حلقه گمشده ناترازی بنزین
ناترازی بنزین در حالی تشدید شده که فرسودگی ناوگان، ۱۱ میلیون موتورسیکلت فرسوده و ضعف اسقاط، حلقه پنهان این بحران هستند.
ناترازی بنزین فقط از پالایشگاه نیست
افزایش مصرف بنزین، رشد ناترازی سوخت و تشدید آلودگی هوا، تنها به میزان تولید یا قیمتگذاری سوخت محدود نمیشود؛ بلکه بخش مهمی از این بحران به فرسودگی ناوگان حملونقل و عقبماندن برنامههای نوسازی بازمیگردد. در شرایطی که مصرف روزانه بنزین کشور در تیرماه ۱۱ میلیون لیتر افزایش یافته و احتمال رسیدن ناترازی به ۵۰ میلیون لیتر در روز مطرح شده است، میلیونها وسیله نقلیه فرسوده همچنان در خیابانها تردد میکنند. بررسی روند مصرف سوخت در کشور نشان میدهد بحران بنزین، نتیجه یک عامل واحد نیست؛ بلکه مجموعهای از مشکلات انباشته در حوزه حملونقل، تولید خودرو، اسقاط ناوگان و سیاستگذاری انرژی، به شکل یک زنجیره به هم پیوسته عمل میکنند.
مصرف بنزین از تولید پیشی گرفت
بر اساس آمارهای شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، میانگین مصرف روزانه بنزین در تیرماه امسال به حدود ۱۳۴ میلیون لیتر رسیده است؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۱۱ میلیون لیتر افزایش دارد. این افزایش مصرف در شرایطی رخ داده که تولید روزانه پالایشگاههای کشور حدود ۱۱۰ میلیون لیتر اعلام شده است. کارشناسان حوزه انرژی هشدار میدهند ادامه روند فعلی و افزایش مصرف در فصل سفرها میتواند ناترازی بنزین را به ۴۰ تا ۵۰ میلیون لیتر در روز برساند. در همین حال، هزینه تمامشده تولید بنزین برای دولت حدود ۱۲۵ تا ۱۳۰ هزار تومان برای هر لیتر برآورد میشود، اما این سوخت با نرخهای بسیار پایینتر در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، کاهش انگیزه برای مدیریت مصرف را به همراه داشته است.
اسقاط؛ ابزار مهار مصرف که عقب ماند
یکی از مهمترین راهکارهای کاهش مصرف سوخت و کنترل ناترازی بنزین، خروج وسایل نقلیه فرسوده از چرخه تردد است؛ اما آمارها نشان میدهد برنامه اسقاط همچنان با اهداف تعیینشده فاصله دارد. بر اساس برنامه هفتم توسعه، سالانه باید ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شود. با این حال، آمارهای اعلامشده نشان میدهد در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۲۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شده است؛ رقمی که اگرچه بهترین عملکرد سالهای اخیر محسوب میشود، اما همچنان پایینتر از هدف قانونی قرار دارد.
در همین زمینه، فرشاد مقیمی، رئیس هیأت عامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو)، اعلام کرده است آییننامه قبلی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، امکان تحقق هدف اسقاط ۵۰۰ هزار دستگاه در سال را فراهم نمیکرد. به گفته وی، در سازوکار قبلی به ازای هر ۱۲ دستگاه خودروی تولیدی، یک گواهی اسقاط اختصاص مییافت و با توجه به تولید و واردات سالانه حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار دستگاه خودرو، ظرفیت عملی اسقاط در بهترین حالت حدود ۲۰۰ هزار دستگاه در سال بود. بر همین اساس، اصلاح آییننامه اسقاط در دستور کار قرار گرفته تا امکان افزایش ظرفیت این بخش فراهم شود. این موضوع نشان میدهد فاصله میان هدفگذاری قانونی و سازوکار اجرایی، یکی از موانع اصلی تحقق برنامه اسقاط بوده است.
