصولات اکثر خودروسازان بزرگ و کوچک ایران، حداقل یک محصول با نشان «باد شرقی» دیده می‌شود. از ایران‌خودرو تا سایپا، از بهمن موتور تا حودروسازی فردا و آرین پارس موتور، همگی به‌نوعی با دانگ‌فنگ همکاری کرده‌اند. جالب اینکه دانگ‌فنگ و ایران‌خودرو، هر دو با پژو شریک بوده‌اند و این اشتراک، زمینه‌های همکاری بیشتری را فراهم کرده است.

پرده پنجم: افق پیش رو؛ باد شرقی به کدام سو می‌وزد؟

اگر فکر می‌کنید ماجرای دانگ‌فنگ به همین جا ختم می‌شود، سخت در اشتباهید. این شرکت، برنامه‌های بلندپروازانه‌ای برای آینده دارد:

همکاریِ استراتژیک با استلانتیس (Stellantis)

در می ۲۰۲۶، خبری بزرگ منتشر شد: استلانتیس (Stellantis) ، غول خودروسازی که مالک برندهایی مثل پژو، سیتروئن، جیپ، رَم، فیات و… است، با دانگ‌فنگ وارد یک همکاری استراتژیک تازه شد. طبق این قرارداد:

۸۰ میلیارد یوان (حدود ۱۰ میلیارد یورو) سرمایه‌گذاری جدید در کارخانه‌ی مشترک «شن‌لونگ» (DPCA) انجام خواهد شد.

از سال ۲۰۲۷، کارخانه‌ی ووهان، میزبان تولید دو مدل جدید پژو ( بر اساس کانسپت‌های «Concept 6狮锐» و «Concept 8琉明») و دو مدل جدید جیپ (شاسی‌بلندهای برقی) خواهد بود.

این خودروها، نه فقط برای بازار چین، که برای بازار جهانی تولید و صادر خواهند شد.

این یعنی دانگ‌فنگ، دیگر فقط یک شریک محلی برای تولید در چین نیست؛ بلکه به یک قطب تولید جهانی برای برندهای بزرگ جهان تبدیل شده است.

سه جهش بزرگ

دانگ‌فنگ برای دهه‌ی آینده، سه استراتژی کلان را تعریف کرده است: «جهشِ انرژی‌های نوین، جهش هوشمند سازی و جهشِ بین‌المللی» . هدف این شرکت برای سال ۲۰۳۰، دستیابی به فروش ۵ میلیون دستگاه در سطح جهان، با سهم ۷۰ درصدی خودروهای برقی و سهم ۴۰ درصدی صادرات است.

درس‌های بیزنسی؛ از دانگ‌فنگ چه می‌توانیم بیاموزیم؟

حالا که از میان تاریخِ پرفرازونشیب این غول چینی عبور کردیم، وقت آن است که چند درس کلیدی برای کسب‌وکار امروز از آن استخراج کنیم:

«همکاری برای یادگیری، نه برای وابستگی»: دانگ‌ فنگ با ده‌ها برند جهانی همکاری کرد، اما هرگز به یکی از آنها وابسته نشد. هدف از جوینت‌ ونچر، «یادگیری» بود، نه «تسلیم». درست مثل رضا نیازمند که می‌گفت «مدیرِ خارجی نیاور، مدیرِ خودت را بساز.»

«از سبک تا سنگین؛ تنوع استراتژیک»: دانگ‌فنگ نشان داد که نباید به یک حوزه اکتفا کرد. از کامیون‌های سنگین و خودروهای نظامی شروع کرد، اما به‌موقع وارد خودروهای سواری، خودروهای لوکس و خودروهای برقی شد.

«برند مستقل، سرمایه‌ی ماندگار است»: دانگ‌فنگ می‌دانست که جوینت‌ونچرها موقتی‌اند. به‌همین‌دلیل، از همان ابتدا روی «برند دانگ‌فنگ» سرمایه‌گذاری کرد. امروز که برخی از شرکای خارجی‌اش (مثل رنو) از چین رفته‌اند، دانگ‌فنگ همچنان پابرجاست.

«آینده، از آنِ الکتریکی‌هاست»: دانگ‌فنگ خیلی زود فهمید که آینده از آنِ خودروهایِ برقی و هوشمند است. به‌همین‌دلیل، سال‌ها قبل از اینکه بسیاری از رقبا به این نتیجه برسند، سرمایه‌گذاریِ کلانی روی این حوزه انجام داد.

۶. «اسم و نشان، بخشی از هویت است»: دانگ‌فنگ به‌خوبی فهمید که نام و آرمِ یک برند، تنها یک برچسب نیست؛ یک روایت است. از انتخاب «باد شرقی» با ریشه‌ی سیاسی و فرهنگی، تا طراحی «رقص پرستوها» و حتی تغییرِ نام برند برای بازارهای صادراتی (ایولوس)، همه‌ی اینها نشان می‌دهد که دانگ‌فنگ برای «قصه‌گویی برند» ارزش قائل است. درسی که بسیاری از خودروسازان ما هنوز از آن غافل‌اند.

1. میثم گفت:

   مهر ۷, ۱۴۰۵ در ۳:۳۲ ب٫ظ

   می دانی چند میلیون نفر در فقر مطلق، گرسنگی ، بیماری های قابل درمان و … در بدترین وضعیت ممکن مردند تا مائو به خواسته های خود برسد ؟
   الان هم چین 🤣 بدترین وضعیت کارگری را دارد . قانون گذاشته پنجره ها را مسدود کنند تا کارگران نتوانند از ارتفاع خودکشی کنند.

   ۱

   ۰

   پاسخ