تست تصادف خودرو ها در زیر سایه تناقض آمار پلیس

سردار تیمور حسینی، رئیس پلیس راهور فراجا، روز گذشته اعلام کرد:  با وجود راه اندازی مرکز آزمون تصادف و وجود الزام قانونی، تاکنون حتی یک خودرو در این مرکز تست نشده است و  همچنین بخش عمده خودروهای موجود در کشور استانداردهای ایمنی کافی ندارند.

آغاز یک تناقض در تست تصادف

رئیس پلیس راهور فراجا گفته است با وجود راه‌اندازی مرکز آزمون تصادف و وجود الزام قانونی، تاکنون حتی یک خودرو در این مرکز تست نشده است. سردار سیدتیمور حسینی همچنین گفته بخش عمده خودروهای موجود در کشور استانداردهای ایمنی کافی ندارند. به گفته او، بسیاری از خودروها هم تجهیزات لازم برای جلوگیری از تصادف را ندارند و هم در زمان وقوع تصادف، حفاظت کافی از سرنشینان ارائه نمی‌کنند. اصل نگرانی پلیس درباره ایمنی خودروها قابل قبول است، اما درباره تست نشدن خودروها یک تناقض جدی وجود دارد.

۱۰ خودرو در مرکز تست شده‌اند

محمدحسن جبلی جوان، رئیس مرکز تست تصادف، در گفت‌وگو با بخش خبری ساعت ۲۲ شب گذشته اعلام کرده است که تاکنون ۱۰ خودرو در این مرکز تست تصادف شده‌اند. این عدد با ادعای «حتی یک خودرو تست نشده» تفاوتی روشن دارد. بنابراین اگر منظور پلیس این است که هنوز همه خودروهای تولیدی طبق یک سازوکار مشخص و الزام‌آور در این مرکز آزمایش نمی‌شوند، این انتقاد قابل بررسی است. اما اگر منظور این است که هیچ خودرویی در مرکز تست نشده، اظهارات رئیس مرکز خلاف آن را نشان می‌دهد.

تارا توربو هم تست شده است

یکی از نمونه‌های مشخص، تارا توربو ایران‌خودرو است که در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ در مرکز تست تصادف آزمایش شد. این خودرو در آزمون R94 یا UN ECE R94 مورد بررسی قرار گرفت. این آزمون برای بررسی ایمنی خودرو در تصادف از جلو انجام می‌شود. در تست R94، خودرو با ۴۰ درصد از سطح جلوی خود به یک مانع تغییرشکل‌پذیر برخورد می‌کند. این مانع برای شبیه‌سازی برخورد با خودروی دیگر طراحی شده است. پس تست تارا توربو یک آزمون مشخص با استاندارد تعریف‌شده بوده و صرفا یک تست نمایشی نبوده است.

استاندارد خودرو با ستاره ایمنی فرق دارد

در این بحث باید بین دو موضوع تفاوت گذاشت. یک بخش از استانداردها، الزامات اجباری و حداقلی هستند که خودرو برای تولید و عرضه باید آنها را رعایت کند. خودروهای تولید داخل نیز باید این الزامات را داشته باشند. سطح دیگر، آزمون‌هایی مانند NCAP است که سخت‌گیرانه‌تر هستند و نتیجه آنها معمولا با ستاره ایمنی اعلام می‌شود. بنابراین نداشتن ستاره ایمنی لزوما به معنای نداشتن استاندارد پایه نیست. یک خودرو ممکن است حداقل استاندارد قانونی را پاس کند، اما در آزمون‌های سخت‌گیرانه‌تر عملکرد خوبی نداشته باشد.

قبل از این مرکز، خودروها به خارج می‌رفتند

تست خودروهای ایرانی موضوع جدیدی نیست. قبل از راه‌اندازی مرکز داخلی، برخی خودروهای ایرانی برای انجام آزمون‌های تصادف به مراکز خارجی، به‌ویژه در اروپا و اسپانیا، فرستاده می‌شدند. پارس نوا سایپا در اسپانیا تست شده و تارا ایران‌خودرو نیز پیش از راه‌اندازی مرکز داخلی برای انجام آزمون‌های ایمنی به خارج از کشور رفته بود. بعد از افتتاح مرکز داخلی، تارا توربو در همین مرکز تست شد و آزمون R94 آن در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ انجام شد. بنابراین مشکل اصلی قبل از راه‌اندازی این مرکز، نبود تست تصادف نبود؛ مشکل، وابستگی به مراکز خارجی بود.

یک ایراد مهم به حرف پلیس

یک بخش از حرف پلیس درست و مهم است: مرکز تست تصادف باید به صورت واقعی در فرآیند تولید و تأیید خودروها استفاده شود. قرار نیست تمام خودروهای تولیدی یک مدل تست شوند. باید طبق تیراژ و مقررات، نمونه مشخصی برای آزمون انتخاب شود و نتیجه آن در تأیید ادامه تولید و عرضه خودرو اثر داشته باشد. پس سوال اصلی این نیست که چرا همه خودروها تست نشده‌اند؛ سوال این است که چه خودروهایی، با چه تعداد نمونه و طبق چه قانونی باید تست شوند؟

اگر خودرو استاندارد ندارد، چرا شماره‌گذاری می‌شود؟

اما مهم‌ترین بخش صحبت پلیس شاید همین جا باشد. رئیس پلیس می‌گوید بخش عمده خودروهای کشور استانداردهای ایمنی کافی ندارند. اگر این ادعا درست است، سوال بعدی روشن است:

این خودروها چگونه تأیید شده و به مرحله شماره‌گذاری رسیده‌اند؟

پلیس و سازمان ملی استاندارد هر دو در این زنجیره نقش نظارتی دارند. اگر خودرویی الزامات قانونی را ندارد، باید مشخص شود چرا تولید، عرضه یا شماره‌گذاری آن متوقف نشده است. سابقه توقف شماره‌گذاری خودروهای فاقد الزامات فنی و ایمنی هم وجود دارد. بنابراین پلیس این اختیار را دارد که در صورت وجود ایراد قانونی، از شماره‌گذاری جلوگیری کند. در نتیجه، اگر پلیس معتقد است خودروهای ناایمن در کشور زیاد هستند، این حرف نباید فقط به مردم گفته شود. باید از دستگاه‌های ناظر پرسید:

 چرا اجازه داده شده این خودروها وارد خیابان شوند؟

مسئله اصلی استفاده از مرکز تست است

واقعیت این است که مرکز تست تصادف تعطیل یا بدون استفاده نیست. طبق اعلام رئیس مرکز، ۱۰ خودرو در آن تست شده‌اند و تارا توربو نیز در فروردین‌ماه ۱۴۰۵ آزمون R94 را پشت سر گذاشته است. بنابراین ادعای «حتی یک خودرو تست نشده» با اطلاعات اعلام‌شده از سوی رئیس مرکز سازگار نیست. اما اگر منظور پلیس این است که هنوز تست تصادف به یک فرآیند منظم و الزام‌آور برای خودروهای تولیدی تبدیل نشده، این انتقاد جدی است. در نهایت، داشتن مرکز تست تصادف به تنهایی کافی نیست. مهم این است که نتیجه تست بتواند جلوی تولید، عرضه یا شماره‌گذاری یک خودروی فاقد ایمنی لازم را بگیرد.