۱۱ میلیون موتورسیکلت فرسوده؛ حلقه مغفول بحران
با وجود تمرکز بخش زیادی از سیاستهای نوسازی بر خودروها، بحران فرسودگی ناوگان تنها به خودرو محدود نمیشود. بر اساس آمارهای موجود، بیش از ۱۱ میلیون موتورسیکلت فرسوده در کشور تردد میکنند؛ ناوگانی که سهم قابل توجهی در آلودگی هوا، مصرف سوخت و حوادث ترافیکی، بهویژه در کلانشهرها، دارد. موتورسیکلتهای فرسوده، بهخصوص نمونههای قدیمی و کاربراتوری، علاوه بر مصرف سوخت بالا، یکی از عوامل اثرگذار بر کیفیت هوای شهرها محسوب میشوند. با این حال، روند نوسازی این ناوگان همچنان با سرعتی کمتر از نیاز کشور پیش میرود و برنامهای جامع برای خروج گسترده این وسایل نقلیه از چرخه تردد شکل نگرفته است.
زنجیرهای که از خیابان تا پالایشگاه ادامه دارد
فرسودگی ناوگان، مصرف بالای سوخت و آلودگی هوا، سه مسئله جداگانه نیستند؛ بلکه حلقههای یک زنجیره واحد هستند. وقتی خودروها و موتورسیکلتهای فرسوده سالهای بیشتری در خیابانها باقی میمانند، مصرف سوخت افزایش پیدا میکند، فشار بر نظام تأمین بنزین بیشتر میشود و ناترازی بنزین عمق بیشتری پیدا میکند. در ادامه نیز آلودگی هوا تشدید شده و هزینههای اقتصادی و اجتماعی آن به مردم تحمیل میشود. از این منظر، حل ناترازی بنزین تنها با افزایش تولید یا تغییر قیمت سوخت امکانپذیر نیست. اصلاح فرآیند اسقاط، نوسازی ناوگان حملونقل، توسعه خودروهای کممصرف و ایجاد هماهنگی میان وزارت صمت، وزارت نفت، سازمان حفاظت محیطزیست، پلیس و سایر دستگاههای مسئول، بخش جداییناپذیر مدیریت این بحران است.
مدیریت جزیرهای؛ مانع حل بحران
افزایش مصرف بنزین، فاصله میان عملکرد اسقاط و اهداف قانونی، و تداوم حضور میلیونها وسیله نقلیه فرسوده در خیابانها، نشان میدهد مسئله تنها کمبود سوخت نیست؛ بلکه بخشی از بحران به نبود یک برنامه یکپارچه در مدیریت ناوگان حملونقل بازمیگردد. ناترازی بنزین امروز حاصل سالها انباشت مشکلات در حوزه فرسودگی ناوگان، سیاستگذاری سوخت و اجرای ناقص برنامههای نوسازی است. تا زمانی که این زنجیره به صورت یکپارچه مدیریت نشود، بحران مصرف سوخت و آلودگی هوا همچنان ادامه خواهد داشت.
شوک نفتی تنگه هرمز به چین؛ چرا نفت هنوز مهم است؟
توییت جنجالی بنزین؛ زخمی که با نرخ ۱۰ هزار تومانی درمان نمیشود
بنزین ۱۰ هزارتومانی در راه است؟
کارت بانکی جای کارت سوخت ؛ آیا شبکه بانکی ایران کشش این فرآیند را دارد؟ 
تمام سرمایه هایی که بخاطر تحریم، فساد حاکمیتی و بذل و بخشش های منطقه ای نابود شد؛ میبایست خرج بهسازی پتروشیمی ها، تولید انرژی تجدید پذیر،نوسازی و بهسازی ناوگان شهری و جاده ایو امثالهم میشد.
تتمه این بنزین بی کیفیت هم که توسط یه عده مشخصی قاچاق میشه به همسایه ها
هیچ حلقه گم شده ای هم وجود نداره