شوک نفتی تنگه هرمز به چین؛ چرا نفت هنوز مهم است؟
شوک سوختی چین پس از افزایش قیمت نفت، نشان داد حتی خودروهای برقی نیز نمیتوانند وابستگی اقتصادها به انرژی فسیلی را کاملاً حذف کنند.
افزایش قیمت بنزین و گازوئیل در چین پس از رشد قیمت جهانی نفت، بار دیگر اهمیت امنیت انرژی و وابستگی اقتصادهای بزرگ به سوختهای فسیلی را برجسته کرد؛ اتفاقی که اگرچه به معنای ایجاد بحران انرژی برای پکن نیست، اما نشان میدهد حتی بزرگترین بازار خودروهای برقی جهان نیز همچنان از تحولات بازار نفت تأثیر میپذیرد. کمیسیون توسعه و اصلاحات ملی چین اعلام کرده است قیمت خردهفروشی بنزین و گازوئیل در این کشور افزایش پیدا میکند. بر اساس این تصمیم، قیمت هر تن بنزین ۳۰۰ یوان و هر تن گازوئیل ۲۹۰ یوان افزایش خواهد یافت. این تغییر به معنای افزایش حدود ۰.۲۴ یوانی قیمت هر لیتر بنزین اکتان ۹۲ و حدود ۰.۲۵ یوانی قیمت هر لیتر بنزین اکتان ۹۵ و گازوئیل است. برای یک خودروی سواری با باک ۵۰ لیتری، هزینه سوختگیری حدود ۱۲ یوان افزایش خواهد یافت.
چین؛ متاثر از نفت اما آمادهتر از گذشته
افزایش قیمت سوخت در چین نشان میدهد این کشور، با وجود توسعه گسترده انرژیهای جایگزین و خودروهای برقی، همچنان از نوسانات بازار جهانی نفت تأثیر میپذیرد. چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان، بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز خود را از بازارهای خارجی تأمین میکند. به همین دلیل، تغییرات قیمت نفت خام در بازار جهانی میتواند هزینه پالایشگاهها و در نهایت قیمت سوخت مصرفکنندگان را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، افزایش قیمت اخیر سوخت را نمیتوان نشانه یک بحران گسترده انرژی در چین دانست. این کشور طی سالهای گذشته یکی از پیچیدهترین و گستردهترین نظامهای تأمین انرژی جهان را توسعه داده است. چین علاوه بر ظرفیت بالای پالایشی، از ذخایر استراتژیک نفت، شبکه گسترده انتقال انرژی و قراردادهای بلندمدت تأمین نفت با کشورهای مختلف برخوردار است و برای مدیریت ریسکهای احتمالی بازار انرژی برنامهریزی کرده است.
شوک سوختی چین؛ نشانه وابستگی باقیمانده به نفت
اهمیت افزایش قیمت سوخت در چین، بیش از میزان افزایش قیمت، به پیام آن درباره وابستگی باقیمانده اقتصاد این کشور به نفت بازمیگردد. چین طی سالهای اخیر تلاش کرده سهم نفت در بخش حملونقل و اقتصاد خود را کاهش دهد، اما همچنان بخشهایی مانند حملونقل سنگین، کشتیرانی، صنایع پتروشیمی، هواپیمایی و تولید صنعتی به فرآوردههای نفتی وابسته هستند. به همین دلیل، حتی توسعه گسترده خودروهای برقی نیز نمیتواند در کوتاهمدت یک اقتصاد بزرگ را بهطور کامل از اثرات بازار جهانی نفت جدا کند.
خودروهای برقی؛ کاهش وابستگی نه حذف نفت
مهمترین بخش این اتفاق برای صنعت خودرو، بررسی نقش خودروهای برقی در امنیت انرژی است. چین امروز بزرگترین بازار خودروهای برقی جهان و همزمان بزرگترین تولیدکننده این خودروها محسوب میشود. این کشور طی سالهای گذشته سرمایهگذاری گستردهای در تولید باتری، توسعه زیرساخت شارژ و برقیسازی ناوگان حملونقل انجام داده است. در بخش تاکسی نیز چین حدود ۱.۳ میلیون تاکسی فعال دارد که نزدیک به نیمی از آنها برقی شدهاند. در برخی کلانشهرها نیز سهم تاکسیهای برقی به نزدیکی ۱۰۰ درصد رسیده است. با وجود این، افزایش قیمت سوخت نشان داد خودروهای برقی اگرچه میتوانند مصرف بنزین را کاهش دهند، اما به تنهایی قادر نیستند تمام وابستگی یک اقتصاد بزرگ به نفت را از بین ببرند. زیرا مصرف نفت تنها به خودروهای سواری محدود نمیشود و بخشهای مختلف اقتصاد همچنان به انرژی فسیلی نیاز دارند.
