چرا نرخ سوم بنزین ۱۰ هزار تومان شد؟
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران می گوید افزایش نرخ سوم بنزین با هدف مدیریت مصرف مازاد و کاهش وابستگی به واردات انجام شده است؛ مصرف بالاتر از الگوی معمول با نرخ جدید محاسبه می شود.
به گزارش آخرین خودرو، محمدصادق عظیمی فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی ایران، شامگاه ۱۵ شهریور ۱۴۰۵ در برنامه «گفتگوی ویژه خبری» شبکه خبر درباره وضعیت تولید و مصرف بنزین، پس از اعلام نرخ جدید سهمیه سوم و افزایش آن از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان توضیح داد. او در این گفتگو درباره کسری بنزین، رشد مصرف، سیاست های قیمتی و غیر قیمتی دولت، سهمیه خودروها، کیفیت سوخت، کارت آزاد جایگاه و وضعیت سهمیه تاکسی های اینترنتی صحبت کرد.
دلیل افزایش نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان چیست؟
سوال مجری: چرا نرخ سوم بنزین به ۱۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد؟
عظیمی فر توضیح داد که دولت در ابتدا تلاش کرده است مدیریت مصرف را با ابزارهای غیر قیمتی انجام دهد، اما در نهایت برای مصرف بالاتر از الگوی معمول، نرخ سوم بنزین را افزایش داده است. به گفته او، مصرف بنزین کشور از سال ۱۴۰۰ به طور متوسط سالانه حدود ۶ درصد رشد کرده است. در پنج ماه نخست امسال نیز متوسط مصرف روزانه بنزین حدود ۱۳۲ میلیون لیتر بوده، در حالی که مجموع تولید پالایشگاهی و غیر پالایشگاهی به حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز رسیده است. به این ترتیب، کشور در این مدت به طور متوسط روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر کسری بنزین داشته که باید از طریق واردات تامین شود. عظیمی فر تاکید کرد: نرخ ۱۰ هزار تومانی برای کل مصرف بنزین اعمال نمی شود و سهمیه های اول و دوم همچنان با نرخ های قبلی محاسبه می شوند. به گفته او، این دو سهمیه حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد مصرف را پوشش می دهند و افزایش نرخ بیشتر متوجه مصرف بالاتر از الگوی معمول است.
تولید بنزین به سقف تاریخی رسید
سوال مجری: آیا افزایش نرخ بنزین به دلیل کمبود تولید و کاهش توان پالایشگاه هاست؟
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش گفت تولید بنزین کشور در حال حاضر در بالاترین سطح تاریخی خود قرار دارد. به گفته او، از زمان راه اندازی پالایشگاه ستاره خلیج فارس در سال ۱۳۹۶، پالایشگاه جدیدی به مجموعه پالایشی کشور اضافه نشده است. با این حال، دولت چهاردهم با افزایش خوراک پالایشگاه ها، استفاده از ظرفیت های بلااستفاده واحدهای تولید بنزین، اصلاح فرآیندها، تعمیرات اساسی و بازسازی کاتالیست ها توانسته تولید را افزایش دهد. عظیمی فر گفت: رشد تولید بنزین نسبت به دوره مشابه حدود ۵ درصد بوده است. یکی از اقدامات مهم نیز استفاده از خوراکی بود که پیش از این صادر می شد و انتقال آن به پالایشگاه هایی مانند اصفهان، تهران و تبریز بود؛ پالایشگاه هایی که در بخش تولید بنزین ظرفیت خالی داشتند.
