واگذاری سایپا دوباره به ایستگاه قیمت گذاری رسید

منتشر شده در ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ ساعت ۱۵:۰۵

خصوصی سازی سایپا؛ دولت واقعا کنار می رود؟

خصوصی سازی سایپا با انقضای ارزش گذاری سهام و وثیقه بودن ۱۷ درصد سهام نزد بانک تجارت هنوز به مرحله عرضه نرسیده و دو مانع اصلی واگذاری باقی مانده است.

قیمت گذاری جدید و فک رهن؛ دو مانع واگذاری سایپا

آخرین نامه سایپا به سازمان بورس نشان می دهد واگذاری سهام تودلی این شرکت هنوز به مرحله عرضه نرسیده است. گزارش کارشناسی قبلی سهام اعتبار شش ماهه داشته و اکنون منقضی شده است؛ به همین دلیل، ارزش گذاری سهام باید دوباره انجام شود. سایپا اعلام کرده هماهنگی با مرکز وکلا و کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضائیه برای به روزرسانی قیمت کارشناسی انجام شده و پس از دریافت گزارش جدید، قیمت سهام از طریق سامانه کدال اعلام خواهد شد. بنابراین قیمت کارشناسی قبلی دیگر مبنای عرضه نخواهد بود و ابتدا باید ارزش جدید سهام مشخص شود. با توجه به فاصله زمانی ایجاد شده از زمان کارشناسی قبلی، ارزش گذاری جدید می تواند یکی از مراحل تعیین کننده در ادامه فرآیند واگذاری باشد.

قیمت گذاری تنها مانع موجود نیست

اما قیمت گذاری تنها مانع موجود نیست. حدود ۱۷ درصد از سهام سایپا همچنان نزد بانک تجارت در وثیقه قرار دارد و فرآیند رفع توثیق آن در حال پیگیری است. تا زمانی که این محدودیت برطرف نشود، این بخش از سهام امکان عرضه آزاد در فرآیند واگذاری را نخواهد داشت.

توثیق سهام به این معناست که سهام به عنوان ضمانت نزد بانک قرار گرفته و تا زمان رفع این محدودیت، امکان استفاده آزاد از آن وجود ندارد. سایپا پیش تر نیز در نامه ای به تاریخ ۹ شهریور اعلام کرده بود پس از رفع این محدودیت و براساس آخرین قیمت کارشناسی و مصوبات هیأت مدیره گروه، شرکت های مالک می توانند آگهی عرضه سهام را منتشر کنند. در نتیجه، مسیر فعلی واگذاری را می توان این طور خلاصه کرد: ابتدا باید فک رهن حدود ۱۷ درصد سهام انجام شود، قیمت کارشناسی جدید تعیین شود و پس از طی مراحل و دریافت مصوبات لازم، شرکت های مالک وارد مرحله انتشار آگهی عرضه شوند. بنابراین نامه جدید سایپا به معنای انجام خصوصی سازی نیست و نشان می دهد این فرآیند همچنان در مرحله آماده سازی قرار دارد.

خصوصی سازی سایپا چرا طولانی شده است؟

موضوع خصوصی سازی سایپا نزدیک به دو سال است مطرح شده، اما هنوز بخش مهمی از مسیر آن طی نشده است. این روند در شرایطی ادامه دارد که صنعت خودرو با محدودیت منابع ارزی، تورم بالا و مشکلات مالی و تجاری روبه روست. سایپا نیز هم زمان با این شرایط، با مسائل مربوط به نقدینگی، تولید، مطالبات زنجیره قطعه سازی و تعهدات مربوط به مشتریان مواجه است. تأخیر در تحویل خودرو نیز در سال های اخیر به یکی از عوامل نارضایتی مشتریان تبدیل شده است. در چنین شرایطی، اهمیت تعیین تکلیف واگذاری سایپا فقط به ساختار مالکیت شرکت محدود نمی شود و می تواند از منظر مدیریت و وضعیت مالی خودروساز نیز مورد توجه باشد. با این حال، میزان اثرگذاری خصوصی سازی بر این مسائل به نحوه اجرای آن و تغییرات مدیریتی و ساختاری پس از واگذاری بستگی خواهد داشت.

