نوسازی خودروهای فرسوده مقدمه ای برای افزایش قیمت بنزین؟

همزمانی طرح نوسازی خودروهای فرسوده با بحث اصلاح بنزین، این پرسش را مطرح کرده که آیا این طرح می تواند مقدمه ای برای کاهش تبعات اجتماعی افزایش قیمت بنزین باشد.

به گزارش آخرین خودرو؛ در روزهای اخیر، اجرای آیین نامه جدید نوسازی خودروهای فرسوده بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس جزئیات اعلام شده، خودروهای سواری بنزینی با سن بالا با محدودیت هایی در زمینه سهمیه سوخت، تردد و نقل و انتقال مواجه خواهند شد. در کنار این محدودیت ها، برای مالکان خودروهای فرسوده نیز مسیر جایگزینی و دریافت تسهیلات در نظر گرفته شده است. فرشاد مقیمی، معاون وزیر صمت، از آغاز اجرای آیین نامه جدید نوسازی خودروهای فرسوده خبر داده و اعلام کرده است متقاضیان بدون قرعه کشی به خودروسازان معرفی می شوند.

۱.۹ میلیون خودروی سواری فرسوده در کشور

بر اساس آمارهای به دست آمده توسط آخرین خودرو، در مجموع حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار دستگاه خودروی سواری فرسوده در کشور وجود دارد. از این تعداد حدود ۲۳۰ هزار دستگاه تاکسی هستند و نزدیک به یک میلیون دستگاه از خودروهای سواری فرسوده نیز در هشت کلان شهر کشور تردد می کنند. این آمار نشان می دهد جامعه هدف مستقیم طرح نوسازی خودروهای سواری به مراتب کوچک تر از برآوردهای کلی ۲۲ میلیونی مجموع وسایل نقلیه فرسوده کشور است. با این حال، حتی حدود ۱.۶ میلیون خودروی سواری شخصی نیز عدد کوچکی برای صنعت خودروی ایران نیست.

اگر تمام این خودروها وارد فرآیند جایگزینی شوند، خودروسازان باید در نهایت برای نزدیک به دو میلیون دستگاه خودروی جدید ظرفیت ایجاد کنند. این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که تولید خودروسازان داخلی در سال جاری با کاهش همراه بوده است. در چهار ماه نخست سال ۱۴۰۵، تولید خودرو با افت حدود ۳۱ درصدی همراه شده و نزدیک به ۹۰ هزار دستگاه کمتر از مدت مشابه سال قبل تولید شده است. در چنین شرایطی، ایران خودرو و سایپا به عنوان دو خودروساز اصلی کشور، علاوه بر تعهدات جاری خود، باید در صورت اجرای گسترده طرح نوسازی با تقاضای جدیدی مواجه شوند که می تواند ظرفیت تولید و زمان تحویل آنها را تحت فشار قرار دهد.

حتی در یک سناریوی فرضی، اگر تمام ظرفیت تولید ایران خودرو و سایپا صرف جایگزینی خودروهای فرسوده شود، پاسخگویی به تقاضای ۱.۹ میلیون دستگاهی به چند سال زمان نیاز خواهد داشت. طبیعتاً در شرایط واقعی، خودروسازان نمی توانند تمام تولید خود را به این طرح اختصاص دهند و باید همزمان سایر مشتریان و تعهدات خود را نیز پوشش دهند. درحال حاظر خودروسازان داخلی ملزم به اختصاص ۲۰ درصد از تولیدات خود جایگزینی خودروهای فرسوده هستند که در صورت اجرای چنین سناریوای نیاز است این سهمیه تولید افزایش یابد؛ بهترین گذینه این است که از سهمیه مادران تقلیل شود و این بخش اختصاص یابد.

نوسازی خودروهای فرسوده و سناریوی بنزین

اما بخش مهم تر ماجرا به همزمانی این طرح با بحث اصلاح وضعیت بنزین باز می گردد. دولت طی هفته های اخیر بار دیگر موضوع مدیریت مصرف و اصلاح وضعیت بنزین را مطرح کرده است. سخنگوی دولت نیز اصلاح وضعیت بنزین را ضروری دانسته، هرچند درباره اینکه این اصلاح از طریق تغییر قیمت، سهمیه بندی یا سازوکار دیگری انجام شود، تصمیم نهایی اعلام نشده است. در این شرایط، می توان سناریوی دیگری را مطرح کرد. ممکن است دولت در آستانه تصمیم گیری درباره بنزین، با برجسته کردن طرح نوسازی خودروهای فرسوده تلاش کند بخشی از فضای روانی و اجتماعی جامعه را مدیریت کند. در این سناریو معرفی متقاضیان به خودروسازان و وعده جایگزینی خودروهای فرسوده می تواند این پیام را منتقل کند که همزمان با تغییر احتمالی سیاست بنزین، برای مالکان خودروهای قدیمی نیز مسیری برای کاهش فشار اقتصادی در نظر گرفته شده است.

به بیان دیگر، فرضیه این گزارش آن است که طرح نوسازی می تواند برای دولت نقش یک کاتالیزور اجتماعی را ایفا کند؛ نه لزوماً به این معنا که این طرح از ابتدا با هدف افزایش قیمت بنزین طراحی شده، بلکه به این معنا که برجسته کردن آن در آستانه اصلاح سیاست بنزینی می تواند بخشی از فضای روانی جامعه را مدیریت و از شدت واکنش ها به تصمیم اصلی کم کند. این سناریو زمانی اهمیت بیشتری پیدا می کند که تجربه افزایش قیمت بنزین در سال های گذشته را در نظر بگیریم. اصلاح ناگهانی قیمت سوخت در گذشته با واکنش های اجتماعی گسترده همراه شده و به همین دلیل دولت بارها بر ضرورت اطلاع رسانی و پرهیز از تصمیم گیری ناگهانی در این حوزه تاکید کرده است.

