از پکن تا مکزیک؛ تلاش خودروسازان چینی برای خرید کارخانه مشترک نیسان و مرسدس
با نزدیک شدن به زمان تعطیلی رسمی کارخانه مشترک نیسان و مرسدس بنز در مکزیک، رقابت برای تصاحب این سایت استراتژیک به اوج خود رسیده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی خبرگزاری چینی سینا (Sina) و منابع معتبر صنعتی، چهار شرکت بی وای دی، چری، گریت وال موتورز و جیلی در میان لیست نهایی خریداران بالقوه کارخانه کمپاس (COMPAS) قرار گرفتهاند.
کارخانه کمپاس ظرفیت تولید سالانه ۲۳۰,۰۰۰ دستگاه خودرو را دارد و طبق برنامهریزیها، قرار است تا ماه می سال جاری تعطیل شود. ورود قدرتمند برندهای چینی به مناقصه خرید این مجموعه همزمان با بازآرایی زنجیرههای تأمین جهانی در سال ۲۰۲۶، یک چرخش استراتژیک برای ایجاد حلقههای تولید بومی در آمریکای شمالی را نشان میدهد.
کارخانه کمپاس؛ از همکاری مرسدس و نیسان تا تعطیلی
کارخانه کمپاس در سال ۲۰۱۷ و به عنوان سرمایهگذاری مشترک بین دو کمپانی نیسان و مرسدس بنز افتتاح شد. این کارخانه در مرکز مکزیک قرار دارد و طی سالهای اخیر بخشی از تولیدات صادراتی دو برند ژاپنی و آلمانی را بر عهده داشته است.
چرا کارخانه کمپاس نیسان و مرسدس بنز در مکزیک فروخته میشود؟
شرکت ژاپنی نیسان اصلاً دوران خوشی را سپری نمیکند. به همین خاطر، این شرکت ژاپنی سیاست تعدیل نیرو، تعطیلی شماری از کارخانهها و حتی فروش برخی از داراییها از جمله باشگاه فوتبال یوکوهاما اف مارینوس و ساختمان مرکزی را در دستور کار قرار داده است. از سوی دیگر تغییرات در شرایط بازار جهانی، فشارهای تعرفهای و تحولات تجاری موجب شده مرسدس نیز برای فروش این کارخانه متقاعد شود.
همانطور که در ابتدا نیز اشاره کردیم، این مجموعه تا می ۲۰۲۶ به طور کامل تعطیل خواهد شد. طبق گزارشهای موجود، ۹ شرکت برای خرید این کارخانه ابراز تمایل کردهاند. علاوه بر چهار خودروساز بزرگ چینی، شرکت ویتنامی وینفست (VinFast) نیز به مرحله نهایی مذاکرات راه یافته است.
سایر متقاضیان احتمالی
هرچند هویت کامل هر ۹ پیشنهاددهنده هنوز بهطور رسمی اعلام نشده، ولی منابع چینی اشاره کردهاند که سایک موتور (SAIC Motor) هم در مراحل اولیه نسبت به خرید کارخانه کمپاس علاقه نشان داده است. این موضوع نشان میدهد بر سر خرید کارخانه مشترک نیسان و مرسدس بنز رقابتی بسیار فشرده و جدی جریان دارد.
چرا مکزیک و کارخانه کمپاس برای خودروسازان چینی اهمیت دارد؟
صنعت خودروی مکزیک طی دهههای گذشته به شدت صادراتمحور بوده و ایالات متحده بخش بزرگی از خودروهای تولیدی در این کشور را جذب میکند. با این حال، سیاستهای تعرفهای جدید آمریکا در سالهای اخیر موجب کندی تولید و کاهش اشتغال در برخی واحدهای صنعتی شده است.
در چنین شرایطی، سرمایهگذاری جدید چینیها در مکزیک میتواند مزایای اقتصادی قابل توجهی به همراه داشته باشد، اما همزمان نگرانیهای تجاری و ژئوپلیتیکی نیز در محافل سیاستی مطرح شده است.
مسیر میانبُر برای دور زدن بروکراسی و ورود به آمریکای شمالی
اقدام برای خرید کارخانه کمپاس از یک جهت با تلاشهای قبلی خودروسازان چینی تفاوت دارد. در سالهای گذشته برخی طرحهای ساخت کارخانه جدید توسط شرکتهای چینی در مکزیک به دلیل پیچیدگیهای اداری، تأخیر در اخذ مجوزها و عدم قطعیتهای ژئوپلیتیکی متوقف شده است.
برای مثال، برنامه قبلی بی وای دی برای احداث کارخانه در مکزیک با چالشهای تأییدیه و بروکراسی مواجه شد. در مقابل، خرید یک کارخانه فعال و آماده مانند کمپاس میتواند مسیر سریعتری برای آغاز تولید محلی فراهم کند. این اقدام به خودروساز اجازه میدهد بدون طی کردن فرایند طولانی صدور مجوز ساخت، مونتاژ داخلی را آغاز کرده و بازارهای داخلی و صادراتی را پوشش دهد.
