قواعد قیمت گذاری و فروش خودرو تغییر کرد
شورای رقابت پس از چندین اصلاح از سال ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۵، قواعد قیمت گذاری، شرایط خرید و نحوه عرضه خودروهای تولیدی و مونتاژی را تغییر داد.
به گزارش آخرین خودرو؛ شورای رقابت نسخه به روز شده «دستورالعمل تنظیم بازار خودروی سواری» را با آخرین اصلاحات تا ۲۴ شهریور ۱۴۰۵ منتشر کرده است؛ دستورالعملی که پایه آن اولین بار در جلسه ۵۴۳ این شورا در ۱۱ بهمن ۱۴۰۱ تصویب شد و از آن زمان تاکنون در چندین مرحله تغییر کرده است.
بر اساس نسخه فعلی، بازار خودروهای سواری تولیدی و مونتاژی همچنان انحصاری تشخیص داده می شود و مشمول ضوابط شورای رقابت است. در مقابل، خودروهای سواری وارداتی و برقی دیگر در دامنه این دستورالعمل قرار ندارند. خودروهای وارداتی در اسفند ۱۴۰۳ از شمول دستورالعمل خارج شدند و استثنا شدن خودروهای برقی نیز در سال ۱۴۰۳ به آن اضافه شد.
تغییر مبنای ارزی در محاسبه قیمت خودرو
در آخرین اصلاح دستورالعمل، نحوه تعیین قیمت پایه رقابتی خودروها نیز تغییر کرده است. بر اساس مصوبه ۸۶۹ شورای رقابت در ۲۴ شهریور ۱۴۰۵، مبنای محاسبه این قیمت، متوسط یک ماهه نرخ ارز حواله رسمی تجاری کشور است. با این حال، اگر خودروساز به صورت کامل به ارز حواله رسمی دسترسی نداشته باشد، نرخ ارزی که در محاسبه قیمت خودرو مورد استفاده قرار گرفته، در تعیین قیمت پایه رقابتی نیز ملاک خواهد بود. به این ترتیب، دسترسی واقعی خودروساز به ارز و نرخ مورد استفاده در محاسبات می تواند بر قیمت پایه رقابتی و در ادامه بر ارزیابی شاخص رقابت پذیری خودرو اثر بگذارد.
شاخص رقابت پذیری خودروها
برای تعیین میزان رقابت پذیری هر خودرو، حداقل سه خودروی مشابه خارجی از نظر کلاس، کیفیت و استانداردهای فنی به عنوان خودروهای مرجع در نظر گرفته می شوند. وزارت صمت خودروهای قابل مقایسه و قیمت ارزی آن ها را تعیین می کند و سازمان حمایت نیز بر اساس این اطلاعات، قیمت رقابتی و شاخص رقابت پذیری هر محصول را محاسبه می کند.
قیمت پایه رقابتی که در این محاسبات مورد استفاده قرار می گیرد، بر اساس ضوابط ارزی تعیین شده در دستورالعمل محاسبه می شود. در نهایت خودروها در رتبه های A تا F قرار می گیرند و خودرویی که در رتبه F قرار داشته باشد، تا زمانی که رتبه آن بهبود پیدا نکند، امکان دریافت قیمت جدید را نخواهد داشت.
تغییر مبنای ارزی بنابراین فقط یک تغییر در نحوه محاسبه قیمت نیست و می تواند بر مقایسه قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی با نمونه های خارجی و در نتیجه رتبه رقابت پذیری آن ها نیز اثر بگذارد.
رتبه رقابت پذیری خودروها تغییر کرد
یکی از بخش های مهم دستورالعمل، مقایسه قیمت خودرو با محصولات خارجی مشابه است. بر اساس این سازوکار، قیمت هر خودرو با حداقل سه خودروی خارجی هم رده از نظر کلاس، کیفیت و استاندارد مقایسه می شود و شاخص رقابت پذیری یا CI برای آن محاسبه می شود.