بر همین اساس، می توان این احتمال را نیز بررسی کرد که اگر اصلاح قیمت یا سازوکار بنزین در نهایت اجرا شود، طرح نوسازی خودروهای فرسوده در مقطع پیش از آن نقش پررنگی در فضای خبری پیدا کند، اما پس از اجرای تصمیم بنزینی، میزان پیگیری و منابع اختصاص یافته به آن کاهش پیدا کند یا حتی طرح از اولویت های خبری و اجرایی دولت خارج شود.

البته این بخش صرفاً یک سناریوی تحلیلی است و نمی توان بدون سند گفت دولت چنین هدفی را دنبال می کند. برای اثبات این ادعا باید در ادامه، زمان بندی اعلام طرح نوسازی، منابع مالی اختصاص یافته، برنامه واقعی تحویل خودرو، میزان تعهد دولت و خودروسازان و همچنین زمان بندی تصمیمات مربوط به بنزین با یکدیگر مقایسه شوند.

در نهایت، سؤال اصلی این نیست که دولت چرا به فکر نوسازی خودروهای فرسوده افتاده است؛ سؤال این است که چرا این طرح درست در مقطعی با این حجم از اطلاع رسانی مطرح شده که اصلاح سیاست بنزین نیز دوباره در دستور کار دولت قرار گرفته است؟ اگر نوسازی قرار است یک برنامه واقعی و بلندمدت باشد، باید منابع مالی، ظرفیت تولید و زمان بندی اجرای آن مشخص باشد؛ اما اگر این طرح صرفاً برای آرام کردن فضای اجتماعی پیش از یک تصمیم بزرگ تر برجسته شده باشد، سرنوشت آن پس از اصلاح سیاست بنزین می تواند نشانه مهمی برای ارزیابی این سناریو باشد.

1. ناشناس گفت:

   مرداد ۲۵, ۱۴۰۵ در ۳:۲۴ ب٫ظ

   چه افزایش قیمتی تو ماشینای مدل بالا بشه
   گیریم ۱۰ ملیون ماشین فرسوده را اسقاط کردید وامم دادید ، ماشین نو از کجا میارید با این آمار تولید افتضاح
   نکنه میگن واردات بیشتر میکنیم قراره کسی که پراید ۸۳ داشته یهو سوار لندکروز و lx شه یا ارزونترین وارداتی الان زیر ۳.۵ میلیارد پیدا میشه؟…
   انصافا چجوری میخوان جوابگوی نیاز شدید بازار خودروهای اقتصادی باشن و با بودجه حدود یک میلیارد برا دوسه ملیون نفر ماشین تروتازه جور کنن؟؟

   ۵

   ۰

   پاسخ
2. سعید گفت:

   مرداد ۲۵, ۱۴۰۵ در ۳:۲۸ ب٫ظ

   راننده تاکسی اینترنتی توی این وانفسای گرونی از کجا باید بیاره بقیه پول ماشینو بده؟نکنه فک کردین مایه دار ن؟

   ۴

   ۰

   پاسخ
3. محمد پارسا زارعی گفت:

   مرداد ۲۵, ۱۴۰۵ در ۳:۳۵ ب٫ظ

   با این شرایط اقتصادی کسی توان خرید خودرو نو نداره . اگه مثلا هشتصد وام بود با بازپرداخت ده ساله خوب بود . دوما نصف آلودگی برا موتورسیکلت های فرسوده ست . اول اونارو خارج کنید از مدار . هم ارزون تر در میاد هم سریع تر .

   ۳

   ۰

   پاسخ
4. موسوی گفت:

   مرداد ۲۵, ۱۴۰۵ در ۳:۵۹ ب٫ظ

   طمع زیاد باعث شد ایران خودرو و سایپا و بقیه اشون قیمت خودرو رو به قیمت بازار برسونن

   خب مردم که پول خرید ماشین میلیاردی رو ندارن

   روند رو به کاهش فروش و رکود بازار هم این پیام رو به ایران خودرو و سایپا و بقیه اشون داد که ماشین روی دست ایران خودرو و سایپا خواهد ماند ( همین الان توی بهترین فصل فروش اینا بدجور سقوط کرده )

   خب باید سمت تقاضا رو تحریک کرد چطور با فشار به مردم که ماشین های ده سال به بالا دارن

   مردم رو به زور مجبور کنیم خودروهای ده سال به بالا رو به زور اسقاط کنند بعد مجبورن هرجور شده ماشین بخرن

   این شد راهکار آقایووووون

   سمند ۴۰۰ میلیونی بده دوباره سمند میلیاردی رو بخر
   تیبا ۳۰۰ میلیونی رو بده دوباره تیبا میلیاردی رو بخر
   و …

   تازه ماشین های تولید الان که بمراتب از نظر کیفیت افت کرده اند باز روی ماشین های ده دوازده سال به قبل قطعات خوب پیدا میشه و تا الان هم خوب کار کرده اند
   همین الان عمده ماشین های ایران خودرو سایپا امکان پاس کردن آزمون های حقیقی ایمنی و آلایندگی رو ندارن چه فرقی با مدل های ده سال قبل دارن ؟؟؟؟

   ۳

   ۰

   پاسخ