چرا با وجود افزایش تولید، واردات بنزین ادامه دارد؟
سوال مجری: اگر تولید بنزین به سقف تاریخی رسیده، چرا همچنان نیاز به واردات داریم؟
مسئله اصلی، فاصله میان تولید و مصرف است. حتی با افزایش تولید، مصرف روزانه حدود ۱۳۲ میلیون لیتر بوده و تولید به طور متوسط حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز ثبت شده است. بنابراین افزایش تولید به تنهایی نمی تواند کسری را جبران کند. تا زمانی که مصرف بالاتر از تولید داخلی باشد، بخشی از نیاز کشور باید از طریق واردات تامین شود. از طرف دیگر، عظیمی فر گفت: امسال برخلاف روند سال های گذشته، مصرف بنزین نسبت به سال قبل رشد نکرده است؛ موضوعی که او آن را نتیجه اقداماتی دانست که از سال گذشته برای کنترل مصرف آغاز شده است.
تعرفه خودروهای برقی و هیبریدی چه می شود؟
سوال مجری: با توجه به بحث افزایش تعرفه واردات خودرو، وضعیت خودروهای برقی و هیبریدی چگونه خواهد بود؟
عظیمی فر در بخش دیگری از این گفتگو درباره تعرفه خودروهای برقی و هیبریدی گفت دولت تعرفه خودروهای برقی را به ۴ درصد و تعرفه خودروهای هیبریدی را به ۱۵ درصد کاهش داده است. او تاکید کرد مطالبی که این روزها درباره افزایش تعرفه خودروهای برقی و هیبریدی مطرح می شود، در حد شایعه است و هنوز نمی توان آن را تصمیم نهایی دولت دانست. با این حال، نکته مهم این است که در روزهای اخیر بحث تعرفه خودرو به شکل گسترده مطرح شده، اما هنوز مشخص نیست تصمیم نهایی در این باره دقیقا در چه سطحی گرفته خواهد شد. به گفته عظیمی فر، وزارت صمت در جلسات مربوط به این موضوع حضور ندارد و نمایندگان دستگاه های اقتصادی از جمله سازمان برنامه و بودجه، بانک مرکزی و وزارت اقتصاد در این جلسات حضور دارند.
بنابراین، تا زمانی که تصمیم نهایی ابلاغ نشود، اخبار مربوط به افزایش تعرفه خودروهای وارداتی، به ویژه خودروهای برقی و هیبریدی، نمی تواند به عنوان تصمیم قطعی تلقی شود. نرخ های فعلی برای خودروهای برقی و برخی خودروهای هیبریدی نیز همچنان ۴ و ۱۵ درصد اعلام شده است.
سهمیه های اضافی چگونه مدیریت شد؟
سوال مجری: دولت برای کاهش مصرف بنزین چه اقداماتی انجام داده است؟
عظیمی فر گفت در مقطعی بیش از ۱۷۵ میلیون لیتر در روز سهمیه بنزین به ناوگان های مختلف اختصاص داده می شد، در حالی که مصرف واقعی حدود ۱۳۲ میلیون لیتر بود. به گفته او، بخشی از این سهمیه بندی با الگوی واقعی مصرف همخوانی نداشت. برای مثال، افرادی که چند خودرو داشتند برای تمام خودروهای خود سهمیه دریافت می کردند. همچنین در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی نیز سهمیه هایی اختصاص داده می شد و خودروهای دولتی نیز از سوخت یارانه ای استفاده می کردند. دولت در ادامه تلاش کرده است این سهمیه ها را به الگوی واقعی مصرف نزدیک تر کند. یکی از تغییرات مهم نیز مربوط به خودروهای دولتی است. طبق تصمیم جدید، سوخت مصرفی ناوگان دولتی با بالاترین نرخ، یعنی نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی، محاسبه می شود. همزمان رئیس جمهور دستور داده است روند اسقاط، نوسازی و برقی سازی ناوگان دولتی با سرعت بیشتری دنبال شود.