این بخش در اصلاحات بعدی تغییراتی داشته است؛ از جمله نحوه رتبه بندی خودروها و ضوابط اعمال شاخص. در نسخه فعلی خودروها در شش رتبه A تا F قرار می گیرند و خودروهایی که رتبه F داشته باشند، امکان دریافت قیمت جدید ندارند و برای افزایش قیمت باید ابتدا رتبه رقابت پذیری آنها ارتقا پیدا کند. همچنین وزارت صمت مسئول تعیین خودروهای خارجی مشابه است و سازمان حمایت شاخص و رتبه رقابت پذیری را محاسبه می کند. رتبه و برچسب رقابت پذیری نیز باید به مشتریان اعلام شود. برای خودروهای مونتاژی، هزینه های قانونی و حمل و نقل واردات قطعات CKD نیز در محاسبه قیمت پایه رقابتی لحاظ می شود.
شروط خرید خودرو چه تغییری کرده است؟
یکی از بخش هایی که در چهار سال گذشته بیشترین تغییر را داشته، شرایط متقاضیان خرید خودرو است. در نسخه فعلی، حداقل سن متقاضی ۱۸ سال تعیین شده و افرادی که طی ۴۸ ماه گذشته از ایران خودرو یا سایپا برای آنها فاکتور خودرو صادر شده باشد، امکان ثبت نام و خرید از این دو خودروساز را ندارند. در مقابل، تعدادی از محدودیت های نسخه اولیه حذف شده اند. شرط داشتن گواهینامه رانندگی، ممنوعیت ثبت نام برای دارندگان پلاک انتظامی فعال، محدودیت ثبت نام اشخاص حقوقی، الزام بلوکه کردن بخشی از وجه و ممنوعیت انتقال سند برای مدت یک سال در نسخه فعلی وجود ندارند.
در عین حال، انتقال امتیاز و حقوق ناشی از خرید خودرو به شخص ثالث، فروش حواله به صورت وکالتی و صلح قرارداد همچنان ممنوع است.
قرعه کشی چه زمانی انجام می شود؟
بر اساس آخرین اصلاح دستورالعمل، خودروسازان موظفند در طرح های عرضه، مشخصات خودرو، تعداد خودروهای قابل عرضه و مدت زمان ثبت نام را اعلام کنند.
اگر تعداد متقاضیان از تعداد خودروهای عرضه شده بیشتر باشد، انتخاب خریداران باید از طریق قرعه کشی و با نظارت مراجع ذی صلاح انجام شود. همچنین خودروسازان حق پیش فروش خودرویی را که قیمت آن تعیین نشده است، ندارند.
این بخش در مصوبه ۸۴۶ شورای رقابت در ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ اصلاح شد و قرعه کشی در صورت بیشتر بودن تقاضا از عرضه همچنان در دستورالعمل باقی ماند.
مهم ترین تغییرات دستورالعمل از ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۵
تغییرات دستورالعمل را نمی توان صرفا به «نسخه جدید» نسبت داد؛ بخش های مختلف آن در مصوبات جداگانه طی چهار سال اصلاح شده اند.
مهم ترین تفاوت های دستورالعمل ۱۴۰۱ و نسخه اصلاح شده ۱۴۰۵
| موضوع | دستورالعمل اولیه ۱۴۰۱ | نسخه اصلاح شده تا ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| خودروهای مشمول | خودروهای سواری تولید و مونتاژ داخل و وارداتی | خودروهای برقی (۲۲ اردیبهشت و ۲۷ شهریور ۱۴۰۳) و خودروهای وارداتی (۲۱ اسفند ۱۴۰۳) از شمول دستورالعمل خارج شده اند |
| قیمت گذاری | محاسبه قیمت و بررسی توسط سازمان حمایت | سازوکار بررسی حفظ شده و نحوه محاسبه قیمت پایه رقابتی و فرآیند بررسی قیمت اصلاح شده است (مصوبات ۷۸۲ و ۷۸۴، شهریور ۱۴۰۴) |
