خودرو مرگ مغزی شد ؛ سیاست‌گذاری های غلط مردم را گروگان گرفته است!

افزایش سرسام‌آور قیمت خودرو در ایران فشار اقتصادی شدیدی بر مردم وارد کرده و نشان می‌دهد سیاست‌های غلط نتیجه‌ای جز بحران نداشته است.

عصر دیروز، ۱۳ بهمن ۱۴۰۴، ویدیویی از محمد رشیدی، نماینده حوزه انتخابیه کرمانشاه، منتشر شد که وضعیت بحرانی صنعت و بازار خودرو ایران را به تصویر می‌کشد و مشکلات گسترده‌ای که مردم را تحت فشار قرار داده، از افزایش شدید قیمت‌ها گرفته تا کمبود مواد اولیه و ضعف زیرساخت‌ها، مورد انتقاد قرار می‌دهد. رشیدی در این ویدیو گفت:

»همکاران محترم امروز که شما اینجا نشستید و دارید سه شیفت کار می‌کنید؛ کارخانه‌های خودروسازی داخلی ۶۵ درصد قیمت خودرو را افزایش دادند. خودروی مال بهمن یک میلیارد تومان گران شد. چشم همه شما روشن، ولی جواب مردم را بدهید. واردات خودرو را آزاد کنید تا تاج‌گردون و این‌ها دهن‌شان را ببندند. دارند به ملت اجحاف می‌کنند، مردم را به گروگان گرفته‌اند و دولت هم سکوت کرده و هیچ همراهی نمی‌کند. مگر همین آقای کشاورز نیامد و نگفت که من به آقا پیغام دادم و گفتم: «آقا، ایران خودرو را به من بدهید. اگر کیفیت و قیمت با خودروهای جهانی هماهنگ نشود، من را اعدام کنید.» به او پیغام داده بودند: «اعدام نمی‌خواهیم، پسش می‌گیریم.»

نقد و تحلیلی بر ویدیو منتشر شده

این اظهارات تنها بخشی از وضعیت بحرانی صنعت خودرو ایران را نشان می‌دهد. تحلیل و بررسی ادامه این موضوع، شامل نقد و تفسیر وضعیت بازار، پیامدهای اقتصادی افزایش قیمت‌ها، مشکلات زیرساختی و اثر سیاست‌های غلط بر مردم و جامعه، در ادامه ارائه شده است. این بحران نه تنها تولیدکنندگان، بلکه تمامی خانوارها را تحت فشار قرار داده و قدرت خرید مردم را به شدت کاهش داده است.

بحران سیاست‌گذاری غلط ؛ بازار خودرو در مرگ مغزی

سیاست‌های غلط و ناکارآمد ۴۷ ساله در صنعت خودرو ایران باعث شده نه واردات خودرو امکان‌پذیر باشد و نه کنترل واقعی قیمت‌ها عملی شود. حتی اگر قرار باشد ۱ میلیون و ۴۰۰ هزار دستگاه خودرو برای تنظیم بازار وارد شود، کمبود ارز، نبود زیرساخت‌های حمل و نقل، ضعف سامانه‌های بانکی و محدودیت‌های گمرکی مانع اجرای چنین برنامه‌ای می‌شوند. تجربه دو سال اخیر نشان داده که زیرساخت‌ها برای مدیریت واردات خودرو به شکل گسترده و سریع آماده نیست و هیچ توان عملیاتی وجود ندارد.

در نتیجه، هیچ ابزار کارآمدی برای کنترل قیمت‌ها از طریق واردات یا سیاست‌های دستوری باقی نمانده و سیاست‌های گذشته تنها بحران را تشدید کرده و نااطمینانی در بازار خودرو را افزایش داده است.

قیمت‌ها سر به فلک کشید؛ مردم زیان می‌بینند

تلاش برای جلوگیری از افزایش قیمت‌ها بدون اصلاحات ساختاری منجر به انباشته شدن زیان در صنایع مرتبط شده است. سال‌هاست که با قیمت‌گذاری دستوری، افزایش منطقی قیمت خودروها مهار شده اما این کار تنها فنر قیمت را فشرده کرده و بدهی‌ها، معوقات و وام‌های پرداخت‌نشده را افزایش داده است. کاهش ظرفیت تولید خطوط، کمبود مواد اولیه، نوسان‌های شدید بازار ارز و فشار هزینه‌های جاری کارخانه‌ها باعث شده تنها راه باقی مانده، افزایش ناگهانی و لحظه‌ای قیمت‌ها باشد که هزینه سنگینی به مردم و بازار تحمیل می‌کند.