اسقاط خودروها چه تاثیری بر مصرف بنزین دارد؟
سوال مجری: آیا دولت برای کاهش مصرف فقط روی قیمت بنزین حساب کرده است؟
خیر. بخش مهمی از سیاست دولت به کاهش مصرف از طریق نوسازی ناوگان مربوط می شود. عظیمی فر گفت: طی سه سال گذشته حدود ۷۰۰ هزار دستگاه خودرو و وسیله نقلیه اسقاط شده است. هدف برنامه هفتم توسعه نیز اسقاط ۵۰۰ هزار دستگاه بوده و به گفته او، امکان تحقق این هدف وجود دارد. همچنین برنامه ای برای کاهش استفاده از خودروهای دولتی در رفت و آمدهای روزانه در نظر گرفته شده است. بر اساس این برنامه، قرار است یک روز در هفته کارکنان و مدیران دولتی بدون خودرو شخصی یا سازمانی و با استفاده از حمل و نقل عمومی یا هم سفری در محل کار حاضر شوند.
کارت آزاد جایگاه چه تغییری می کند؟
سوال مجری: اگر سهمیه راننده تمام شود، تکلیف سوخت گیری با کارت آزاد جایگاه چه خواهد بود؟
یکی از برنامه های شرکت ملی پالایش و پخش، «شناسه دار کردن کارت آزاد جایگاه» است. هدف این طرح آن است که کنترل کارت آزاد فقط در اختیار جایگاه دار نباشد و مصرف کننده نیز با استفاده از سازوکار شناسایی شده بتواند از این کارت استفاده کند. عظیمی فر گفت قرار نیست استفاده از کارت آزاد به صورت کلی محدود شود، بلکه مصرف کننده باید شناسایی شود تا میزان مصرف او با سیاست های جدید سوخت هماهنگ باشد. این طرح در یک یا دو جایگاه در تهران به صورت آزمایشی اجرا شده و قرار است در صورت موفقیت، در سراسر کشور اجرا شود.
کیفیت بنزین تغییر می کند؟
سوال مجری: آیا افزایش تولید بنزین باعث کاهش کیفیت سوخت شده است؟
عظیمی فر کیفیت سوخت را خط قرمز شرکت ملی پالایش و پخش دانست. به گفته او، طی دو سال گذشته چهار پروژه کیفی سازی سوخت با سرمایه گذاری حدود ۹۰۰ میلیون دلار به بهره برداری رسیده است. پروژه ایزومریزاسیون پالایشگاه شیراز نیز باعث ارتقای بنزین این پالایشگاه به استاندارد یورو ۵ شده است. پروژه های GHD شیراز، KHT ااصفهان و هیدروکراکر آبادان نیز از دیگر طرح هایی هستند که برای ارتقای کیفیت فرآورده های نفتی اجرا شده اند. حدود ۱۵ پروژه کیفی دیگر نیز در دستور کار قرار دارد. پروژه CCR پالایشگاه تهران نیز قرار است تا پایان سال به بهره برداری برسد. این پروژه علاوه بر افزایش کیفیت بنزین پالایشگاه تهران به سطح یورو ۵، حدود ۱.۵ میلیون لیتر در روز به تولید بنزین اضافه می کند.
آیا در بنزین کشور متانول وجود دارد؟
سوال مجری: آیا برای جبران کمبود بنزین از متانول استفاده می شود؟
عظیمی فر گفت طبق استاندارد ملی، امکان استفاده از حداکثر ۳ درصد متانول در سبد سوخت بنزین وجود دارد، اما این به معنی استفاده عمومی از متانول در بنزین توزیعی کشور نیست. به گفته او، استفاده گسترده از متانول در بنزین کشور انجام نشده و مطالعات آن در پژوهشگاه صنعت نفت و پژوهشگاه صنعت پتروشیمی دنبال شده است. همچنین یک طرح آزمایشی در یکی از پالایشگاه ها اجرا شد که در آن حدود ۰.۵ درصد متانول استفاده شد، اما این طرح به پایان رسیده است.