| مبنای ارزی | ضوابط ارزی اولیه دستورالعمل | متوسط یک ماهه نرخ ارز حواله رسمی تجاری؛ در صورت دسترسی نداشتن کامل خودروساز، نرخ ارز مورد استفاده در محاسبه قیمت خودرو ملاک قرار می گیرد (مصوبات ۸۳۰، ۵ اسفند ۱۴۰۴ و ۸۶۹، ۲۴ شهریور ۱۴۰۵) |
| شاخص رقابت پذیری | مقایسه با خودروهای مشابه خارجی | رتبه بندی A تا F و ممنوعیت دریافت قیمت جدید برای خودروهای رتبه F تا زمان بهبود رتبه (مصوبه ۷۷۸، ۲۵ مرداد ۱۴۰۴) |
| شرایط خرید | محدودیت های بیشتری مانند شرط گواهینامه، انتقال سند و پلاک فعال وجود داشت | بخشی از محدودیت ها حذف شده و شرط ۴۸ ماهه خرید از ایران خودرو و سایپا باقی مانده است (مصوبات ۵۷۱، ۷۷۲ و ۸۱۶) |
| شرایط عرضه | الزامات بیشتری برای عرضه و فروش وجود داشت | اعلام تعداد و بازه ثبت نام الزامی است و در صورت بیشتر بودن تقاضا از عرضه، قرعه کشی انجام می شود (مصوبه ۸۴۶، ۱۲ خرداد ۱۴۰۵) |
| نظارت | نظارت در چارچوب اولیه شورای رقابت و سازمان حمایت | نظارت سازمان حمایت و گزارش دهی دوره ای به شورای رقابت در دستورالعمل تصریح شده است (مصوبه ۷۷۵، ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۴) |
حذف برخی محدودیت ها و اضافه شدن نظارت بر عرضه
در نسخه اولیه، محدودیت های بیشتری برای خریداران و خودروسازان وجود داشت. بخشی از این محدودیت ها در اصلاحات بعدی حذف شدند از جمله الزام داشتن گواهینامه، محدودیت خرید برای دارندگان پلاک فعال، محدودیت اشخاص حقوقی، بلوکه کردن وجه و ممنوعیت انتقال سند یک ساله. البته این موضوع جدید نیست و خودروسازان از ابتدای سال ۱۴۰۴ این موضوع را رعایت می کنند.
در سمت عرضه نیز الزاماتی مانند تعیین میزان و نوع واردات توسط وزارت صمت و شورای رقابت، ثبت اطلاعات فروش در سامانه یکپارچه و برخی الزامات مرتبط با تامین ارز و تغییرات ناشی از نصب آپشن در اصلاحات بعدی حذف شدند.
در مقابل، شورای رقابت در اصلاحات جدیدتر بر شفافیت تعداد عرضه، زمان ثبت نام، نظارت سازمان حمایت و نحوه تخصیص خودرو در شرایط مازاد تقاضا تاکید کرده است. سازمان حمایت نیز مسئول نظارت بر اجرای دستورالعمل شده و باید هر شش ماه گزارش عملکرد آن را به شورای رقابت ارائه کند.
در نتیجه، دستورالعمل تنظیم بازار خودرو از زمان تصویب در سال ۱۴۰۱ تاکنون چندین بار تغییر کرده و نسخه فعلی را باید حاصل مجموعه ای از اصلاحات دانست، نه یک مقررات کاملا جدید. مهم ترین تغییرات این دوره نیز در سه حوزه قیمت گذاری، شرایط خرید و نحوه عرضه خودرو اتفاق افتاده است.
قیمت جدید محصولات هایما ایران خودرو اعلام شد – مهر ۱۴۰۵
سه محصول جدید سایپا رونمایی شد
خصوصیسازی سایپا؛ نسخهای فراتر از فروش سهام نیاز دارد
پژو ۲۰۷ الیت نام نسخه فیس لیفت هاچبک ایران خودرو شد 
قواعد: لگن ها اکیدا با قیمت نجومی به مشتری فروخته شود, کیفیت خودرو ها به طرز فاجعه باری کاهش یابد ولی قیمت به صورت نجومی افزایش یابد ، خدمات به عنوان طرحی صرفا عنوانی توسط شرکت ها مطرح شود و به قیمت تمام شده اضافه شود ولی شرکت ها هیچ گونه مسئولیتی بابت گارانتی و خدمات ندارند ، خلاصه : قواعد به درد خودتون میخوره وقتی نمیتونید نیم درصدش هم اجرایی کنید