فروش بنزین مردم به خودشان در پمپ بنزین ها، تکرار یک تخلف قدیمی

برخی متصدیان پیش از اتمام سهمیه جایگاه، مشتریان را به استفاده از کارت های خریداری شده از مردم هدایت می کنند.
سهمیه باقی است، اما مشتری به کارت خریداری شده هدایت می شود
طبق پیگیری های آخرین خودرو از شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی، سهمیه رسمی کارت جایگاه ها ۲ هزار لیتر در روز است. با این حال، در برخی جایگاه ها پیش از اتمام همین سهمیه، میانه روز به راننده گفته می شود سهمیه جایگاه تمام شده است. سپس کارت شخصی یا کارت تاکسی پیشنهاد می شود؛ کارت هایی که بر اساس مشاهدات میدانی خبرنگار ما، با نرخی کمتر از ۱۰ هزار تومان خریده شده اند و با همان نرخ ۱۰ هزار تومان فروخته می شوند.
بر اساس گزارش خبرنگار آخرین خودرو، سهمیه ۱۵۰۰ تومانی لیتری ۲۵۰۰ تومان و سهمیه ۳۰۰۰ تومانی لیتری ۵۵۰۰ تومان، به عنوان قیمت کامل خرید، تهیه می شود. به دارندگان کارتی که می خواهند سهمیه را بفروشند گفته می شود کارت را در جایگاه بگذارند، شماره تلفن بدهند و بروند؛ هر وقت فرصت داشتند برگردند تا حساب تسویه شود و کارت را پس بگیرند.
این رفتار، تخلف برخی متصدیان است، نه رویه همه جایگاه ها و نه لزوما کار مالک. جایگاه و شهر مشخصی نام برده نشده است. پیگیری از شرکت پخش نشان می دهد اعلام تمام شدن سهمیه، پیش از اتمام سهمیه رسمی رخ می دهد. راننده از کارت رسمی جایگاه محروم و به سمت کارت های خریداری شده هدایت می شود.
نرخ ۱۰ هزار تومانی همان نرخ سوم رسمی است که در گزارش افزایش نرخ سوم به ۱۰ هزار تومان برای سوخت گیری با کارت جایگاه و مصرف بالاتر از سهمیه های اول و دوم آمده است. بنابراین زیان این تخلف لزوما گران تر فروختن از نرخ سوم نیست؛ رانت در خرید سهمیه مردم زیر ۱۰ هزار تومان و فروش همان بنزین با نرخ رسمی است، در حالی که کارت جایگاه هنوز موجود است و عرضه نمی شود.
شرکت پخش با توکن آزمایشی به دنبال ساماندهی جایگاه است
بر اساس همین پیگیری ها، این وضع با اجرای آزمایشی توکن بنزین هم زمان شده است؛ توکنی که جای کارت های اضطراری قدیمی با رمز رایج ۱۱۱۱ را می گیرد. شرکت ملی پخش از این مسیر داده جمع می کند و برای ساماندهی رفتار جایگاه ها برنامه دارد. زمان سراسری شدن طرح و جزئیات پوشش آن اعلام قطعی نشده و اجرای آزمایشی، تخلف در عرضه سهمیه را توجیه نمی کند. در هفته های اخیر انتقال سهمیه از کارت جایگاه به کارت شخصی نیز در دستور کار بوده است.