این وضعیت نشان می‌دهد که حتی سه شیفت کار کردن در خطوط تولید نتوانسته تعادل عرضه و تقاضا را حفظ کند و فشار اقتصادی بر خانوارها روز به روز افزایش یافته است.

هر بار دخالت دولت و مجلس فقط کمی تغییر ایجاد کرده

تجربه سالیان گذشته نشان می‌دهد که هر بار نهادهای نظارتی، از جمله وزارت صمت و مجلس، برای کنترل افزایش قیمت‌ها وارد عمل شده‌اند، تنها تغییر جزئی رخ داده و راه حل واقعی برای مدیریت بازار ارائه نشده است. هر گونه دخالت دستوری و تذکر مداوم برای کنترل قیمت‌ها، فقط باعث شده افزایش قیمت‌ها به تعویق بیفتد اما در نهایت با افزایش دوباره قیمت‌ها و زیان بیشتر به تولیدکننده و مصرف‌کننده همراه شده است.

سیاست‌های تکراری و ناکارآمد، در کنار ضعف نظارت و تصمیم‌گیری غیرکارشناسی، بحران صنعت خودرو ایران را عمیق‌تر کرده و هیچ راهکار عملی برای بهبود شرایط باقی نمانده است.

صنعت خودرو ایران در حالت بحران کامل

وضعیت صنعت و بازار خودرو ایران حالتی شبیه به مرگ مغزی پیدا کرده؛ هیچ امیدی جز یک معجزه برای حفظ و رشد آن وجود ندارد. سیاست‌های ناکارآمد و تصمیمات غیرفنی مسئولان مسیر بازار و تولید را به شدت تغییر داده و تعادل بازار را به هم زده است.

آزادسازی واردات خودرو اکنون حتی در صورت تمایل مسئولان، به دلیل نبود ظرفیت اجرایی، محدودیت زیرساخت‌ها و کمبود منابع مالی، غیرممکن شده است. در گذشته این اقدام می‌توانست صنعت و بازار خودرو را از ورود به وضعیت بحرانی نجات دهد، اما امروز هیچ راه حل عملی و فوری برای اصلاح وضعیت موجود وجود ندارد و راهکارهای ارائه شده تکراری و ناکارآمد است.

دستوری کردن قیمت‌ها؛ مردم بیشترین هزینه را می‌دهند

مسئله اصلی، عملکرد کل صنعت و بازار خودرو ایران است. حتی دوره‌های دولتی بودن مدیریت خودرو نشان داده که افزایش قیمت‌ها قابل کنترل نیست و مداخلات دستوری فقط باعث به تعویق انداختن افزایش قیمت‌ها و تحمیل هزینه‌های بیشتر به مردم و بازار شده است.

سیاست‌های غیرفنی و تصمیمات کارشناسی نشده موجب شده صنعت خودرو که روزی در خاورمیانه پیشتاز بود، امروز با بحران عمیق مواجه شود. اقدامات ارائه شده اغلب ناکارآمد، تکراری و غیرعملی هستند و هیچ برنامه واقعی برای جلوگیری از افزایش قیمت‌ها یا بهبود عرضه وجود ندارد.

سوال نهایی؛ سه شیفت کار کردن شما چه تاثیری داشته است؟

نقد کردن آسان است، هرچند که نقد فنی، منصفانه و درست خود هنری بزرگ است؛ اما هنر واقعی ارائه راه حل عملی است. مسئولان باید راهکاری فوری و کاربردی برای ثبات قیمت‌ها و بهبود تولید ارائه دهند، در غیر این صورت مردم و بازار باید هزینه بیشتری پرداخت کنند.

آیا سه شیفت کار کردن و مدیریت فعلی توانسته دسترسی مردم به خودرو را بهبود دهد یا قیمت‌ها را کاهش دهد؟ پاسخ منفی است؛ وضعیت بازار همچنان بحرانی و گرانی ادامه دارد و خانوارها با فشار اقتصادی شدید مواجه هستند.