روایتی از استاندارد خودرو ؛ کیفیت بنزین و ایمنی آزمایشگاه‌ها

بازدید از پژوهشگاه استاندارد نشان داد آزمایشگاه‌های خودرو، سوخت، فیلتر هوا و کلاه ایمنی نقش حیاتی در عملکرد و ایمنی دارند.

آزمایشگاه سوخت؛ وقتی واقعیت با ادعا فاصله دارد

وارد آزمایشگاه سوخت شدم و همان ابتدا با یک سؤال بزرگ مواجه شدم: «چرا نتایج این آزمایش‌ها هیچ‌وقت منتشر نمی‌شود؟» نه فقط برای عموم مردم، بلکه حتی شرکت‌های پخش و پالایش هم این داده‌ها را ارائه نمی‌کنند. آزمایشگاه با سیاست‌گذاری مشخص،  از همه استان‌ها نمونه‌برداری می‌کند؛ تانکرها، مخازن پخش و جایگاه‌ها، به‌ویژه در فصول سرد. نمونه‌ها مطابق استانداردهای بین‌المللی و منابع معتبر تحلیل می‌شوند، از جمله بررسی میزان بنزن و سایر فرآورده‌هایی که ممکن است با بنزین مخلوط شوند. اما وقتی وضعیت آلودگی هوا و عملکرد موتور خودروهای وارداتی توربوشارژ را در ایران می‌بینم، متوجه می‌شویم واقعیت همیشه با ادعا همخوانی ندارد. موضوع اکتان بنزین هم جای بحث دارد؛ نیاز واقعی بسیاری از خودروهای کشور به بنزینی با اکتان ۹۵ است، اما غالباً اکتان ۹۱ عرضه می‌شود و این تفاوت مستقیم روی مصرف سوخت و عملکرد موتور اثر می‌گذارد. سؤال مهم اینجاست که بنزین یورو ۵ ایران با استاندارد جهانی یورو ۵ آلمان یا آمریکا تفاوت ندارد؟ آزمایشگاه مطابق استانداردهای بین‌المللی بررسی می‌کند، اما شفافیت انتشار نتایج همچنان چالشی جدی است. اینجا دقیقاً جایی است که استاندارد خودرو و واقعیت اجتماعی با هم تلاقی می‌کنند و پرسش‌های جدی درباره کیفیت سوخت و سلامت مردم مطرح می‌شود.

فیلتر هوا؛ نگهبان موتور و سلامت سرنشینان

به گفته مسئول این قسمت، آزمایشگاه فیلتر هوا فضایی کاملاً یونیک است. سمت راست فیلتر موتور و سمت چپ آزمایشگاه رادیاتور قرار دارد. تمرکز اصلی روی راندمان فیلتر موتور است که باید تمام ذرات و گرد و غبار هوا را جذب کند تا موتور آسیب نبیند و مصرف سوخت بهینه باشد. اما موردی که عجیب بود، عدم اجباری بودن سنجش فیلتر کابین هوای خودروها تا به این لحظه بود؛ برخلاف موتور که عملکرد خودرو را تضمین می‌کند، فیلتر کابین سلامت سرنشینان را تضمین می‌کند و آلاینده‌ها و گرد و غبار داخل کابین را کاهش می‌دهد. تجهیزات پیشرفته برای آزمایش انواع فیلترهادر این آزمایشگاه وجود دارد، از جمله پارتیکل کانتر، هر ذره عبوری را ثبت می‌کنند و راندمان فیلتر را محاسبه می‌کنند. حتی شرایط آلودگی شامل گرد و غبار، مونوکسید کربن و دی‌اکسید کربن پیش از آزمون شبیه‌سازی می‌شود. هر فیلتری تنها در آزمایشگاه ارزیابی و گزارش می‌شود و نشان می‌دهد عملکرد واقعی تا چه حد با ادعاهای سازنده مطابقت دارد. آزمایشگاه فیلتر هوا، با تجهیزات و روش‌های خاص، نمونه مشابه در کشور ندارد و نقش حیاتی در تحقق استاندارد خودرو ایفا می‌کند.

موتورسیکلت و ایمنی؛ کلاه ایمنی خط اول دفاع

بخش موتورسیکلت، نمونه‌ای کاملاً منحصر به فرد است. تمرکز اصلی روی کلاه ایمنی است، که هر میلی‌متر آن می‌تواند جان یک موتورسوار را نجات دهد. آزمایشگاه بر اساس استاندارد ملی شماره ۸۷۵ و ریگولیشن شماره ۲۲ اروپا طراحی شده است. دستگاه استهلاک ضربه، قلب آزمایشگاه، کلاه را از ارتفاع مشخص رها می‌کند تا با سرعت ۷.۵ متر بر ثانیه روی سطح سندان برخورد کند. کلگی شبیه‌سازی‌شده سر انسان و شتاب‌سنج سه‌محوره میزان شتاب و HIC را اندازه‌گیری می‌کنند. کلاه تنها در صورتی تأیید می‌شود که HIC کمتر از ۲۴۰۰ و شتاب حداکثر ۲۷۴ جی باشد. این آزمون، شاخص واقعی ایمنی موتورسیکلت و تحقق استاندارد خودرو در ایران است و حتی در کشورهای همسایه نمونه مشابه ندارد. مشاهده فوم‌های مناسب و طراحی داخلی کلاه، نشان می‌دهد که هر جزئیات این تجهیزات دقیقاً برای جذب ضربه و ایمنی کامل در نظر گرفته شده است.

جمع‌بندی

بازدید از پژوهشگاه تصویری زنده از تلاش‌های علمی کشور ارائه می‌دهد؛ از کیفیت سوخت و راندمان فیلتر هوا تا آزمون‌های حیاتی کلاه ایمنی. هر آزمایش، هر داده و هر دستگاه مستقیماً با استاندارد خودرو و ایمنی کاربران مرتبط است. با این حال، شفافیت در انتشار نتایج و همخوانی کامل با استانداردهای جهانی همچنان چالشی بزرگ است. تجربه بازدید نشان داد مسیر پیشرفت علمی جذاب و حیاتی است و پرسش‌های مهم درباره کیفیت، ایمنی و شفافیت باید پاسخ داده شوند.