درآمد ۱.۰۸ میلیاردی از اختلاف نرخ های بنزین؛ فرض خرید ۶ هزار لیتر
۲ هزار لیتر، سهمیه رسمی روزانه کارت جایگاه است. ۶ هزار لیتر در محاسبه زیر، برآورد حجم روزانه ای است که از کارت های مردم خریداری و دوباره فروخته می شود، نه همان سهمیه رسمی و نه کل فروش جایگاه. این رقم با در نظر گرفتن ظرفیت تقریبی عرضه جایگاه ها و میانگین گیری مصرف در طول ماه انتخاب شده است، نه از آمارگیری یا میانگین تأیید شده. در ابتدای ماه که کارت های شخصی هنوز سهمیه دارند، تقاضا برای کارت جایگاه کمتر است و در میانه و پایان ماه بیشتر می شود؛ به همین دلیل محاسبه روی میانگین ۳۰ روزه آمده است. فرض محاسبه این است که جایگاه روزانه ۳ هزار لیتر سهمیه ۱۵۰۰ تومانی را به قیمت کامل ۲۵۰۰ تومان و ۳ هزار لیتر سهمیه ۳۰۰۰ تومانی را به قیمت کامل ۵۵۰۰ تومان بخرد و هر دو را ۱۰ هزار تومان بفروشد. محاسبه فرضی برای یک جایگاه با خرید روزانه ۶ هزار لیتر و ماه ۳۰ روزه چنین است:
| نوع سهمیه | حجم روزانه (لیتر) | خرید هر لیتر (تومان) | فروش هر لیتر (تومان) | اختلاف روزانه (میلیون تومان) | اختلاف ماهانه (میلیون تومان) |
| سهمیه ۱۵۰۰ تومانی | ۳,۰۰۰ | ۲,۵۰۰ | ۱۰,۰۰۰ | ۲۲.۵ | ۶۷۵ |
| سهمیه ۳۰۰۰ تومانی | ۳,۰۰۰ | ۵,۵۰۰ | ۱۰,۰۰۰ | ۱۳.۵ | ۴۰۵ |
| جمع | ۶,۰۰۰ | — | — | ۳۶ | ۱,۰۸۰ |
با حجم برابر، اختلاف هر لیتر سهمیه اول ۷۵۰۰ تومان و سهمیه دوم ۴۵۰۰ تومان است. سهمیه ارزان تر، با وجود حجم یکسان، ۶۲.۵ درصد اختلاف روزانه را می سازد، چون فاصله خرید تا نرخ ۱۰ هزار تومان در آن بیشتر است. جمع اختلاف روزانه ۳۶ میلیون تومان و در ماه ۳۰ روزه ۱ میلیارد و ۸۰ میلیون تومان می شود. خرید ماهانه ۷۲۰ میلیون تومان و فروش ۱ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان، روی ۱۸۰ هزار لیتر است. این حاشیه ناخالص خرید و فروش است، نه سود خالص مشاهده شده، و به تعداد جایگاه های کشور تعمیم داده نشده است.
رانت سازی برای مالکان پمپ بنزین ها
فاصله میان نرخ های ۱۵۰۰، ۳۰۰۰ و ۱۰ هزار تومان، خرید سهمیه ارزان و فروش آن با نرخ سوم را سودآور می کند. این مشاهده به معنای توصیه به گران کردن یکجای همه بنزین نیست. ادغام دو سهمیه یارانه ای در یک نرخ، یکی از این فاصله ها را کم می کند، اما فاصله سهمیه با نرخ ۱۰ هزار تومان باقی می ماند و مسیر رانت را نمی بندد. مسئله اصلی، خودداری از عرضه کارت رسمی جایگاه و نبود مسیر شفاف برای انتقال یا بازخرید سهمیه استفاده نشده است.
یکی از گزینه ها این است که دولت سهمیه مصرف نشده را مستقیم بخرد، یا بستر رسمی برخط برای بازخرید دولتی یا انتقال سهمیه میان شهروندان ایجاد کند تا اختلاف قیمت به جیب واسطه نرود. این ها طرح اعلام شده دولت نیست. شرط آن است که سهمیه از دارنده کم درآمد سلب نشود، مبادله شفاف و قابل ردگیری باشد و خود بستر تازه، واسطه جدید نسازد. شرکت پخش می تواند داده توکن را برای نظارت بر عرضه سهمیه موجود به کار بگیرد تا اعلام زودهنگام تمام شدن کارت جایگاه پشت پرده نماند.
آیا یک گام دیگر به آزادسازی نرخ بنزین نزدیک شدیم؟
فرمول قیمت گذاری بنزین سوپر داخلی مشخص شد
آقای سقاب بنزین را به آتش نکشید؛ دستور سکوت از دولت تا مجلس
عارف؛ مسئولان درباره تصمیمات نهایی نشده بنزینی اظهار نظر نکنند