نفوذ قابل توجه اژدهای زرد به آمریکای لاتین؛ زنگ خطر برای آمریکا؟
افزایش علاقه خودروسازان چینی به مکزیک تنها به بحث تولید محدود نمیشود. طبق دادههای مشاورهای و آماری، سهم برندهای چینی از فروش سالانه خودرو در مکزیک از سطوح ناچیز در سال ۲۰۲۰ به حدود ۱۰ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده است. این رشد سریع نفوذ فزاینده خودروهای چینی در بازار آمریکای لاتین را منعکس میکند. چنین روندی نشان میدهد تصمیم برای سرمایهگذاری در تولید، فراتر از فروش کوتاهمدت بوده و بخشی از استراتژی بلندمدت افزایش ظرفیت و تثبیت حضور منطقهای به حساب میآید.
پیامدهای احتمالی خرید کارخانه
در صورتی که یکی از خودروسازان چینی موفق به خرید کارخانه کمپاس مکزیک شود، جای پای محکمی برای صنعت خودروی چین در همسایگی آمریکا ایجاد خواهد شد. این موضوع میتواند موازنه قدرت در منطقه را به تدریج تغییر داده و به برندهای چینی امکان دهد زنجیره تأمین منطقهای کارآمدتری را خلق کنند. انتظار میرود تصمیم نهایی در رابطه با این کارخانه طی ماههای آینده اعلام شود.
قمار بزرگ چین در همسایگی آمریکا
تصاحب کارخانه کمپاس مکزیک توسط هر یک از شرکتهای خودروسازی چین، تنها یک معامله تجاری ساده نخواهد بود، بلکه باید آن را بخشی از شطرنج ژئوپلیتیک است. چینیها با بومیسازی تولید در خاک مکزیک، نه تنها از زنجیره تأمین ارزان و نیروی کار متخصص این کشور بهره خواهند برد، بلکه امیدوار خواهند بود تحت قوانین توافقنامههای تجاری منطقهای، راهی برای ورود به بازار گسترده آمریکای شمالی بیابند. اگر این معامله نهایی گردد، مکزیک میتواند به سکوی پرتاب برندهای چینی برای نفوذ عمیقتر به بازار منطقه تبدیل شود؛ اتفاقی که مسلماً فشار مضاعفی به خودروسازان سنتی ژاپنی، اروپایی و البته آمریکایی وارد خواهد کرد.
بد نیست اشاره کنیم در حال حاضر مکزیک بزرگترین واردکننده خودروهای چینی به شمار میرود. طبق آمار در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۲۵ هزار خودروی چینی به مکزیک صادر شده است. این موضوع نشان میدهد شهروندان مکزیکی با خودروهای چینی بیگانه نبوده و استقبال گرمی از آنها دارند.
سوالات متداول درباره تصاحب کارخانه نیسان و مرسدس توسط چینیها
کارخانه کمپاس (COMPAS) کجاست و چرا فروخته میشود؟
این کارخانه در ایالت آگوئاسکالینتس مکزیک قرار دارد. به دلیل تغییر استراتژی نیسان و مرسدس و همچنین کاهش تقاضا برای مدلهای تولیدی این سایت (مثل اینفینیتی QX50)، این دو شرکت تصمیم به تعطیلی آن در می ۲۰۲۶ گرفتهاند.
کدام شرکتهای چینی به دنبال خرید کارخانه کمپاس هستند؟
در حال حاضر بی وای دی، جیلی، گریت وال موتورز و چری جدیترین متقاضیان چینی هستند که با شرکت ویتنامی وینفست برای خرید کارخانه کمپاس مکزیک رقابت میکنند.
چرا چینیها به جای ساخت کارخانه، به دنبال خرید کارخانههای قدیمی هستند؟
خرید کارخانههای فعال مثل کمپاس به شرکتهای چینی اجازه میدهد بروکراسیهای پیچیده اخذ مجوز در مکزیک را دور زده و در کمتر از یک سال، مونتاژ محصولات خود را آغاز کنند.
مروری بر عملکرد خودروسازان چینی در اروپا در سال ۲۰۲۵؛ آمار و ارقام چه می گویند؟
کارنامه شرکت های خودروساز چین در ۲۰۲۵ ؛ پرفروش ترین خودروسازان چینی کدام برندها هستند؟
آیا خودروهای چینی اکنون توان رقابت با مدلهای ژاپنی، کرهای، اروپایی و آمریکایی را دارند؟
خودروسازان چینی از تولید هر خودرو چقدر سود میکنند؟ 