فروش دارایی های مازاد؛ راهکاری لازم اما کوتاه مدت

سایپا در ماه های گذشته برای تأمین نقدینگی، فروش بخشی از دارایی های مازاد خود را نیز دنبال کرده است. فروش برخی قطعات و ضایعات، زمین ها و املاک مازاد و تعیین تکلیف برخی شرکت های زیان ده، از جمله اقداماتی است که برای تأمین منابع و سبک تر کردن ساختار شرکت در دستور کار قرار گرفته است. این اقدامات می تواند برای تأمین منابع مالی شرکت مورد استفاده قرار گیرد، اما در متن حاضر اطلاعاتی درباره میزان منابع حاصل از این فروش ها یا اثر آن بر وضعیت نقدینگی سایپا ارائه نشده است. بنابراین نمی توان بر اساس این اطلاعات، فروش دارایی های مازاد را راه حل مشکلات مالی شرکت دانست. در مقابل، تعیین تکلیف ساختار مالکیت و مدیریت شرکت موضوعی جدا از فروش دارایی های مازاد است و هر کدام مسیر متفاوتی را دنبال می کنند.

خصوصی سازی فقط تغییر مالک سهام نیست

مسئله مهم در خصوصی سازی سایپا صرفا انتقال سهام نیست و نحوه مدیریت شرکت پس از واگذاری نیز اهمیت دارد. یکی از موضوعات مطرح در صنعت خودرو، چند لایه بودن ساختار تصمیم گیری و حضور بازیگران متعدد در فرآیند مدیریت خودروسازان است. با این حال، برای ارزیابی اثر خصوصی سازی سایپا باید مشخص شود مالک جدید چه ساختار مدیریتی و اقتصادی برای شرکت در نظر خواهد گرفت. به همین دلیل، صرف انتقال سهام به یک مالک جدید لزوما به معنای تغییر فوری در عملکرد شرکت نیست. نتیجه واگذاری به نحوه مالکیت، مدیریت، تصمیم گیری و برنامه اقتصادی مالک جدید نیز وابسته خواهد بود.

سایپا تا عرضه سهام چه مراحلی پیش رو دارد؟

بر اساس آخرین اطلاعات اعلام شده از سوی سایپا، دو موضوع اصلی باید پیش از ورود به مرحله عرضه تعیین تکلیف شود؛ نخست، تهیه گزارش کارشناسی جدید و مشخص شدن قیمت سهام و دوم، رفع توثیق حدود ۱۷ درصد از سهام نزد بانک تجارت. پس از این مراحل و دریافت مصوبات مربوط، شرکت های مالک می توانند آگهی عرضه سهام را منتشر کنند. بنابراین در شرایط فعلی هنوز نمی توان از نهایی شدن خصوصی سازی سایپا صحبت کرد. آنچه اتفاق افتاده، ادامه فرآیند آماده سازی برای عرضه سهام است.

واگذاری سایپا در نقطه تعیین تکلیف

نامه ۲۹ شهریورماه ۱۴۰۵ سایپا نشان می دهد واگذاری سهام این شرکت هنوز وارد مرحله عرضه نشده است. ارزش گذاری قبلی منقضی شده و باید گزارش کارشناسی جدید تهیه شود؛ از سوی دیگر، حدود ۱۷ درصد سهام همچنان در وثیقه بانک تجارت قرار دارد. این دو موضوع در حال حاضر مهم ترین موانع اعلام شده در مسیر واگذاری هستند. در کنار این مسائل، سایپا با موضوعاتی مانند نقدینگی، تولید، مطالبات قطعه سازان و تعهدات مربوط به مشتریان نیز مواجه است؛ موضوعاتی که اهمیت تعیین تکلیف ساختار مالکیت و مدیریت شرکت را بیشتر می کند، اما نمی توان بدون اطلاعات بیشتر، همه این مشکلات را مستقیما به ساختار مالکیت فعلی نسبت داد. پس از خصوصی شدن ایران خودرو، تعیین تکلیف مالکیت و مدیریت سایپا نیز در کانون توجه صنعت خودرو قرار گرفته است. با این حال، نتیجه این واگذاری در نهایت به نحوه قیمت گذاری، رفع موانع عرضه، ترکیب مالکیت جدید و تغییرات مدیریتی پس از واگذاری بستگی خواهد داشت.

در حال حاضر، سایپا هنوز در نقطه ای قرار دارد که باید قیمت سهام دوباره مشخص شود، وثیقه ۱۷ درصدی تعیین تکلیف شود و پس از آن مسیر عرضه سهام ادامه پیدا کند.