ناترازی بنزین؛ چالش امروز ایران
در حالی که چین با وجود توسعه گسترده خودروهای برقی همچنان از نوسانات بازار جهانی نفت تأثیر میگیرد، ایران با مسئلهای متفاوت اما جدیتر در حوزه انرژی مواجه است؛ ناترازی میان تولید و مصرف بنزین که هماکنون نیز یکی از چالشهای اصلی کشور محسوب میشود. رشد مصرف بنزین، افزایش تعداد خودروها، فرسودگی ناوگان و سهم بالای خودروهای پرمصرف باعث شده فاصله میان تولید و مصرف داخلی کاهش پیدا کند. اگرچه در مقاطعی با افزایش تولید پالایشگاهی و مدیریت مصرف، فشار این مسئله کاهش یافته، اما ادامه روند فعلی میتواند نیاز کشور به واردات بنزین را افزایش دهد.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که واردات بنزین برای ایران به دلیل محدودیتهای بینالمللی، مشکلات انتقال مالی و شرایط بازار جهانی، همواره با چالش همراه است. از سوی دیگر، اتکا به کشورهای منطقه نیز نمیتواند راهحل قطعی باشد؛ زیرا برخی کشورهای صادرکننده انرژی نیز خود با محدودیت تولید یا نیاز به واردات فرآوردههای نفتی مواجه هستند. برای نمونه، روسیه با وجود جایگاه مهم در بازار انرژی، در بخشهایی از فرآوردههای نفتی نیز با توجه به شرایط بازار و مصرف داخلی، محدودیتهایی دارد و نمیتواند بهعنوان تنها مسیر تأمین خارجی روی آن حساب کرد.
راهکار ایران؛ اصلاح همزمان خودرو و انرژی
تجربه چین نشان میدهد هیچ فناوری به تنهایی نمیتواند مسئله انرژی را حل کند. خودروهای برقی بخشی از مسیر هستند، اما راهکار کامل برای مدیریت مصرف سوخت محسوب نمیشوند. برای ایران، افزایش تولید خودروهای گازسوز و دوگانهسوز، ارتقای فناوری موتورهای فعلی، جایگزینی پیشرانههای قدیمی با نمونههای کممصرفتر، توسعه خودروهای هیبریدی و حرکت سریعتر به سمت فناوریهای جدید میتواند بخشی از راهحل کاهش مصرف سوخت باشد. در کنار این موارد، توسعه پوشش همگانی حملونقل عمومی درونشهری و برونشهری، نوسازی ناوگان فرسوده و کاهش مصرف سوخت خودروها نیز از اقداماتی است که میتواند فشار بر منابع انرژی کشور را کاهش دهد. تجربه چین نشان میدهد حتی کشوری که بزرگترین صنعت خودروهای برقی جهان را در اختیار دارد، برای مدیریت انرژی تنها به یک فناوری متکی نیست و مجموعهای از راهکارها را دنبال میکند.
جمعبندی
افزایش قیمت سوخت در چین نه یک بحران انرژی برای این کشور، بلکه یادآوری یک واقعیت مهم درباره آینده انرژی جهان است؛ نفت همچنان نقش مهمی در اقتصاد جهانی دارد و گذار به انرژیهای جدید فرآیندی تدریجی خواهد بود. برای ایران نیز این اتفاق نشان میدهد حل مسئله انرژی تنها با تغییر قیمت سوخت یا ورود خودروهای جدید امکانپذیر نیست، بلکه نیازمند اصلاح همزمان در حوزه تولید، مصرف، فناوری خودرو و زیرساختهای حملونقل است.
حلقه گمشده ناترازی بنزین
توییت جنجالی بنزین؛ زخمی که با نرخ ۱۰ هزار تومانی درمان نمیشود
بنزین ۱۰ هزارتومانی در راه است؟
کارت بانکی جای کارت سوخت ؛ آیا شبکه بانکی ایران کشش این فرآیند را دارد؟ 
بعد تقریبا ۵ ماه آشفتگی بازار نفت اولین بارع اخبار گرونی از چین میشنوم با ۱.۵ میلیارد جمعیت …
اروپا و آمریکا و ژاپن و کره از همون هفته اول جنگ با بحران روبرو بودن مدیریت ینی این….