سهمیه تاکسی های اینترنتی تغییر می کند؟
سوال مجری: افزایش نرخ سوم بنزین چه تاثیری بر تاکسی های اینترنتی دارد؟
عظیمی فر گفت در حال حاضر تغییری در سهمیه تاکسی های اینترنتی ایجاد نشده، اما مصرف بالای این ناوگان می تواند با افزایش نرخ سوم، هزینه بیشتری به رانندگان تحمیل کند. به گفته او، دو راهکار در حال بررسی است. راهکار اول تبدیل تاکسی های اینترنتی پرکار، یعنی خودروهایی که بیش از ۳ هزار کیلومتر در ماه پیمایش دارند، به خودروهای دوگانه سوز با حمایت دولت است. راهکار دوم نیز اختصاص سهمیه متناسب با میزان پیمایش است؛ مشابه مدلی که برای تاکسی های عمومی اجرا می شود. این مدل در کرمان نیز اجرا شده است. هدف این است که افزایش نرخ سوم بنزین پیش از آنکه به افزایش هزینه حمل و نقل و نرخ سفر منجر شود، از طریق اصلاح سهمیه مدیریت شود.
تصمیم نرخ بنزین قطعی است؟
سوال مجری: آیا نرخ سوم بنزین و سیاست جدید سهمیه بندی ثابت خواهد ماند؟
عظیمی فر گفت سیاست های سوختی دولت انعطاف پذیر است و بر اساس بازخوردها می تواند تغییر کند. او اعلام کرد طی ماه های اخیر حدود ۱۰ تا ۱۵ جلسه با رئیس جمهور درباره بنزین برگزار شده و دستگاه های مختلفی از جمله سازمان برنامه و بودجه، سازمان بهینه سازی، وزارت اقتصاد، وزارت راه، وزارت کشور و مجموعه های امنیتی در تصمیم گیری ها حضور داشته اند. به گفته مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش، افزایش نرخ سوم بخشی از یک سیاست تدریجی برای مدیریت مصرف است و قرار نیست نرخ ۱۰ هزار تومانی به سهمیه های اول و دوم که بخش عمده مصرف را پوشش می دهند، تسری پیدا کند.
تحلیل؛ مسئله اصلی فقط قیمت بنزین نیست
افزایش نرخ سوم بنزین را باید در کنار فاصله روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتری میان تولید و مصرف دید. تولید کشور به بالاترین سطح تاریخی رسیده، اما رشد مصرف در سال های گذشته باعث شده همین میزان تولید نیز پاسخگوی تقاضای موجود نباشد. بنابراین دولت همزمان دو مسیر را دنبال می کند؛ از یک طرف با نرخ ۱۰ هزار تومانی تلاش دارد مصرف بالاتر از الگوی معمول را کنترل کند و از طرف دیگر با افزایش تولید، کیفی سازی پالایشگاه ها، اسقاط خودروهای فرسوده، اصلاح سهمیه ها و توسعه سوخت های جایگزین به دنبال کاهش فشار بر بنزین است. در این میان، مهم ترین نکته این است که نرخ سوم بنزین قرار نیست به تنهایی مشکل ناترازی را حل کند. این نرخ بیشتر یک ابزار برای مدیریت مصرف مازاد است؛ در حالی که حل پایدار مسئله بنزین به کاهش مصرف، اصلاح ناوگان و افزایش ظرفیت تولید همزمان نیاز دارد.
افزایش نرخ سوم چقدر از هزینه دولت کم می کند؟
بنزین آزاد ۱۰ هزار تومان شد ؛ اجرا از ۱۷ شهریور
اسقاط خودروهای بالای ۲۰ سال اجباری می شود
پزشکیان تکلیف نرخ سوم بنزین را مشخص کرد؛ بنزین ۱۰ هزار تومان شد 
دولت خودشم خوب میدونه مشکل اصلی قاچاق سوخته عجیب اینگه همه هم میدونن از کجا و توسط کی قاچاق میشه ولی انگار باهم تعارف دارند و به روی هم نمیارن